Hasła na literę S

  

SAMOISTNY POSIADACZ

SĄD NAJWYŻSZY

SĄD OKRĘGOWY

SĄD PENITENCJARNY

SĄD PRACY (SĄD PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH)

SĄD REJONOWY

SĄD RODZINNY

SCHEDA SPADKOWA

SCHRONISKO DLA NIELETNICH

SENTENCJA WYROKU

SEPARACJA

SĘDZIA

SIEDZIBA OSOBY PRAWNEJ

SKARB PAŃSTWA

SKARGA KASACYJNA – KASACJA

SKARGA NA CZYNNOŚCI KOMORNIKA

SKARGA NA ORZECZENIE REFERENDARZA SĄDOWEGO

SKARGA NA PRZEWLEKŁOŚĆ POSTĘPOWANIA

SKARGA O STWIERDZENIE NIEZGODNOŚCI Z PRAWEM PRAWOMOCNEGO ORZECZENIA

SKARGA O WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA ZAKOŃCZONEGO PRAWOMOCNYM POSTANOWIENIEM ORZEKAJĄCYM CO DO ISTOTY SPRAWY

SKAZANY

SKŁAD SĄDU W POSTĘPOWANIU CYWILNYM

SKŁAD SĄDU W POSTĘPOWANIU KARNYM

SKŁADU UMOWA

SŁUŻEBNOŚĆ

SOLIDARNOŚĆ DŁUŻNIKÓW (SOLIDARNOŚĆ BIERNA)

SOLIDARNOŚĆ WIERZYCIELI (SOLIDARNOŚĆ CZYNNA)

SPADEK

SPADKODAWCA

SPADKOBIERCA

SPADKU NABYCIE

SPEDYCJA

SPIS INWENTARZA

SPÓŁDZIELCZE WŁASNOŚCIOWE PRAWO DO LOKALU

SPÓŁKA

SPÓŁKA CICHA

SPÓŁKA CYWILNA

SPÓŁKA JAWNA

SPÓŁKA KOMANDYTOWA

SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA

SPÓŁKA PARTNERSKA

SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ

SPRAWSTWO

SPROSTOWANIE WYROKU

SPRZECIW

SPRZECIW OD WYROKU ZAOCZNEGO

SPRZECIW OD NAKAZU ZAPŁATY W POSTĘPOWANIU UPOMINAWCZYM

SPRZEDAŻ

SPRZEDAŻ NA PRÓBĘ

SPRZEDAŻ NA RATY

STAN WYŻSZEJ KONIECZNOŚCI

STATUT

STOSUNEK PRACY

STOSUNKI PRAWNE

STOWARZYSZENIE

STRONA

STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU

STWIERDZENIE ZGONU

SUMA NOMINALNA

SZKODA

ŚLEDZTWO

ŚRODEK KARNY

ŚRODEK POPRAWCZY

ŚRODKI LECZNICZE (W SPRAWACH NIELETNICH)

ŚRODKI OCHORNY INDYWIDUALNEJ

ŚRODKI ODDZIAŁYWANIA WYCHOWAWCZEGO

ŚRODKI ODWOŁAWCZE

ŚRODKI PRZYMUSU

ŚRODKI TYMCZASOWE

ŚRODKI WYCHOWAWCZE

ŚRODKI ZABEZPIECZAJĄCE

ŚRODKI ZAPOBIEGAWCZE

ŚRODKI ZWIĄZANE Z PODDANIEM SPRAWCY PRÓBIE (ŚRODKI PROBACYJNE)

ŚWIADCZENIE

ŚWIADCZENIE ALIMENTACYJNE – ALIMENTY

ŚWIADEK

ŚWIADEK IN COGNITO

ŚWIADEK KORONNY

 

  

 

SAMOISTNY POSIADACZ

Osoba faktycznie władająca rzeczą jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania w stosunku do niej prawa własności. Istotna jest sama wola władania rzeczą we własnym imieniu, a nie tytuł prawny do niej. Posiadanie samoistne może prowadzić do nabycia własności rzeczy poprzez jej zasiedzenie.

