Hasła na literę R

 

REASEKURACJA

RECYDYWA

REGULAMIN PRACY

REJESTR PRZEDSIĘBIORCÓW

REJESTR ZASTAWÓW

RENTA UMOWA

RĘKOJMIA ZA WADY RZECZY

RĘKOJMIA ZA WADY FIZYCZNE

RĘKOJMIA ZA WADY PRAWNE

RODZINNY OŚRODEK DIAGNOSTYCZNO-KONSULTACYJNY

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ BEZ WYPOWIEDZENIA

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ ZA WYPOWIEDZENIEM

ROSZCZENIE REGRESOWE

ROZDZIELNOŚĆ MAJĄTKOWA

ROZPORZĄDZENIE

ROZPRAWA SĄDOWA

ROZSTRZYGNIĘCIE O ISTOTNYCH SPRAWACH DZIECKA

ROZWIĄZANIE UMOWY

ROZWÓD

RÓWNE TRAKTOWANIE W ZATRUDNIENIU

RUCHOMOŚĆ

RZECZ

RZECZY CZĘŚĆ SKŁADOWA

RYZYKO NOWATORSKIE

 

 

 

REASEKURACJA

Jest to odstąpienie przez ubezpieczyciela części ubezpieczanego przez niego ryzyka innemu ubezpieczycielowi, tzw. reasekuratorowi, który w zamian za określoną część odstępowanych mu jednocześnie składek pobranych przez ubezpieczyciela zobowiązuje się do pokrycia określonej części świadczeń ubezpieczeniowych, obciążających ubezpieczyciela.

Jej podstawę stanowi umowa zawierana między ubezpieczycielami, przy czym ubezpieczyciela bezpośredniego określa się mianem cedenta, a tego, który przejmuje część ubezpieczanego ryzyka - reasekuratorem.

Nie można przy tym wyłączać dalszej reasekuracji, zwanej retrocesją.

Celem reasekuracji jest rozłożenie ryzyka przyjętego przez ubezpieczyciela na więcej podmiotów.

Nie rodzi ona bezpośrednio stosunku prawnego między reasekuratorem a ubezpieczającym, co do zasady dokonuje się jej bez jego wiedzy.

Umowy reasekuracji nie można uznać ani za umowę ubezpieczenia, ani za specjalny jej typ – stanowi ona odrębny rodzaj umowy zawieranej w ramach swobody kontraktowania.

 

 

 

RECYDYWA

(od łac. recedere – ponownie wpadać) - jest określenie używane w prawie karnym, które oznacza powrót do przestępstwa.

Wyróżnia się dwa rodzaje recydywy:

1) Recydywa ogólna – jest to powrót do jakiegokolwiek przestępstwa, w sytuacji kiedy sprawca uprzednio był prawomocne skazany za przestępstwo bez znaczenia jaki czas upłynął od poprzedniego skazania dopóki nie nastąpi jego zatarcie.

 

2) Recydywa szczególna – jest cięższą postacią recydywy, a dotycz osób, które już odbywały karę pozbawienia wolności i w ciągu określonego w ustawie okresu powracają do przestępstwa podobnego lub do określonej kategorii przestępstw, dzieli się ona na dwa podrodzaje:

- Recydywę prostą – zgodnie z art. 64. § 1 k.k. występuje, jeżeli sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które był już skazany, sąd może wymierzyć karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

- Recydywę wielokrotną (multirecydywa) - zgodnie z art. 64. § 2 k.k. występuje, jeżeli sprawca uprzednio skazany w warunkach określonych w § 1, który odbył łącznie co najmniej rok kary pozbawienia wolności i w ciągu 5 lat po odbyciu w całości lub części ostatniej kary popełnia ponownie umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia, sąd wymierza karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a może ją wymierzyć do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Przepisy dotyczące wymiaru kary, środków karnych oraz środków związanych z poddaniem sprawcy próbie, przewidziane wobec sprawcy określonego w art. 64 § 2 k.k., stosuje się także do sprawcy, który z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu lub popełnia przestępstwo działając w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa oraz wobec sprawcy przestępstwa o charakterze terrorystycznym.

