Hasła na literę M

  

MAJĄTEK OSOBISTY

MAJĄTEK WSPÓLNY

MAJĄTKOWA WSPÓLNOŚĆ

MAŁOLETNI

MAŁŻEŃSKI USTRÓJ MAJĄTKOWY

MAŁŻEŃSTWO

MANDAT KARNY

MEDIACJA

MIANOWANIE

MIEJSCE ZAMIESZKANIA

MIENIE (pojęcie cywilne)

MIENIE (pojęcie karne)

MŁODOCIANY

MŁODOCIANY – PRAWO KARNE

MŁODOCIANY – PRAWO PRACY

MŁODZIEŻOWY OŚRODEK WYCHOWAWCZY

MOCODAWCA

MULTIRECYDYWA

 

 

 

MAJĄTEK OSOBISTY

W rozumieniu art. 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest to stan prawny, w którym majątek należy do wyłącznie jednego małżonka, chociaż małżonkowie pozostają w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.

Katalog przedmiotów wchodzących w skład tego majątku jest zamknięty i wyczerpujący. Pozostałe przedmioty, niewymienione w art. 33 k.r.o., nie wchodzą do majątku osobistego.

Generalnie rzecz ujmując majątek osobisty składa się z czterech grup przedmiotów:

I. przedmiotów nabytych przed zawarciem małżeństwa oraz przedmiotów otrzymanych od swojej rodziny (art. 33 pkt 1 i 2 k.r.o.)

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

II. przedmiotów nabytych po zawarciu małżeństwa ze środków z majątku wspólnego lub majątku osobistego drugiego małżonka (art. 33 pkt 3–5 k.r.o.)

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

III. przedmiotów uzyskanych samodzielnie (art. 33 pkt 6–9 k.r.o.)

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

IV. surogatów majątku osobistego oraz „surogatów tych surogatów" (art. 33 pkt 10 k.r.o.)

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

 

 

 

MAJĄTEK WSPÓLNY

Przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej przez oboje małżonków bądź tylko przez jednego z nich (zasadniczo w trakcie trwania małżeństwa), a nie zaliczające się do majątku osobistego. Przedmioty majątkowe nabyte w ten sposób stają się współwłasnością obojga małżonków.

Pod pojęciem przedmiotów majątkowych należy rozumieć między innymi prawa majątkowe takie jak własność i inne prawa rzeczowe, a także wierzytelności.

Prawną podstawą wyodrębnienia majątku wspólnego jest art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W myśl tego przepisu do majątku wspólnego należą w szczególności: pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków i środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

 

 

 

MAJĄTKOWA WSPÓLNOŚĆ

(art. 31 k.r.o.) Jest to kategoria małżeńskiego ustroju majątkowego zakładająca współwłasność przedmiotów majątkowych nabytych przez małżonków w zakresie określonym przez ustawę bądź umowę.

Zawarcie małżeństwa powoduje powstanie sfery wspólnego interesu majątkowego, którą można określić jako wspólną sytuację majątkową małżonków. Skutkiem istnienia tej wspólności jest powstanie majątku wspólnego obok majątków osobistych każdego z małżonków.

 

 

 

MAŁOLETNI

Zgodnie z przepisami prawa cywilnego jest to osoba, która nie ukończyła 18 lat. Pełnoletność uzyskuje ona w dniu, w którym ukończyła 18 lat albo w którym zawarła małżeństwo (przez co uzyskuje pełnoletność i nie traci jej nawet w razie unieważnienia małżeństwa).

Z chwilą uzyskania pełnoletności nabywa się pełną zdolność do czynności prawnych. Małoletni, który nie ukończył jeszcze 13 lat, nie ma zdolności do czynności prawnych, między rokiem 13 a 18 ma on ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

 

W języku prawnym pojęcia małoletniegonieletniego i młodocianego są różne od siebie.

Nieletni to pojęcie występujące w prawie karnym - jest to osoba, która nie ukończyła 17 lat (niezależnie od tego, czy jest pełnoletnia, czy nie),

Młodociany to także pojęcie występujące w prawie karnym - oznacza osobę (w ścisłym zakresie - sprawcę czynu zabronionego), który w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat a w czasie orzekania w pierwszej instancji 24 lat.