 

 

 

SĄD NAJWYŻSZY

Zgodnie z art. 175 Konstytucji wymiar sprawiedliwości w RP sprawują: Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.

 

W skład Sądu Najwyższego wchodzą: Pierwszy Prezes, prezesi oraz sędziowie.

 

Sąd Najwyższy jest organem złożonym i dzieli się na cztery Izby: Administracyjną, Pracy i Ubezpieczeń, Cywilną, Karną i Wojskową.

 

Sąd Najwyższy ma następujący zakres kompetencji:

- sprasowuje nadzoru nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania – jest to tzw. nadzór judykacyjny (art. 183 ust. 1 Konstytucji). Czyli rozpoznaje kasacje oraz inne środki odwoławcze oraz podejmuje uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne – zgodnie z art. 398 § 1 kodeksu postępowania cywilnego,

- rozpoznaje protesty wyborcze oraz stwierdza o ważności wyborów do Sejmu i Senatu oraz wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także ważności referendum ogólnokrajowego i referendum konstytucyjnego,

- rozstrzyga nadzorczo w stosunku do samorządów zawodowych: adwokatów, radców prawnych oraz notariuszy,

- opiniuje ustawy i inne akty normatywne,

- rozpatruje skargi kasacyjne na orzeczenia Trybunału do Spraw Sportu przy PKOl.

 

Sąd Najwyższy może także wykonywać inne czynności przekazane przez ustawy.

 

 

 

SĄD OKRĘGOWY

Sąd powszechny tworzony dla obszaru właściwości co najmniej dwóch sądów rejonowych. Dzieli się on na wydziały:

1) cywilny – do spraw z zakresu prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, spraw dotyczących leczenia osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych, spraw należących do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw oraz spraw dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, z wyjątkiem spraw przeciwko nieletnim o popełnienie czynu karalnego, jeżeli wobec nieletniego zastosowano środek poprawczy lub gdy środek odwoławczy zawiera wniosek o orzeczenie środka poprawczego,

2) karny – do spraw z zakresu prawa karnego, spraw zgodności z prawdą oświadczeń lustracyjnych oraz spraw przeciwko nieletnim o popełnienie czynu karalnego, jeżeli wobec nieletniego zastosowano środek poprawczy lub gdy środek odwoławczy zawiera wniosek o orzeczenie środka poprawczego.

W sądzie tym dodatkowo może zostać utworzony wydział:

1) pracy, ubezpieczeń społecznych albo pracy i ubezpieczeń społecznych – do spraw odpowiednio z zakresu prawa pracy lub z zakresu ubezpieczeń społecznych,

2) gospodarczy – do spraw gospodarczych oraz innych spraw z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego należących do sądu gospodarczego na podstawie odrębnych ustaw.

 

W Sądzie Okręgowym w Warszawie działają ponadto jako wydziały:

1) odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony konkurencji, regulacji energetyki, telekomunikacji i transportu kolejowego (sąd ochrony konkurencji i konsumentów),

2) odrębna jednostka organizacyjna do spraw rejestrowych powierzonych temu sądowi na podstawie odrębnych przepisów,

3) odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony wspólnotowych znaków towarowych i wspólnotowych wzorów przemysłowych (sąd wspólnotowych znaków towarowych i wzorów przemysłowych).

 

Organami tego sądu są:

- prezes sądu - powołuje go Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu okręgowego albo sądu apelacyjnego, po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu i opinii prezesa przełożonego sądu apelacyjnego. Powoływany na okres sześciu lat i nie może być ponownie powołany do pełnienia funkcji prezesa lub wiceprezesa sądu w tym sądzie przed upływem sześciu lat od zakończenia kadencji,

- kolegium sądu - składa się z ośmiu członków, wybieranych przez zgromadzenie ogólne sędziów okręgu, w tym czterech sędziów sądu okręgowego i czterech sędziów sądów rejonowych, działających w okręgu sądowym, a także z prezesa sądu okręgowego,

- dyrektor sądu - kieruje działalnością administracyjną sądu, wykonuje zadania przypisane, na podstawie odrębnych przepisów, jest zwierzchnikiem służbowym i dokonuje czynności z zakresu prawa pracy oraz reprezentuje sąd w tym zakresie wobec pracowników sądu, z wyłączeniem sędziów, referendarzy sądowych oraz asystentów sędziów, określa, w porozumieniu z prezesem sądu, rozmieszczenie i liczbę poszczególnych stanowisk, na których są zatrudniani pracownicy sądu, z wyłączeniem sędziów, referendarzy sądowych oraz asystentów sędziów, w wydziałach sądu, reprezentuje Skarb Państwa w zakresie powierzonego mienia i zadań sądu.