 

Przewidziane powyżej podwyższenia górnego ustawowego zagrożenia nie dotyczy zbrodni.

 

 

 

REGULAMIN PRACY

Zgodnie z art. 104 k.p., regulamin pracy, określając prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników związane z porządkiem w zakładzie pracy, powinien ustalać w szczególności:

1) organizację pracy, warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały, a także w odzież i obuwie robocze oraz w środki ochrony indywidualnej i higieny osobistej,

2) systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy,

3) porę nocną,

4) termin, miejsce, czas i częstotliwość wypłaty wynagrodzenia,

5) wykazy prac wzbronionych pracownikom młodocianym oraz kobietom,

6) rodzaje prac i wykaz stanowisk pracy dozwolonych pracownikom młodocianym w celu odbywania przygotowania zawodowego,

6a) wykaz lekkich prac dozwolonych pracownikom młodocianym zatrudnionym w innym celu niż przygotowanie zawodowe,

7) obowiązki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, w tym także sposób informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą,

8) przyjęty u danego pracodawcy sposób potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

 

Regulamin pracy powinien zawierać informacje o karach stosowanych z tytułu odpowiedzialności porządkowej pracowników.

 

 

 

REJESTR PRZEDSIĘBIORCÓW

Jeden z rejestrów wchodzący w skład Krajowego Rejestru Sądowego.

Wpisowi do tego rejestru podlegają: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jawne, akcyjne, komandytowe, komandytowo-akcyjne, partnerskie, spółdzielnie, spółdzielnie europejskie, oddziały przedsiębiorców zagranicznych, przedsiębiorstwa zagraniczne, instytuty badawcze, jednostki badawczo-rozwojowe, przedsiębiorstwa państwowe, instytucje gospodarki budżetowej, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, a także inne osoby prawne jeżeli prowadzą one działalność gospodarczą i podlegają obowiązkowi wpisu do rejestru stowarzyszeń.

 

Składa się on z 6 działów:

Dział I zawiera dane o nazwie lub firmie podmiotu, oznaczenie formy prawnej prowadzonej działalności, siedzibę i adres oraz ewentualne oddziały danego przedsiębiorcy, a także informacje na temat wcześniejszej rejestracji przedsiębiorcy, sposobu jego powstania. Zawiera również informację o numerach NIP i REGON, o umowie spółki lub statucie, na podstawie którego działa przedsiębiorca.

Dział II  zawiera informacje o sposobie reprezentacji podmiotu oraz dane osób wchodzących w skład organu uprawnionego wraz ze sposobem reprezentacji lub wspólników uprawnionych do reprezentacji spółki osobowej, informacje o organie nadzoru, jeżeli występuje oraz o jego składzie osobowym, informacje o prokurze, osobach pełniących tę funkcję i rodzaju udzielonej prokury.

Dziale III wskazuje przedmiot działalności przedsiębiorcy według kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności, wzmianka o złożeniu rocznego sprawozdania finansowego, uchwały o jego zatwierdzeniu, sprawozdania z działalności jednostki oraz o złożeniu opinii biegłego rewidenta z badania sprawozdania finansowego,

Dział IV zawiera informacje o powstaniu zaległości podatkowych, celnych oraz z tytułu składek za ubezpieczenia społeczne, a także o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przeciwko dłużnikowi z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych, a także dane o zabezpieczeniu majątku dłużnika w postępowaniu upadłościowym poprzez zawieszenie prowadzonych przeciwko niemu egzekucji, o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na fakt, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

Dział V zawiera informacje o powołaniu i odwołaniu kuratora.

Dział VI zawiera dane dotyczące otwarcia i zakończenia likwidacji, ustanowieniu zarządu i zarządu komisarycznego, dane likwidatorów bądź zarządców wraz ze sposobem reprezentacji. W dziale tym podlegają również ujawnieniu dane o połączeniu lub przekształceniu przedsiębiorcy, informacja o ogłoszeniu upadłości, wszczęciu postępowania naprawczego wraz z danymi syndyka albo zarządcy przymusowego.

