Demokracja

(z języka greckiego demos – lud, kratos – władza). System rządów, w których władza sprawowana jest przez obywateli bezpośrednio lub przez wybranych przedstawicieli.

 

Wyróżnia się kilka form ustroju demokratycznego:

- demokracja bezpośrednia, w której obywatele sami, bezpośrednio uczestniczą w życiu politycznym kraju i podejmują decyzje dotyczące jego funkcjonowania; obecnie raczej niemożliwa do zrealizowana, występuje na szczeblach lokalnych, w mniejszych społecznościach, dotyczy również tego typu spraw. Wcześniej forma ta obowiązywała w starożytnych greckich polis, np. w Atenach;

- demokracja pośrednia (przedstawicielska) – władza sprawowana jest przez przedstawicieli wybranych przez obywateli danego państwa. Cechą charakterystyczna demokracji przedstawicielskiej jest to, że reprezentanci, zachowują swoją wolność w realizowaniu dobra wspólnego, nie są związani instrukcjami swoich wyborców (tzw. mandat wolny);

- demokracja parlamentarna, forma demokracji przedstawicielskiej, której gwarantem istnienia jest konstytucja, najczęściej w formie pisanej, gdzie rząd powołany jest przez przedstawicieli. Jest ona przeciwstawiana systemowi prezydenckiemu. W ramach demokracji parlamentarnej, władzę wykonawczą sprawuje rząd, który podlega ciągłej kontroli ze strony parlamentu wybranego przez wyborców. W systemach parlamentarnych premier może zostać odwołany w dowolnym momencie przez przedstawicieli władzy wykonawczej – parlament;

- demokracja prezydencka – system, w którym obywatele wybierają prezydenta, pełniącego obowiązki głowy państwa a także szefa rządu kontrolującego większość władzy wykonawczej. Prezydent pełni swoją funkcję przez określony czas (kadencję). Sprawuje bezpośrednią kontrolę nad gabinetem (rządem), którego członków powołuje. Władza prezydencka pozostaje oddzielona od władzy ustawodawczej i obie władze nie mogą skracać swojej kadencji.

 

Powrót do strony głównej