 

 

 

SĄD PENITENCJARNY

Wydział sądu okręgowego, który wykonuje zadania z zakresu prawa karnego dotyczące spraw penitencjarnych i nadzoru nad sądowym postępowaniem wykonawczym, a w szczególności:

1) rozpoznaje sprawy z zakresu orzecznictwa sądu penitencjarnego dotyczące, między innymi:

- udzielenia przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności (art. 153 k.k.w.);

- odwołania przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności (art. 156 k.k.w.);

- udzielenia warunkowego zwolnienia (art. 161 k.k.w.);

- odwołania warunkowego zwolnienia (art. 160 k.k.w.);

- udzielenia zezwolenia na odbycie przez skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego;

- uchylenia zezwolenia na odbycie przez skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego;

- obciążenia skazanego kosztami leczenia na podstawie art. 119 k.k.w.;

- zmiany określonego w wyroku rodzaju i typu zakładu karnego (art. 74 k.k.w.);

- wniosków składanych przez skazanych na podstawie art. 167 k.k.w.;

- innych orzeczeń dotyczących przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności lub warunkowego zwolnienia;

2) rozpoznaje zażalenia na postanowienia sądów rejonowych w postępowaniu karnym wykonawczym;

3) sprawuje nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a także kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności;

4) sprawuje nadzór nad sądowym postępowaniem wykonawczym w sprawach karnych z wyłączeniem nieletnich, a w szczególności nad wykonywaniem kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności, grzywny, środków karnych i zabezpieczających;

5) wizytuje zakłady karne, areszty śledcze oraz inne miejsca, w których przebywają osoby pozbawione wolności.

 

 

 

SĄD PRACY (SĄD PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH)

Zgodnie z art 262 k.p. spory o roszczenia ze stosunku pracy rozstrzygają sądy pracy i sądy pracy i ubezpieczeń społecznych.

Stanowią one odrębne jednostki organizacyjne sądów rejonowych i okręgowych.

 

Do właściwości, bez względu na  wartość przedmiotu sporu, należą  sprawy z zakresu  prawa pracy (art. 461 § 11 k.p.c.):

- o wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy

- o uznanie  bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy,

- o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia,

- o odszkodowanie  w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy  wypowiedzenia oraz rozwiązania  stosunku pracy,

- dotyczące  kar porządkowych i świadectwa pracy oraz roszczenia z tym związane.

- o ustalenie  istnienia stosunku pracy,

 

Do właściwości z zakresu ubezpieczeń społecznych należą sprawy (art. 477 § 2 pkt 1 – 6 k.p.c.)

- o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, macierzyński, porodowy, pogrzebowy, rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego,

- o świadczenie rehabilitacyjne,

- o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym, wypadku w drodze do pracy lub z pracy, wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, wypadku lub choroby zawodowej, pozostającej w związku z czynną służbą wojskową albo służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biurze  Ochrony Rządu, Służbie Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Celnej,

- o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności,

- o świadczenie z tytułu funduszu alimentacyjnego.

 

Nie podlegają właściwości sądów pracy spory dotyczące:

1) ustanawiania nowych warunków pracy i płacy,

2) stosowania norm pracy,

3) pomieszczeń w hotelach pracowniczych.

 

 

 

SĄD REJONOWY

Sąd tworzony się dla jednej lub większej liczby gmin; w uzasadnionych przypadkach może być utworzony więcej niż jeden sąd rejonowy w obrębie tej samej gminy.

 

Składa się w wydziałów:

1) cywilnego – do spraw z zakresu prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, spraw dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, leczenia osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych oraz spraw należących do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw,

2) karnego – do spraw z zakresu prawa karnego.

