Hasła na literę A

  

ABOLICJA

AKTA SPRAWY

AKT OSKARŻENIA

AKTY PRAWA MIEJSCOWEGO

ALIMENTY

AMNESTIA

ANEKS

APELACJA

APLIKACJA

ARESZT

ASESOR

AUKCJA

 

 

 

ABOLICJA

Rodzaj generalnego aktu łaski występujący w prawie karnym – wydawany w formie ustawy przez parlament, na mocy którego daruje się (przebacza) określone rodzaje przestępstw (poprzez podanie nazwy czynu, rodzaju zagrożenia karą oraz dat których czyny dotyczą). Dotyczy ona przestępstw, w których sprawcy zostali ujawnieni, lecz jeszcze nie osądzeni, jak i tych, których sprawcy są nieznani.  

 

Przedmiotowy akt łaski występuje w dwóch postaciach:

Abolicji pełnej – zawierająca formułę: „przebacza się i puszcza w niepamięć” – taka abolicja w pełni zamyka drogę do skazania, postępowania wszczęte umarza się a kary już wymierzone ulegają zatarciu.

Abolicji w zakresie węższym – zawierająca formułę: „nie wszczyna się postępowania a wszczęte umarza” nie zawiera w sobie zatarcia skazania.

 

 

 

AKTA SPRAWY

Jest to zbiór dokumentów zgromadzonych w toku postępowania  odnoszących się do konkretnej sprawy sądowej lub przed organem np. administracyjnym. Akta każdej sprawy są umieszczone w oddzielnej okładce, sporządzonej według wzoru i oznaczonej sygnaturą.

Karty znajdujące się w aktach sprawy są zszyte i ponumerowane. Jeden tom akt sprawy może zawierać do 200 kart. Dokumentami znajdującymi się w aktach mogą być protokoły, zarządzenia, postanowienia, pisma, wnioski, notatki, wypełnione formularze, plany, fotokopie lub rysunki.

 

 

 

AKT OSKARŻENIA

Jest pismem procesowym wnoszonym do sądu w postępowaniu karnym przez uprawniony do tego podmiot (oskarżyciela publicznego - prokuratora lub oskarżyciela prywatnego, który wnosi prywatny akt oskarżenia).

 

Akt oskarżenia jest swoistego rodzaju podsumowaniem dochodzenia lub śledztwa. Prokurator wnosi go do Sądu w ciągu 14 dni od daty zamknięcia śledztwa albo od otrzymania aktu oskarżenia sporządzonego przez Policję w dochodzeniu lub zatwierdza akt oskarżenia sporządzony przez Policję w dochodzeniu i wnosi go do sądu. Prokurator może również sam wydać postanowienie o umorzeniu, o zawieszeniu albo o uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia.

Jednakże jeżeli podejrzany jest tymczasowo aresztowany, termin wymieniony wniesienia aktu oskarżenia do sądu wynosi 7 dni.

 

Akt oskarżenia powinien spełniać wymogi formalne z art. 332 k.p.k., czyli zawierać:

1) imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie oraz dane o zastosowaniu środka zapobiegawczego,

2) dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody,

3) wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach wymienionych w art. 64 k.k. albo art. 37 § 1 pkt 4 k.k.s.,

4) wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada,

5) wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy i trybu postępowania,

6) uzasadnienie oskarżenia.

W uzasadnieniu należy przytoczyć fakty i dowody, na których oskarżenie się opiera, a w miarę potrzeby wyjaśnić podstawę prawną oskarżenia i omówić okoliczności, na które powołuje się oskarżony w swej obronie.

Ponadto zgodnie z art. 333 k.p.k. akt oskarżenia powinien także zawierać:

1)    listę osób, których wezwania oskarżyciel żąda,

2)  wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel.

 

 

 

AKTY PRAWA MIEJSCOWEGO

Akty prawne stanowione przez organy gminy, które obowiązują na obszarze tej gminy. Zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. 1990 nr 16 poz. 95) akty prawa miejscowego są wydawane w zakresie wewnętrznego ustroju gminy oraz jej jednostek pomocniczych, organizacji urzędów i instytucji gminnych, zasad zarządu mieniem gminy, zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej a także w zakresie przepisów porządkowych jeśli jest to niezbędne do ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz służy zapewnieniu spokoju i porządku publicznemu.

Akty prawa miejscowego wydają organy uchwałodawcze samorządu terytorialnego:  rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa w formie uchwał, jednakże w przypadkach niecierpiących zwłoki przepisy porządkowe może wydać wójt, burmistrz, prezydent w formie zarządzenia. Zarządzenie takie należy zatwierdzić na najbliższej sesji rady gminy, rady powiatu inaczej traci ono moc. Organy terenowe administracji rządowej (np. wojewoda) także są uprawnione do wydawania aktów prawa miejscowego. Muszą one być zgodne z powszechnie obowiązującymi aktami prawnymi, co wynika z ich hierarchiczności.