 

 

 

REJESTR ZASTAWÓW

Rejestr, który służy do dokonywania wpisów przewidzianych przez ustawę o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów.

Rejestr zastawów prowadzą sądy rejonowe mające siedziby w miastach wojewódzkich. Sądem miejscowo właściwym dla dokonania wpisu jest sąd, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania (siedziba) zastawcy.

Rejestr zastawów, wraz z dokumentami złożonymi do rejestru, jest jawny. Odpisy z rejestru zastawów, stanowiące dowód wpisu, a także zaświadczenia o braku wpisu zastawcy lub zastawcy i przedmiotu zastawu wydawane są na wniosek każdego, kto tego zażąda. W związku z powyższym, od dnia dokonania wpisu nikt nie może zasłaniać się nieznajomością danych ujawnionych w rejestrze, chyba że mimo zachowania należytej staranności nie mógł o nich wiedzieć.

Sąd dokonuje wpisu do rejestru na wniosek zastawnika lub zastawcy, chyba że przepis szczególny przewiduje wpis z urzędu. Składa się go na urzędowym formularzu. Do wniosku należy dołączyć umowę zastawniczą albo umowę, z której wynika nabycie przedmiotu zastawu wraz z zastawem rejestrowym, albo nabycie udziału we współwłasności przedmiotu zastawu, albo nabycie wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym lub jej części lub inny dokument stanowiący podstawę wpisu.

Wnioski składane drogą elektroniczną powinny być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym, weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu. W aktach przechowuje się wydruk tych wniosków i załączniki dokumentów wraz ze wskazaniem osób, które je podpisały.

 

Wpis zastawu rejestrowego do rejestru zastawów obejmuje:

1) datę złożenia wniosku o wpis;

2) imię i nazwisko (nazwę), właściwy powszechny numer identyfikacyjny oraz miejsce zamieszkania (siedzibę) i adres zastawcy, zastawnika oraz dłużnika niebędącego zastawcą; w przypadku gdy zastawca, zastawnik lub dłużnik posiada miejsce zamieszkania (siedzibę) poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wpisuje się ponadto adres dla doręczeń w Polsce;

3) oznaczenie przedmiotu zastawu rejestrowego oraz, jeżeli umowa zastawnicza to przewiduje, sposób jego oznakowania;

4) oznaczenie najwyższej sumy zabezpieczenia i waluty, w której jest wyrażona;

5) określony umową zastawniczą sposób zaspokojenia zastawnika, jeżeli jest przewidziany przepisami niniejszej ustawy;

 

Rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku oraz dokumenty stanowiące podstawę wpisu w zakresie danych podlegających wpisowi. Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli treść dokumentów stanowiących jego podstawę oczywiście narusza prawo. Sprawy o wpis do rejestru zastawów rozpoznaje się na posiedzeniu niejawnym; sąd może zarządzić wyznaczenie rozprawy. Wpis do rejestru zastawów polega na wprowadzeniu do rejestru danych zawartych w postanowieniu sądu niezwłocznie po jego wydaniu. Jednak wykreślenie zastawu rejestrowego następuje po uprawomocnieniu się postanowienia, chyba że wniosek o wykreślenie złożył zastawnik.

 

Od postanowienia w przedmiocie wpisu do rejestru zastawów przysługuje apelacja, od innych postanowień przysługuje zażalenie.

 

 

 

RENTA UMOWA

Jest to umowa nazwana, konsensualna o charakterze losowym, zawarta na czas określony lub bezterminowo, odpłatna lub nie.

Polega na zobowiązaniu się jednej ze stron względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.

Powinna być ona stwierdzona pismem, jednakże forma ta ma charakter formy dla celów dowodowych.