 

W sądzie tym może zostać utworzony wydział:

1) rodzinny i nieletnich – do spraw z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńcze-go, spraw dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, leczenia osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych oraz spraw należących do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw,

2) pracy, ubezpieczeń społecznych albo pracy i ubezpieczeń społecznych – do spraw odpowiednio z zakresu prawa pracy lub z zakresu ubezpieczeń społecznych,

3) gospodarczy – do spraw gospodarczych oraz innych spraw z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego należących do sądu gospodarczego na podstawie odrębnych ustaw,

4) ksiąg wieczystych – do prowadzenia ksiąg wieczystych.

 

Organami sądu rejonowego są:

- prezes sądu – powołuje prezes sądu apelacyjnego spośród sędziów sądu rejonowego albo sądu okręgowego, po zasięgnięciu opinii zebrania sędziów danego sądu rejonowego i prezesa przełożonego sądu okręgowego; powoływany na okres czterech lat, najwyżej na dwie kolejne kadencje, i nie może być powołany do pełnienia funkcji prezesa lub wiceprezesa sądu rejonowego przed upływem czterech lat od zakończenia pełnienia tej funkcji.

- dyrektor sądu – którego powołuje się w sądzie, w którym jest co najmniej piętnaście stanowisk sędziowskich. W sądach rejonowych, w których nie powołano dyrektora sądu, zadania dyrektora sądu wykonują dyrektorzy przełożonych sądów okręgowych.

 

 

 

SĄD RODZINNY

Inna nazwa wydziału rodzinnego i nieletnich funkcjonującego w ramach struktury organizacyjnej sądu rejonowego.

 

Zgodnie z ustawą – Prawo o ustroju sądów powszechnych, do właściwości sądów rodzinnych należą sprawy rozpoznawane w postępowaniu procesowym i nieprocesowym:

1) z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego w tym sprawy dotyczące:

- zawarcia małżeństwa i stosunków małżeńskich,

- ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej,

- ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności majątkiem wspólnym (art. 8401 k.p.c.),

- rozstrzygnięcie w istotnych sprawach rodziny (art. 24 k.r.o.),

- nakazanie wypłacania wynagrodzenia za pracę do rąk drugiego małżonka (art. 28 § 1 k.r.o.),

- pochodzenia dziecka (ustalenie ojcostwa, uznanie dziecka, zaprzeczenie ojcostwa),

- władzy rodzicielskiej i stosunków między rodzicami a dziećmi (art. 101 § 3 k.r.o.),

- rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka w razie braku porozumienia między rodzicami (art. 97 § 2 k.r.o.),

- przysposobienia (przysposobienie i o rozwiązanie przysposobienia),

- obowiązku alimentacyjnego,

- opieki i kurateli,

2) sprawy nieletnich, co do których zachodzi podejrzenie popełnienia czynu karalnego lub wykazywania przejawów demoralizacji (ustawa z dnia 26 października 1982 roku o postępowaniu w sprawach nieletnich),

3) dotyczące leczenia osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych - ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, ustawa z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi:

- zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu,

- zmianę orzeczenia o obowiązku leczenia odwykowego,

- ustanie obowiązku leczenia odwykowego.

4) należące do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw:

1) sprawy z ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego dot. umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym bez zgody:

  1.  osoby chorej psychicznie (art. 23 ustawy),
  2.  osoby z zaburzeniami psychicznymi (art. 24 ustawy),
  3.  osoby chorej psychicznie na wniosek (art. 29 ustawy),

- nakazanie wypisania ze szpitala psychiatrycznego,

- umieszczenie w domu pomocy społecznej,

- zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej,

- inne z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego,

2) sprawy z ustawy z dnia 05 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 j.t.),

3) sprawy o pobranie tkanek do przeszczepu od małoletniego (ustawa z dnia 01 lipca 2005 roku o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1411).

 

 

 

SCHEDA SPADKOWA

Jest to część spadku, jaką otrzymuje spadkobierca w wyniku podziału spadku.