Młodociany to według kodeksu pracy jest osoba, która ukończyła 16 lat a nie ukończyła 18 lat.

 

 

 

MAŁŻEŃSKI USTRÓJ MAJĄTKOWY

Ustrój majątkowy określa strukturę i skład majątków małżonków. Zawiera on ponadto reguły, które określają do którego z majątków, wspólnego czy odrębnych, należą prawa do przedmiotów majątkowych przysługujące każdemu z małżonków. Wskazuje również do którego z majątków wejdzie nowo nabyte (wspólnie przez małżonków) prawo majątkowe.

Zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyróżniamy trzy rodzaje ustrojów majątkowych:

- ustrój wspólności ustawowej,

- ustroje umowne (podgrupa wspólności umownej oraz umownej rozdzielności),

- ustrój majątkowy przymusowy.

 

 

 

MAŁŻEŃSTWO

Jest to związek kobiety i mężczyzny (zgodnie z art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 k.r.o.), zatwierdzony prawnie i społecznie, regulowany zasadami, obyczajami, przekonaniami i postawami, określającymi prawa i obowiązki stron małżeństwa oraz status ich możliwego potomstwa. Małżeństwu powszechnie przypisuje się rolę założycielską wobec rodziny, co wiąże się z opieką nad dziećmi, ich wychowaniem i socjalizacją.

 

Zgodnie z art. 1 k.r.o. małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego.

Mężczyzna i kobieta, będący obywatelami polskimi przebywającymi za granicą, mogą zawrzeć małżeństwo również przed polskim konsulem lub przed osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula.

Zatem dla uznania, że małżeństwo cywilne zostało skutecznie zawarte, konieczne jest spełnienie trzech przesłanek, które stanowią: różnica płci pomiędzy osobami wstępującymi w związek małżeński, ich jednoczesna obecność, złożenie przez nich przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

 

 

 

MANDAT KARNY

Jest wydawany w postępowaniu mandatowym, które jest uproszczonym trybem postępowania w sprawach o wykroczenia. Daje gwarancję szybkiego ukarania sprawcy wykroczenia, którego schwytano na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia, a także wtedy, gdy stwierdzono popełnienie wykroczenia naocznie pod nieobecność sprawcy albo za pomocą urządzenia pomiarowego lub kontrolnego, a nie zachodzi wątpliwość co do osoby sprawcy czynu. W sprawach mandatowych  nakłada się grzywnę w kwocie do 500 zł (wyjątkowo do 1000 zł).

Postępowanie mandatowe jest zastępcze w stosunku do postępowania przed sądem w sprawach o wykroczenia. Warunkiem jego zastosowania jest zgoda wyrażona przez sprawcę popełnionego czynu. Odmowa przyjęcia mandatu karnego powoduje obligatoryjnie skierowanie do sądu wniosku o ukaranie.

Zgodnie z art. 98 kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia wyróżnia się trzy rodzaje mandatów:

- gotówkowy – wydawany ukaranemu po uiszczeniu grzywny bezpośrednio funkcjonariuszowi, który ją nałożył; może być stosowany tylko wobec osób czasowo przebywających na terytorium naszego kraju; staje się prawomocny z chwilą uiszczenia grzywny funkcjonariuszowi, który ją nałożył;

- kredytowy – wydawany ukaranemu za potwierdzeniem odbioru; mandat taki należy uregulować w ciągu 7 dni, w jego pouczeniu powinna znaleźć się informacja, gdzie należy wpłacić wskazaną w nim kwotę grzywny;

- zaoczny – nakładany tylko w razie stwierdzenia wykroczenia, którego sprawcy nie zastano na miejscu jego popełnienia, a nie ma wątpliwości co do jego osoby.

 

 

 

MEDIACJA

(łac. mediare – być w środku) (art. 183 1 k.p.c.) Jest to próba doprowadzenia do ugodowego, satysfakcjonującego obie strony rozwiązania konfliktu na drodze dobrowolnych negocjacji prowadzonych przy udziale trzeciej osoby, neutralnej wobec stron i ich konfliktu, czyli mediatora, który wspiera przebieg negocjacji, łagodzi powstające napięcia i pomaga – nie narzucając jednak żadnego rozwiązania – w wypracowaniu kompromisu.