Prawo do renty ma charakter osobisty,  jest powiązane z osobą uprawnionego. Dlatego jest to prawo niezbywalne, wygasa najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego, nie może być ono przeniesione na inną osobę w drodze cesji. Prawo to nie ma także charakteru roszczenia i tym samym nie podlega przedawnieniu.

Tradycyjnie renta spełnia funkcję alimentacyjną, głównym celem świadczenia jest dostarczenie uprawnionemu środków utrzymania. Kodeks cywilny nie określa sytuacji majątkowej uprawnionego, nie musi być ustanawiana tylko i wyłącznie na rzecz osoby ubogiej czy znajdującej się w niedostatku.

Rentę można także ustanowić, by umożliwić innej osobie podjęcia czy kontynuowania nauki, zdobycia zawodu, leczenia, itp.

Treść umowy renty powinna zawierać cel, dla którego została zawarta, jednakże brak tego określenia nie powoduje jej nieważności.

Stroną zobowiązaną do uiszczania renty może być każdy podmiot prawa cywilnego. Ustawa nie określa także osoby uprawnionej do pobierania renty, jednak z charakteru tej umowy, wynika, że  uprawnionym może być tylko osoba fizyczna.

Umowa renty powinna również określać czas jej trwania, oraz terminy spełniania poszczególnych świadczeń. Istotnym jest, by świadczenia te  były okresowe, bez względu na czasową odległość ich płatności, (może być płatna co tydzień, co miesiąc, raz w roku).

Dopuszcza się ustalenie umowy jako bezterminowej z zastrzeżeniem na rzecz jednej strony lub obu stron możliwości wypowiedzenia jej z zachowaniem określonego terminu czy też odstąpienia od niej za zapłatą odstępnego.

 

 

 

RĘKOJMIA ZA WADY RZECZY

Służy ochronie zaufania kupującego, ma na celu przywracanie równowagi naruszonej wadliwością przedmiotu świadczenia.

Jest ona bezpośrednio związana z umowami wzajemnymi, często uważana za ich istotę.

Ma ona charakter absolutny, co oznacza, że sprzedawca nie może się z niej zwolnić, bez względu na fakt, czy to on spowodował wadliwość rzeczy, czy w ogóle wiedział o jej wadliwości.

Przesłanką tej odpowiedzialności jest ustalenie, że wydana i odebrana przez kupującego rzecz posiada cechy, które kwalifikują ją w danym stosunku prawnym jako rzecz wadliwą. Odpowiedzialność ta powstaje po wykonaniu świadczenia z umowy przez sprzedawcę.

Sprzedawca, przeciwko któremu kupujący dochodzi swych roszczeń z tytułu rękojmi, uprawniony jest do  realizowania w drodze regresu swojego uprawnienie w stosunku do swojego sprzedawcy, a ten z kolei do swego dostawcy. Taka sytuacja prawna określona jest w doktrynie jako regres z tytułu rękojmi.

 

 

                                                        

RĘKOJMIA ZA WADY FIZYCZNE

Odpowiedzialność sprzedawcy względem kupującego za wadę zmniejszającą wartość lub użyteczność rzeczy sprzedanej ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy, jeżeli rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu zapewnił kupującego, albo jeżeli rzecz została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

Decydującym jest kryterium funkcjonalne, które obejmuje przeznaczenie rzeczy i jej użyteczność.

Wskazać należy, że dla oceny istnienia wady we wspomnianej postaci główne znaczenie ma subiektywne wyobrażenie kupującego.

Istotnym również jest fakt, iż odpowiedzialność ta nie dotyczy wad, o których kupujący wiedział w momencie zawierania umowy. Z uprawnienia tego może także skorzystać kupujący, gdy przedmiotem umowy była rzecz używana. Rękojmia za wady fizyczne nie obejmuje odpowiedzialności za takie zmniejszenie wartości lub użyteczności rzeczy, które jest normalnym następstwem jej prawidłowego używania. Każda eksploatacja rzeczy prowadzi do zmniejszenia jej wartości i użyteczności.  Kupujący powinien mieć tego świadomość, co wyrażone jest poprzez ekwiwalent w niższej wysokości.