Warunki zaliczenia darowizny na schedę spadkową:

- spadek musi być dziedziczony na podstawie ustawy,

- spadkobiercami muszą być zstępni spadkodawcy albo zstępni spadkodawcy i jego małżonek.

Poza zstępnymi i małżonkiem do zaliczania darowizn na schedę spadkową mogą być zobowiązani też inni spadkobiercy ustawowi, jeżeli spadkodawca nałożył na nich taki obowiązek.

Istnieją wyjątki od powyższych zasad.

Nie zalicza się na schedę spadkową darowizn jeżeli:

- z oświadczenia spadkodawcy lub okoliczności wynika, że darowizny dokonano ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.

- darowizna jest zwyczajowo przyjęta w danych stosunkach, np. prezent urodzinowy, ślubny.

 

 

 

SCHRONISKO DLA NIELETNICH

Placówka opieki całkowitej, która podlega Ministerstwu Sprawiedliwości i realizuje funkcję diagnostyczną, resocjalizacyjną i zapobiegawczą.

Znajdują się w niej nieletni podejrzani o dokonanie czynu karalnego a okoliczności i charakter tego czynu, stopień demoralizacji i nieskuteczność dotychczasowych środków wychowawczych przemawiają za przyszłym umieszczeniem w zakładzie poprawczym.

 

Umieszczenie w tej instytucji jest tymczasowe.

Okres pobytu nieletniego w schronisku orzeka sąd na posiedzeniu. Nie może być on dłuższy niż 3 miesiące przed skierowaniem sprawy na rozprawę, ale może on ulec przedłużeniu do 6 miesięcy z uwagi na szczególne okoliczności (np: złożoność sprawy pod względem faktycznym i prawnym).

Łączny okres pobytu do chwili wydania wyroku sądowego I instancji nie może być dłuższy niż rok.

 

Do schroniska typu zwykłego kieruje się nieletnich, gdy: zachodzi obawa jego ukrycia się, zatarcia śladów czynu karalnego przezeń dokonanego, nie można ustalić jego tożsamości, orzeczenie o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym natrafia na niedające się usunąć przeszkody.

 

Do schroniska interwencyjnego kierowani są nieletni w sytuacji, gdy: popełnili czyn karalny wymieniony w art. 10 § 2 k.k., stwarza poważne zagrożenie społeczne lub zagrożenie dla bezpieczeństwa schroniska zwykłego.

 

Praca resocjalizacyjna w schronisku polega na nauczaniu, zajęciach korekcyjno-wyrównawczych, przyuczeniu do zawodu oraz organizację zajęć w internacie. Ma ona na celu rozwijanie zainteresowań i uzdolnień nieletnich, wdrażaniu ich do przestrzegania zasad współżycia społecznego. Praca w schronisku interwencyjnym polega przede wszystkim na eliminacji zachowań agresywnych.

 

Zastosowanie wobec nieletniego odpowiadającego na zasadach określonych w art. 10 § 2 k.k. środka prewencyjnego jakim jest umieszczenie w schronisku dla nieletnich, gdzie jest on faktycznie pozbawiony wolności, należy traktować na równi z tymczasowym aresztowaniem. Okres pobytu w schronisku podlega zaliczeniu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności lub grzywny (wyrok SA w Łodzi z 8.9.1993 r., II AKr 215/93, KZS 1993, Nr 11, poz.38).

 

 

 

SENTENCJA WYROKU

Część orzeczenia sądowego - wyroku, na którą składają się:

a) część wstępna: oznaczenie sądu, protokolanta, prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, data, miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, wymienienie stron i oznaczenie przedmiotu sprawy, ponadto w procesie karnym część wstępna zawiera ponadto: oznaczenie ławników, prokuratora, dane określające oskarżonego, opis i kwalifikację prawną czynu zarzucanego oskarżonemu, a w przypadku skazania - ustalenie czynu przypisanego przez sąd oskarżonemu,

b) rozstrzygnięcia o żądaniach stron (w procesie cywilnym) lub rozstrzygnięcie dotyczące kary (w procesie karnym).