 

Mediacje mogą być prowadzone w konfliktach:

- rodzinnych, małżeńskich, pokoleniowych,

- towarzyskich, koleżeńskich, rówieśniczych,

- w sprawach spadkowych, majątkowych i cywilnych,

- pracowniczych, w administracji i sporach urzędowych,

- w sprawach gospodarczych,

- w sprawach karnych a także dotyczących nieletnich.

 

Mediacje sądowe wspomagają sądownictwo w załatwianiu wielu spraw (karnych, cywilnych, gospodarczych, rodzinnych, w sprawach nieletnich). Ugody zawarte w sprawach karnych i nieletnich mogą być brane pod uwagę przez sądy przy orzekaniu, ale sędziowie nie są związani ich postanowieniami. W przypadku spraw cywilnych, gospodarczych i rodzinnych, by ugoda miała status ugody sądowej wymagane jest jej zatwierdzenie przez sąd, który może odmówić zatwierdzenia ugody tylko w wypadku gdy jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego - art. 183 k.p.c. W razie braku zwrócenia się do sądu ugoda zawarta przed mediatorem ma status ugody cywilnoprawnej.

 

 

 

MIANOWANIE

Jest podstawą nawiązania stosunku pracy, (inną niż umowa), powodującą powstanie stosunku służbowego. Mianowanie odbywa się poprzez doręczenie osobie mianowanej aktu nominacyjnego przez właściwy organ administracji.

Mianowanie jest stosowane do osób związanych z administracją państwową (prezydent), samorządową (burmistrz), sądownictwem (sędzia), prokuraturą (prokurator), szkolnictwem (nauczyciel) i szkolnictwem wyższym (profesor). 

 

 

 

MIEJSCE ZAMIESZKANIA

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.).

Miejscem zamieszkania może być miejscowość (rozumiana także jako wieś), lub w znaczeniu ściślejszym, oznaczenie konkretnego lokalu mieszkalnego, z określeniem nie tylko miejscowości, ale również nazwy ulicy (jeśli w miejscowości są ulice), numeru domu i mieszkania.

Przy określeniu miejsca zamieszkania istotny jest zarówno fakt fizycznego przebywania w danej miejscowości (corpus) jak i wola przebywania w niej (animus), która obiektywnie musi wiązać się z tym, iż miejsce to stało się ośrodkiem życia codziennego osoby fizycznej, w którym skoncentrowane są jej plany życiowe. Dane miejsce nie traci przymiotu miejsca zamieszkania wskutek dłuższego lub krótszego oddalenia się z niego, pod warunkiem, że osoba nie traci rzeczywistego związku z miejscem.

 

Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców bądź tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeśli rodzice mieszkają osobno, a prawa rodzicielskie przysługują obojgu rodzicom, miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. W przypadku gdy dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

 

Miejscem zamieszkania osoby ubezwłasnowolnionej jest miejsce zamieszkania jej opiekuna.

 

W każdym przypadku można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

 

Należy rozróżnić pojęcie miejsca zamieszkania jako pojęcie cywilistyczne od pojęcia zameldowania w miejscu pobytu stałego lub czasowego jako czynność z zakresu prawa administracyjnego.

 

 

 

MIENIE (pojęcie cywilne)

W zakresie prawa cywilnego pojęciem mienia są objęte jedynie prawa majątkowe (własność i inne prawa majątkowe), czyli aktywa przysługujące określonemu podmiotowi.  Z zakresu tego pojęcia należy więc wyłączyć długi, to znaczy pasywa, które mogą mienie jedynie obciążać.

Prawo własności jest najszerszym i najpełniejszym cywilnym prawem podmiotowym do rzeczy, inne prawa majątkowe są pochodną tego prawa. Stąd też prawa niemające charakteru cywilnoprawnego czy też będące prawami cywilnoprawnymi o charakterze niemajątkowym pozostają poza zakresem zainteresowania art. 44 k.c., nie tworzą więc mienia.

 

 

 

MIENIE (pojęcie karne)

Pojęcia „mienie” w prawie karnym można by odnieść analogicznie jak w prawie cywilnym do „ogółu praw majątkowych”, a więc odpowiadającą definicji z art. 44 k.c., jednakże z uwagi na charakter prawa karnego musi się ono również odnosić do konkretnych fizycznych przedmiotów.

