Dobra wiara

(łac. bona fides) Ma ona charakter domniemania prawnego, wzruszalnego. Domniemanie to może być obalone, ponieważ art. 7 k.c. nie wyłącza takiej możliwości. Obalenie domniemania nastąpi tylko w przypadku udowodnienia przeciwieństwa, tj. istnienia złej wiary. Nie wystarczy dowód przeciwny, tj. wykazanie, że dobra wiara może budzić wątpliwości, innymi słowy - że zainteresowany jej nie udowodnił.

 

W sensie podmiotowym dobra wiara jest stanem psychicznym osoby (określonego podmiotu prawnego) wyrażającym się w błędnym, ale usprawiedliwionym jej przekonaniu o istnieniu jakiegoś prawa lub stosunku prawnego lub też sytuacji istotnej z punktu widzenia prawa, mimo że rzeczywisty stan prawny obiektywnie oceniany jest odmiennie. Jest ona faktem polegającym na usprawiedliwionej niewiedzy określonego podmiotu o istnieniu określonych stanów prawnych - błędne przeświadczenie o przysługiwaniu określonego prawa lub istnieniu określonego stosunku prawnego.

Dobra wiara nie stanowi klauzuli generalnej. Ustawodawca nakazuje ustalenie rzeczywistego stanu świadomości jako pewnej istniejącej obiektywnie okoliczności faktycznej. Samo jej wystąpienie nie jest zdarzeniem cywilnoprawnym, stanowi jednak element stanu faktycznego, od którego ustawodawca uzależnia powstanie, zmianę lub ustanie skutków prawnych.

Ustalenie wystąpienia dobrej wiary ściśle związane jest ze spełnieniem elementów, którymi są: przeświadczenie o istnieniu (albo nieistnieniu) prawa lub stosunku prawnego, błędność tego przeświadczenia i możliwość usprawiedliwienia błędu w danych okolicznościach. Przeświadczenie to jest punktem centralnym pojęcia dobrej wiary.

Ocena dobrej albo złej wiary jest zrelatywizowana do określonego czasu, który wskazują przepisy odnoszące się do złej albo dobrej wiary, a w braku takiego wskazania miarodajny jest moment podjęcia zachowania, realizowanego w błędnym mniemaniu podmiotu o istnieniu określonego stanu prawnego.

Dla przyjęcia dobrej wiary osoby prawnej działającej poprzez organ kolegialny konieczna jest dobra wiara wszystkich jego członków dokonujących czynności, a nawet nieuczestniczącego w jej dokonaniu, jeżeli wiedział o czynności i mógł poinformować pozostałych o istniejącym stanie rzeczy.

Dobrą wiarę uchyla brak staranności, bowiem "w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć".

Powrót do strony głównej