 

 

 

SEPARACJA

Po orzeczeniu separacji trwają skutki wynikające z zawarcia małżeństwa, takie jak obowiązek wzajemnej pomocy, zaspokajania potrzeb rodziny.

Skutki separacji, poza ustaniem małżeństwa, zbliżone są do skutków rozwodu. Po orzeczeniu jej strony nie mogą ponownie zawrzeć związku małżeńskiego, natomiast można ją znieść i „przywrócić” małżeństwo.

Przy orzeczeniu separacji niemożliwy jest powrót do swojego poprzedniego nazwiska, jak w przypadku orzeczenia rozwodu.

Separacja ma pomóc małżonkom w nawiązaniu zerwanych więzi.

 

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje jedną pozytywną przesłankę orzeczenia separacji, jaką jest zupełny rozkład pożycia, oraz dwie negatywne: sprzeczność orzeczenia separacji z dobrem wspólnych małoletnich dzieci małżonków oraz sprzeczność z innych względów z zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli pozwany uznaje żądanie powoda w sprawie o rozwód lub separację, a małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron.

 

 

 

SĘDZIA

Wykonuje zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Sędziów sądów powszechnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w terminie miesiąca od dnia przesłania tego wniosku.

 

Na stanowisko sędziego sądu rejonowego może być powołany ten, kto:

1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,

2) jest nieskazitelnego charakteru,

3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł zawodowy magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,

4) jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego,

5) ukończył 29 lat,

6) złożył egzamin sędziowski lub prokuratorski,

7) ukończył aplikację sędziowską w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury lub pracował w charakterze asesora prokuratorskiego – co najmniej przez trzy lata przed wystąpieniem o powołanie na stanowisko sędziego.

 

Szczegółowe wymagania, wyjątki od powyższej zasady a także warunki, jakie należy spełnić na stanowisko sędziego sądu okręgowego i apelacyjnego określa ustawa prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) w art. 61-64.

 

Stosunek służbowy sędziego nawiązuje się po doręczeniu mu aktu powołania a rozwiązuje się z mocy prawa, jeżeli sędzia zrzekł się urzędu.

Zrzeczenie się urzędu jest skuteczne po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia na ręce Ministra Sprawiedliwości oświadczenia, chyba że na wniosek sędziego Minister Sprawiedliwości określi inny termin.

Prawomocne orzeczenie sądu dyscyplinarnego o złożeniu sędziego z urzędu oraz prawomocne orzeczenie sądu skazujące na środek karny pozbawienia praw publicznych lub zakazu zajmowania stanowiska sędziego pociąga za sobą, z mocy prawa, utratę urzędu i stanowiska sędziego; stosunek służbowy sędziego wygasa z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Wygasa on również z dniem utraty przez niego obywatelstwa polskiego.

Sędzia przechodzi w stan spoczynku, poza pełnymi wyjątkami, z dniem ukończenia 67 roku życia.

Do ustrojowych zasad związanych ze stanowiskiem sędziego należą: niezawisłość, nieusuwalność, niedopuszczalność przeniesienia na inne miejsce służbowe bez zgody sędziego (z wyjątkami), immunitet formalno-materialny.

 

Sędziowie tworzą samorząd sędziowski, którego organami są:

1) zgromadzenie ogólne sędziów apelacji,

2) zgromadzenie ogólne sędziów okręgu,

3) zebranie sędziów danego sądu.

 

 

 

SIEDZIBA OSOBY PRAWNEJ

Siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający, chyba że ustawa lub oparty na niej statut stanowi inaczej.

Miejscowość należy rozumieć jako określony teren zabudowany i zamieszkany przez ludność, dający się wyodrębnić geograficznie. Może to być miasto, wieś, osada. Powinno być to takie określenie miejsca, które pozwoli na przyjęcie, że w przypadku najmniejszych jednostek terenowych możliwe jest ich uznanie za zdolne do realizacji funkcji zarządzających.