 

 

 

ALIMENTY

Regularne, obligatoryjne świadczenia na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są inne osoby fizyczne.

Obowiązek alimentacyjny może wynikać z:

- pokrewieństwa;

- powinowactwa;

- małżeństwa.

Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych (dzieci, wnuki) przed wstępnymi (rodzicami, dziadkami), a wstępnych przed rodzeństwem; a równocześnie krewnych bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Krewni z linii prostej (tj. rodzice, dziadkowie, dzieci) oraz rodzeństwo zobowiązani są do wzajemnej alimentacji, jeżeli osoba do tego uprawniona znajduje się w potrzebie.

Zakres tego obowiązku kształtuje się różnie i obejmuje on środki niezbędne do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb życiowych (w przypadku dziecka także środków wychowania i wykształcenia).

Przy ustalaniu zakresu alimentów należy brać pod uwagę zarówno potrzeby uprawnionego (np. dziecka), jak i możliwości zobowiązanego (np. ojca).

 

 

 

AMNESTIA

To zbiorowy akt łaski,  którego założeniem jest złagodzenie lub darowanie kar za popełnione przestępstwa (prawomocnie orzeczonych) w określonych kategoriach spraw.

Jako akt generalny ma charakter zbiorowy dotyczących wszystkich osób spełniających wymogi objęcia amnestią, jest to cecha odróżniająca od ułaskawienia.

 

Jednym z powodów amnestii może być zmiana polityki kryminalnej państwa, przepełnienie zakładów karnych itp.

Amnestia jest najczęściej stosowana wraz z abolicją.

 

 

 

ANEKS

Załącznik, dodatek zmieniający lub uzupełniający zawartą wcześniej umowę (w formie pisemnej), stanowiący jej integralną część.

 

 

 

APELACJA

(z łaciny appellatio - odwołanie się) - środek odwoławczy skierowany przeciwko nieprawomocnemu wyrokowi sądu pierwszej instancji, uruchamiającym wszechstronną kontrolę tego wyroku, zarówno pod kątem uchybień prawa, jak i uchybień w zakresie ustaleń faktycznych oraz wymiaru kary. Termin do jej wniesienia wynosi 14 dni i biegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem.

Postępowanie sądowe w Polsce jest dwuinstancyjne. Od wyroków sądów rejonowych apelacje rozpoznają sądy okręgowe, a sądy apelacyjne od wyroków sądów okręgowych jako sadów pierwszej instancji.

 

 

 

APLIKACJA

Praktyka, mająca przygotować do zawodu sędziego, adwokata, prokuratora, notariusza, radcy lub pracownika administracji państwowej. W Polsce wyróżnia się m.in. aplikację: sądową, prokuratorską, adwokacką, notarialną, radcowską i referendarską. Aplikacja odbywa się w określonym czasie, niezbędnym do pełnego przygotowania do wykonywania zawodu lub objęcia stanowiska w wymiarze sprawiedliwości i kończy się zdaniem stosownego egzaminu.

 

 

 

ARESZT

Areszt może być rozumiany w prawie na różne sposoby zależnie od dziedziny prawa do której się odnosi.

Zgodnie z postanowieniami  kodeksu wykroczeń areszt jest jedną z przewidzianych w nim kar.

W prawie cywilnym areszt to jeden ze środków stosowanych w toku egzekucji, służący zmuszeniu dłużnika do zachowania zgodnego z nałożonym na niego obowiązkiem. Areszt stosuje wyłącznie sąd. Stosowanie aresztu regulują przepisy art. 1056-1059 k.p.c.

Natomiast w prawie karnym występuje pojęcie - areszt wojskowy – który jest jedną z kar pozbawienia wolności stosowanych tylko wobec żołnierzy.

Najczęściej areszt jest dorozumiany ze znaczeniem zawartym w postępowaniu karnym, gdzie nosi nazwę tymczasowego aresztowania. 

 

 

ASESOR

Urzędnik państwowy w sądach administracyjnych, prokuraturach, notariacie oraz izbach komorniczych, który odbył wymaganą aplikację i zdał odpowiednie egzaminy, lecz nie uzyskał jeszcze nominacji.

Asesura, jest okresem próby - stażem, który polega na zdobywaniu praktyki i doświadczenia zawodowego, zazwyczaj poprzez wykonywanie czynności właściwych dla zastępowanego organu, czyli prokuratora, komornika, notariusza.

 

 

 

AUKCJA

Forma zawarcia umowy. Zazwyczaj jest ona przeprowadzana w sytuacji, gdy istnieje wielu potencjalnych nabywców na jeden towar.

Zgodnie z kodeksem cywilnym w jej ogłoszeniu należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków. Mogą one być zmienione lub odwołane tylko, jeżeli zostało to zastrzeżone w treści ogłoszenia.  W warunkach aukcji można zastrzec, że przystępujący do aukcji powinien, pod rygorem niedopuszczenia do niej, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty (wadium). Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukcji (licytant) złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w warunkach aukcji zastrzeżono inaczej. Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia przybicia.