Czynność prawna - błąd

(art. 84 k.c.) Jest to niezgodność występująca pomiędzy obiektywnie istniejącą rzeczywistością a sposobem jej pojmowania przez człowieka.

Błąd może dotyczyć faktu lub prawa. Błąd jest jedną z wad oświadczenia woli. Odnosi skutki prawne tylko wtedy, gdy dotyczy treści czynności prawnej i gdy jest istotny subiektywnie i obiektywnie, czyli:

- błąd istotny subiektywnie prowadzi do przypuszczenia, że gdyby składający oświadczenie nie działał pod jego wpływem, nie złożyłby oświadczenia tej treści.

- błąd istotny obiektywnie uzasadnia przypuszczenie, że nikt znający rzeczywisty stan rzeczy nie złożyłby takiego oświadczenia;

Błąd nie musi być istotny, jeżeli był wynikiem podstępu drugiej osoby.

Od czynności prawnej złożonej pod wpływem błędu można się uchylić, tylko jeśli zostaną spełnione dwie, kumulatywnie występujące przesłanki:

- błąd musi dotyczyć treści czynności prawnej;

- błąd musi być istotny.

Szczególną postacią błędu jest podstęp.

Wyróżniamy błąd sensu stricto, tj. sytuację, gdy składający oświadczenie oświadcza wprawdzie to, co chce oświadczyć, ale tylko dlatego, że ma mylne wyobrażenie o prawdziwym stanie rzeczy, oraz pomyłkę, tj. sytuację, gdy oświadczający wolę oświadcza co innego, niż chce. W obu wypadkach wadliwość powoduje ten sam rezultat.

W przypadku oświadczeń woli składanych innej osobie (dotyczy w szczególności umów) i będących zarazem odpłatnymi czynnościami prawnymi na błąd dotyczący treści czynności prawnej i błąd istotny można powoływać się tylko wówczas, gdy adresat oświadczenia woli:

- albo błąd wywołał, chociażby bez swej winy,

- albo wiedział o błędzie,

- albo z łatwością błąd mógł zauważyć.

 

W prawie rodzinnym występuje instytucja błędu przy zawarciu małżeństwa. Błąd ten dotyczy wyłącznie tożsamości drugiej strony. Złożenie oświadczenia woli o wstąpieniu w związek małżeński pod wpływem takiego błędu skutkuje możliwością żądania unieważnienia małżeństwa przed sądem.

W prawie spadkowym spadkobierca, który przyjął lub odrzucił spadek po wpływem błędu, również może uchylić się od skutków oświadczenia, ale przed sądem, który zatwierdza uchylenie się od skutków.

 

Powrót do strony głównej