Jeżeli siedzibą jest miejscowość ustalona w ustawie, to jej zmiana jest możliwa tylko przez zmianę odpowiedniej ustawy. W przypadku, gdy siedziba jest ustalona według zasad przyjętych w kodeksie cywilnym, (w miejscu siedziby organu zarządzającego), to reguła ta może być zmieniona przez ustawę, jak i przez statut tej osoby prawnej. Jeżeli ustalenie siedziby ma mieć miejsce w statucie (umowie regulującej ustrój osoby prawnej, np. spółki z o.o.), to z reguły siedziba ustalona jest konstytutywnie z chwilą wpisu do rejestru osoby prawnej. Wyjątek stanowi np. spółka w organizacji gdzie ustalona w umowie spółki z o.o. lub statucie spółki akcyjnej siedziba spółki jest wiążąca jeszcze przed wpisem do rejestru.

 

 

 

SKARB PAŃSTWA

Pojęcie to ściśle związane jest z pojęciem majątku państwa. Termin Skarb Państwa historycznie wywodzi się z oddzielenia w starożytnym Rzymie majątku cesarskiego (nazywanego fiscusem) od majątku publicznego. W Polsce takie ostateczne rozdzielenie nastąpiło w 1590 roku.

Instytucja Skarbu Państwa zarządza majątkiem państwa na różnych szczeblach, dlatego też składa się z wielu jednostek organizacyjnych. Skarb Państwa dysponuje majątkiem i prowadzi działalność finansową oraz gospodarczą. Przysługuje mu władza dwojakiego rodzaju: prawo własności mienia państwowego, możliwość zastosowania przymusu państwowego w zakresie ustalania niektórych dochodów (np. podatków i ceł) i wydatków państwowych. Skarb Państwa nie dysponuje autonomicznym budżetem, ale dysponuje zasobami finansowymi budżetu państwa.

Jako osoba prawna w obrocie prawnym jest równoprawna z innymi osobami prawnymi i fizycznymi.

Może być on zarządzany przez odrębną instytucję, bądź reprezentowany przez różnych urzędników.

W Polsce Skarb Państwa w zakresie ochrony majątku i interesów zastępuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, a w zakresie gospodarowania mieniem państwowym i prywatyzacji Minister Skarbu Państwa.

Dodatkowo istnieją wydzielone agencje gospodarujące mieniem Skarbu Państwa (m.in. Agencja Mienia Wojskowego, Agencja Nieruchomości Rolnych).

Skarb Państwa poza pewnymi wyjątkami, nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych osób prawnych, jak również jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

 

 

 

SKARGA KASACYJNA – KASACJA

Przysługuje stronie, Prokuratorowi Generalnemu, Rzecznikowi Praw Obywatelskich lub Rzecznikowi Praw Dziecka od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończącego postępowanie w sprawie. Wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę wyłącza – w zaskarżonym zakresie – wniesienie jej przez wyżej wymienione organy.

 

Jest ona niedopuszczalna w sprawach:

- o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50 tys. złotych,

- z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – niższa niż 10 tys. złotych,

- z zakresu ubezpieczeń społecznych, o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia,

- o rozwód, o separację, o alimenty, o czynsz najmu lub dzierżawy oraz o naruszenie posiadania,

- dotyczących kar porządkowych, świadectwa pracy i roszczeń z tym związanych oraz o deputaty lub ich ekwiwalent,

- rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym,

- od wyroku ustalającego nieistnienie małżeństwa lub orzekającego unieważnienie małżeństwa, jeżeli choćby jedna ze stron po uprawomocnieniu się wyroku zawarła związek małżeński.

 

Skargę kasacyjną strona może oprzeć na podstawach:

1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prokurator Generalny może oprzeć skargę kasacyjną na podstawach wskazanych powyżej, jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego, Rzecznik Praw Obywatelskich – jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, a Rzecznik Praw Dziecka – jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka.

Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

 

Skarga kasacyjna powinna zawierać:

1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części;

2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie;

3) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany;

4) wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie.

Powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a w sprawach o prawa majątkowe, zawierać oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Dołącza się do niej dwa jej odpisy przeznaczone do akt Sądu Najwyższego oraz dla Prokuratora Generalnego, chyba że sam wniósł skargę.

Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka wynosi sześć miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a jeżeli strona zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem – od chwili doręczenia orzeczenia stronie.