 

 

 

RĘKOJMIA ZA WADY PRAWNE

Odpowiedzialność sprzedawcy względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej; w razie sprzedaży praw sprzedawca jest odpowiedzialny także za istnienie praw.

Za obciążenie takie należy uznać także prawa obligacyjne przysługujące osobom trzecim w stosunku do przedmiotu sprzedaży, powodujące sytuację, w której kupujący nie może w pełni korzystać z kupionej rzeczy.

Ciężar udowodnienia istnienia wyżej wymienionych okoliczności obciąża kupującego.

 

 

 

RODZINNY OŚRODEK DIAGNOSTYCZNO-KONSULTACYJNY

Prowadzi działalność w zakresie diagnozy, poradnictwa i opieki specjalistycznej w sprawach nieletnich oraz w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania demoralizacji.

Do jego zadań należy:

- przeprowadzanie badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich oraz wydawanie na ich podstawie opinii na zlecenie sądu lub prokuratora;

- prowadzenie mediacji w sprawach nieletnich i sprawach rodzinnych na zlecenie sądu;

- sprawowanie opieki specjalistycznej nad nieletnimi skierowanymi przez sąd;

- prowadzenie poradnictwa specjalistycznego dla nieletnich i ich rodzin oraz rodzin zagrożonych demoralizacją na zlecenie sądu;

- współdziałanie z placówkami wykonującymi orzeczenia sądu, instytucjami oraz organizacjami zajmującymi się problematyką ochrony i umacniania rodziny.

 

 

 

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ

Zgodnie z art. 30 k.p. umowa o pracę rozwiązuje się:

1) na mocy porozumienia stron,

2) przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem),

3) przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia),

4) z upływem czasu, na który była zawarta,

5) z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta.

Umowa o pracę na okres próbny rozwiązuje się z upływem tego okresu, a przed jego upływem może być rozwiązana za wypowiedzeniem.

Oświadczenie każdej ze stron o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie.

W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy.

W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę lub jej rozwiązaniu bez wypowiedzenia powinno być zawarte pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy.

 

 

 

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ BEZ WYPOWIEDZENIA

(art. 52 - 55 k.p.) Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie:

1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,

2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,

3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

 

Ponadto pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia:

1) jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa:

  1.  dłużej niż 3 miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego praco-dawcy krócej niż 6 miesięcy,
  2.  dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową,

2) w razie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1, trwającej dłużej niż 1 miesiąc.

 

 

 

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ ZA WYPOWIEDZENIEM

(art. 32 - 43 k.p.) Każda ze stron stosunku pracy (pracownik lub pracodawca) może rozwiązać za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą na:

1) okres próbny,

2) czas nie określony.

Rozwiązanie umowy o pracę następuje z upływem okresu wypowiedzenia.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi:

1) 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,

2) 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,

3) 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.

 

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

1) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,

2) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,

3) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

 

Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

 

 

                                                                                                  

ROSZCZENIE REGRESOWE

Roszczenie zwrotne, które wynika z faktu spełnienia świadczenia przez jedną z osób współodpowiedzialnych za dług lub z faktu przyjęcia świadczenia przez jednego ze współuprawnionych i mające za przedmiot dokonanie podziału ciężaru długu lub korzyści wynikających ze spełnienia świadczenia. Rodzajem regresu jest regres ubezpieczeniowy.

 

 

 

ROZDZIELNOŚĆ MAJĄTKOWA

Obejmuje umowny ustrój rozdzielności majątkowej oraz umowny ustrój rozdzielności z wyrównaniem dorobków. Ustrojem rozdzielności majątkowej uregulowanej w art. 51 i 511 k.r.o. jest również ustrój rozdzielności majątkowej wprowadzony przymusowo na podstawie art. 52, 53 i 54 k.r.o..