Polskie prawo karne wypracowało system ochrony własności jak i samego mienia ustanawiając je w części szczególnej – rozdziału XXXV – Przestępstwa przeciwko mieniu – kodeksu karnego.

W tym zakresie znajdują się takie spenalizowane czyny zabronione, jak:

- kradzież (art. 278);

- kradzież z włamaniem (art. 279);

- rozbój (art. 280);

- kradzież rozbójnicza (art. 281);

- wymuszenie rozbójnicze (art. 282);

- przywłaszczenie (art. 284);

- kradzież impulsów telefonicznych (art. 285);

- oszustwo (w tym komputerowe) (art. 286 i 287);

- niszczenie rzeczy (art. 288);

- zabór pojazdu mechanicznego (art. 289);

- nielegalny wyrąb drzewa w lesie (art. 290);

- paserstwo umyślne i nieumyślne (w tym programu komputerowego) (art. 291–293);

- przestępstwa przeciwko mieniu wojskowemu (art. 358–363).

 

Kodeks karny operuje również pojęciem mienia znacznej wartości (którego wartość w czasie popełnienia czynu zabronionego przekracza 200.000 złotych) i wielkiej wartości (którego wartość w czasie popełnienia czynu zabronionego przekracza 1.000.000 złotych).

 

 

 

MŁODOCIANY

To zgodnie z kodeksem karnym sprawca, który w czasie popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat, (ale ukończył 17 lat) a w czasie orzekania w pierwszej instancji 24 lat. Odpowiadają oni na zasadach ogólnych określonych w kodeksie karnym z preferencją celu wychowawczego przy orzekaniu i wykonaniu kary.

 

 

 

MŁODOCIANY – PRAWO KARNE

Zgodnie z art. 115 § 10 k.k. jest to osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21 roku życia (ale ukończyła 17 lat)  i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24 roku życia.

Młodociani odpowiadają za swoje czyny na zasadach ogólnych określonych w kodeksie karnym z preferencją celu wychowawczego przy orzekaniu i wykonaniu kary.

 

W kodeksie karnym wykonawczym nie występuje pojęcie "młodocianego", a jedynie definicja zakładu karnego dla młodocianych, w świetle której w zakładzie karnym dla młodocianych odbywają karę skazani, którzy nie ukończyli 21 roku życia; w uzasadnionych wypadkach skazany może odbywać karę w tym zakładzie po ukończeniu 21 roku życia (art. 84 kodeksu karnego wykonawczego).

 

 

 

MŁODOCIANY – PRAWO PRACY

Według przepisów kodeksu pracy jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie ukończyła 18 lat. Ma to znaczenie ze względu na szczególną ochronę pracy młodocianych (art. 190 - 206 k.p.).

 

 

 

MŁODZIEŻOWY OŚRODEK WYCHOWAWCZY

Przeznaczony jest dla dzieci i młodzieży niedostosowanej społecznie wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy, wychowania i resocjalizacji jako resocjalizacyjno-wychowawczy, a dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim jako resocjalizacyjno-rewalidacyjny.

Do zadań MOW należy eliminowanie przyczyn i przejawów niedostosowania społecznego oraz przygotowanie wychowanków do życia zgodnego z obowiązującymi normami społecznymi i prawnymi.

Młodzieżowe Ośrodki Wychowawcze przeznaczone są wyłącznie dla młodzieży, wobec której Sądy Rodzinne i Nieletnich zastosowały (w trybie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich) środek wychowawczy w postaci umieszczenia w MOW.

 

 

 

MOCODAWCA

Osoba udzielająca pełnomocnictwa czyli upoważniająca inną osobę (pełnomocnika) do działania w swoim imieniu. Umocowanie innej osoby do działania w imieniu mocodawcy sprawia, że każda czynność pełnomocnika (dokonana w zakresie umocowania) wywołuje skutki bezpośrednio w sferze prawnej mocodawcy.

Mocodawca sam decyduje kogo uczynić pełnomocnikiem oraz ustalając zakres umocowania wyznacza do jakiego rodzaju czynności upoważnić pełnomocnika.

 

 

 

MULTIRECYDYWA – patrz RECYDYWA