Cechy szczególne rozdzielności majątkowej:

a) występują dwa osobne majątki każdego z małżonków;

b) każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem;

c) w miejscu dotychczasowego majątku wspólnego znajdują się dwie oddzielne części tych osobnych majątków, w których skład wchodzą:

- przedmioty majątkowe nabyte przez małżonka po powstaniu rozdzielności,

- udziały ułamkowe w ustalonej przez małżonków wysokości w przedmiotach nabytych wspólnie w czasie trwania ustroju rozdzielności na zasadach współwłasności ułamkowej na podstawie przepisów k.c.,

- udziały ułamkowe w wysokości 1/2 w każdym ze składników tworzących majątek wspólny małżonków przed dokonaniem rozdzielności.

Wszystkie podane wyżej składniki wraz z przedmiotami należącymi w ustroju wspólności do majątków osobistych tworzą odpowiednio dwa osobne majątki każdego z małżonków.

d) funkcje ustroju rozdzielności, zapewniające każdemu z małżonków samodzielność w tworzeniu oraz zarządzaniu swoim majątkiem, a także rozporządzaniu jego składnikami. Po ustaniu ustroju rozdzielności każde z małżonków zachowuje swój majątek. W ustroju zwykłej rozdzielności nie dokonuje się modyfikacji, natomiast w ustroju rozdzielności z wyrównaniem dorobków pojawia się roszczenie o stosowne przysporzenie majątkowe.

 

Rozdzielność majątkowa powstaje głównie w drodze umowy majątkowej małżeńskiej. Za pomocą intercyzy możliwe jest wprowadzenie jej podstawowej postaci zwyczajnej rozdzielności majątkowej oraz w drugiej postaci: rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków. Zwyczajna rozdzielność majątkowa może powstać z ważnych powodów jako rozdzielność przymusowa w wyniku orzeczenia sądu, a także z mocy prawa w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków oraz na skutek orzeczenia separacji. Powstający przymusowo ustrój rozdzielności posiada wszystkie wskazane wyżej cechy rodzajowe ustroju rozdzielności.

 

 

 

ROZPORZĄDZENIE

Akt prawny niższego rzędu niż ustawa, wydawany przez naczelny organ władzy wykonawczej na podstawie konkretnego upoważnienia zawartego w ustawie, w celu jej wykonania. W Polsce rozporządzenia wydają: prezydent, Rada Ministrów, premier, ministrowie.

 

 

 

ROZPRAWA SĄDOWA

Publiczne posiedzenie sądu wyznaczone dla rozpoznania określonej sprawy w celu jej rozstrzygnięcia.

 

 

 

ROZSTRZYGNIĘCIE O ISTOTNYCH SPRAWACH DZIECKA

Rozstrzygnięcie sądu w sprawach istotnych dla dziecka, co do których brak jest porozumienia między rodzicami (art. 72 § 2 k.r.o.).

Sąd może zażądać złożenia wyjaśnień na piśmie przez rodziców. Odstąpienie od ich wysłuchania jest uzasadnione tylko, jeżeli łączy się z nadmiernymi trudnościami.

Postępowanie sądu rozstrzygające o istotnych sprawach dziecka zastępuje porozumienie rodziców i upada, kiedy rodzice dojdą do porozumienia innej treści. Od postanowień sądu w sprawach rozstrzygających o istotnych sprawach dziecka nie przysługuje skarga kasacyjna, ani zażalenie do Sądu Najwyższego na wydane w tych sprawach postanowienia sądu drugiej instancji.

 

Do istotnych spraw dziecka zalicza się między innymi: sprawy zmiany imienia lub nazwiska dziecka, nabycie lub zmiana jego obywatelstwa, wyjazdu za granicę na pobyt stały małoletniego, ustalenie miejsca jego stałego pobytu.

 

 

 

ROZWIĄZANIE UMOWY

Prawo cywilne przewiduje kilka rodzajów rozwiązania umowy. Choć często pojęcia te używane są zamiennie, wywołują one odmienne skutki prawne.

1) Rozwiązanie umowy poprzez jej wykonanie lub upływ terminu

Jednym ze sposobów rozwiązania umowy jest jej wykonanie przez strony. Powoduje to wygaśnięcie stosunku, jakim były one połączone. Umowy zawierane na czas oznaczony, zastrzeżony w umowie ulegają rozwiązaniu po upływie wyznaczonego terminu, chyba, ze strony postanowią przedłużyć termin jej trwania.

2) Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron

Zgodnie z zasadą swobody umów, w wyniku porozumienia stron rozwiązanie umowy może nastąpić w zasadzie w każdym czasie. W porozumieniu tym strony określają między innymi konsekwencje i tryb rozwiązania umowy. W takim wypadku umowa ulega rozwiązaniu i przestaje obowiązywać w dacie uzgodnionej przez strony w porozumieniu. Należy mieć na uwadze, iż jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron powinno być stwierdzone pismem. Analogicznie - jeśli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

3) Rozwiązanie umowy przez jej wypowiedzenie

Jest to oświadczenie złożone przez jedną ze stron, które jest skuteczne nawet bez akceptacji drugiej strony. Skutki wypowiedzenia dotyczą przyszłości - umowa ulega rozwiązaniu w dniu upływu terminu wypowiedzenia. Rozwiązanie to zazwyczaj stosowane jest w przypadku umów, których przedmiotem są świadczenia powtarzające się, jak np. najem, dzierżawa, zlecenie czy świadczenie usług. Możliwość wypowiedzenia umowy wynika z przepisów prawa a także z w tej umowie postanowień. Może ono nastąpić z upływem określonego przez strony lub przepisy terminu, a także w określonych okolicznościach, ze skutkiem natychmiastowym, po złożeniu oświadczenia o wypowiedzeniu przez którąkolwiek ze stron.

W umowach zawartych na czas nieoznaczony wzajemne zobowiązania stron mają charakter świadczeń ciągłych, a ich postanowienia z reguły nie przewidują wprost możliwości wypowiedzenia umowy. W takich sytuacjach stosuje się bezwzględnie obowiązujący przepis art. 3651 kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym w razie braku terminów wypowiedzenia wygasa niezwłocznie po wypowiedzeniu przez którąkolwiek ze stron. Jeżeli umowa została zawarta na piśmie lub w innej formie szczególnej, oświadczenie o wypowiedzeniu wymaga dla swej ważności zachowania formy pisemnej.

4) Rozwiązanie umowy poprzez odstąpienie

Jest to jednostronne oświadczenie strony umowy, niewymagające zgody drugiej strony. Jeżeli była zawarta była na piśmie lub w innej formie szczególnej, oświadczenie o odstąpieniu wymaga zachowania formy pisemnej. Dopuszcza się zastrzeżenie przez strony surowszych wymogów co do formy oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Co do zasady, odstąpienie dopuszczalne jest w przypadku umów polegających na świadczeniu o charakterze krótkotrwałym lub jednorazowym, takich jak np. umowa sprzedaży czy umowa o dzieło. Wyjątkiem jest umowy najmu - dopuszczalne jest odstąpienie od niej jeżeli przedmiot najmu nie został jeszcze wydany najemcy.

Różnica między wypowiedzeniem a odstąpieniem polega na tym, że odstąpienie wywołuje skutki prawne również wstecz, tj. od daty zawarcia umowy. Oznacza to, iż w wyniku złożenia skutecznego oświadczenia o odstąpieniu, umowa uważana jest za niezawartą.

 

 

 

ROZWÓD

Jest to sposób rozwiązania ważnego związku małżeńskiego, obok owdowienia i unieważnienia.

Orzeka go sąd okręgowy wyrokiem, na żądanie jednego lub obojga małżonków. Art. 56 k.r.o. wyróżnia jedną przesłankę pozytywną orzeczenia rozwodu, którą jest trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego oraz trzy przesłanki negatywne - żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia, sprzeczność rozwodu z dobrem wspólnych małoletnich dzieci oraz sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.

Wszystkie wymienione wyżej przesłanki oderwane są od roszczeń majątkowych (np. eksmisja współmałżonka, podział majątku wspólnego, alimenty), które stanowią następstwo rozwiązania małżeństwa.

Sąd rozwodowy jako przyczyny rozkładu ma możliwość uwzględnienia zdarzeń, jakie nastąpiły bezpośrednio po zawarciu małżeństwa. Pod kątem winy oceniane są zachowania i zaniechania każdego z małżonków.

Okoliczności zewnętrzne, niezależne od małżonków, nie wpływają na orzeczenie o winie (trudne warunki mieszkaniowe nie mogą stanowić okoliczności pozwalającej przypisać winę jednemu z małżonków chyba, że brak mieszkania jest skutkiem hulaszczego trybu życia prowadzonego przez jednego z małżonków).

Rozkład pożycia ma charakter trwały, jeżeli małżonkowie pozostają w nowych związkach małżeńskich, a tym bardziej, jeśli w tych związkach narodziły się dzieci. W każdym procesie rozwodowym sąd ustala kwestie winy za rozkład pożycia, gdyż żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia stanowi negatywną przesłankę orzeczenia rozwodu, która ma dwa wyjątki: zgodę drugiego małżonka oraz uznanie przez sąd, iż odmowa zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

 

 

 

RÓWNE TRAKTOWANIE W ZATRUDNIENIU

Zgodnie z art. 183a k.p. pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych powyżej.

 

 

 

RUCHOMOŚĆ

Inaczej rzeczy ruchome. Ustawodawca nie przewidział definicji legalnej tego pojęcia. W doktrynie definiuje się ją w sposób negatywny jako wszystko to, co nie jest nieruchomością.

 

 

 

RZECZ

Materialna części przyrody w stanie pierwotnym lub przetworzonym, wyodrębniona w sposób naturalny lub sztuczny w taki sposób, by w stosunkach społeczno-gospodarczych mogła być traktowana jako dobro samoistne. 

Nie każdy przedmiot materialny jest rzeczą, istnieją wyłączenia uzasadnione względami moralnymi lub interesem społecznym.

Należą do nich przedmioty, które pomimo swojej materialnej postaci nie są w prawie cywilnym uznawane za rzeczy, np. zwłoki ludzkie, zwierzęta, ciecze i gazy a także kopaliny.

 

Od rzeczy należy odróżnić:

- przedmiot zbiorowy, który jest odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych oraz posiadania. Określa się go jako większą ilość rzeczy tego samego rodzaju, zmierzoną według pewnych, ustalonych, kryteriów, np. wagi, pozostających ze sobą w związku bliskości fizycznej;

- zbiór rzeczy - zbiór odrębnych rzeczy pozostających ze sobą w określonym związku, np. faktycznym, gospodarczym.

 

 

 

RZECZY CZĘŚĆ SKŁADOWA

Wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. 

Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.

Nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.

Pojęcie to odnosi się tylko do rzeczy złożonych, czyli obejmujących kilka lub więcej elementów o samodzielnym znaczeniu.

 

 

 

RYZYKO NOWATORSKIE

Jest to kontratyp wyłączający odpowiedzialność karną w przypadku przeprowadzania eksperymentu.

Ryzyko nowatorskie jest opisane w art. 27 k.k., który stanowi, iż nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu przeprowadzenia eksperymentu poznawczego, medycznego, technicznego lub ekonomicznego, jeżeli spodziewana korzyść ma istotne znaczenie poznawcze, medyczne lub gospodarcze, a oczekiwanie jej osiągnięcia, celowość oraz sposób przeprowadzenia eksperymentu są zasadne w świetle aktualnego stanu wiedzy.

Eksperyment jest niedopuszczalny bez zgody uczestnika, na którym jest przeprowadzany, należycie poinformowanego o spodziewanych korzyściach i grożących mu ujemnych skutkach oraz prawdopodobieństwie ich powstania, jak również o możliwości odstąpienia od udziału w eksperymencie na każdym jego etapie.

 

Zasady i warunki dopuszczalności eksperymentu medycznego określa ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.