 

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;

3) zachodzi nieważność postępowania lub

4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

 

O przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy orzeka na posiedzeniu niejawnym.

Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w składzie trzech sędziów. W pozostałych wypadkach orzeka w składzie jednego sędziego. Rozpoznaje on skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, chyba że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a skarżący złożył w skardze kasacyjnej wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie. Sąd Najwyższy może także rozpoznać skargę kasacyjną na rozprawie, jeżeli przemawiają za tym inne względy.

W postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jednakże skarżący może przytoczyć nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jeżeli nie ma uzasadnionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla się zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, lub innemu sądowi równorzędnemu; Sąd Najwyższy może uchylić także w całości lub w części orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi temu samemu lub równorzędnemu. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją w innym składzie.

 

 

 

SKARGA NA CZYNNOŚCI KOMORNIKA

Skarga składana do sądu rejonowego chyba, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Dotyczy ona także zaniechania przez komornika dokonania czynności.

Do rozpoznania skargi na czynności komornika właściwy jest sąd, przy którym działa komornik.

Jeżeli do prowadzenia egzekucji został wybrany komornik poza właściwością ogólną, skargę rozpoznaje sąd, który byłby właściwy według ogólnych zasad.

Skargę może złożyć strona lub inna osoba, której prawa zostały przez czynności lub zaniechanie komornika naruszone bądź zagrożone.

Powinna ona czynić zadość wymaganiom pisma procesowego oraz określać zaskarżoną czynność lub czynność, której zaniechano, jak również wniosek o zmianę, uchylenie lub dokonanie czynności wraz z uzasadnieniem.

Wnosi się ją do sądu w terminie tygodnia od dnia czynności, gdy strona lub osoba, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, była przy czynności obecna lub była o jej terminie zawiadomiona, w innych wypadkach – od dnia zawiadomienia o dokonaniu czynności strony lub osoby, której prawo zostało przez czynności komornika naruszone bądź zagrożone, a w braku zawiadomienia – od dnia dowiedzenia się przez skarżącego o dokonanej czynności.

Skargę na zaniechanie przez komornika czynności wnosi się w terminie tygodnia od dnia, w którym czynność powinna być dokonana.

Odpis skargi sąd przesyła komornikowi, który w terminie 3 dni na piśmie sporządza uzasadnienie dokonania zaskarżonej czynności lub przyczyn jej zaniechania oraz przekazuje je wraz z aktami sprawy do sądu, do którego skargę wniesiono, chyba że skargę w całości uwzględnia, o czym zawiadamia sąd i skarżącego oraz zainteresowanych, których uwzględnienie skargi dotyczy.

Sąd rozpoznaje skargę w terminie tygodnia od dnia jej wpływu do sądu, a gdy skarga zawiera braki formalne, które podlegają uzupełnieniu, w terminie tygodniowym od jej uzupełnienia.

Wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności, chyba że sąd zawiesi postępowanie lub wstrzyma dokonanie czynności.

Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków nie uzupełniono w terminie, chyba że uzna, iż zachodzą podstawy do podjęcia czynności na podstawie art. 759 § 2. Na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi służy zażalenie.

 

 

 

SKARGA NA ORZECZENIE REFERENDARZA SĄDOWEGO

W przypadku jej wniesienia orzeczenie traci moc. Skargę taką rozpoznaje sąd, w którym wydano zaskarżone orzeczenie jako sąd pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Skargę wnosi się do sądu w terminie tygodniowym od dnia doręczenia stronie postanowienia Skargę wniesioną po upływie terminu lub nieopłaconą sąd odrzuca.

Rozpoznając skargę na postanowienie referendarza w przedmiocie kosztów sądowych lub kosztów procesu oraz na postanowienie o odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymuje w mocy albo je zmienia. W tych przypadkach wniesienie skargi na postanowienie referendarza wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

 

 

 

SKARGA NA PRZEWLEKŁOŚĆ POSTĘPOWANIA

Jest to skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania należy ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

 

Uprawnionym do wniesienia skargi jest:

- w postępowaniu w sprawach o przestępstwa i wykroczenia - strona;

- w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary - strona lub wnioskodawca;

- w postępowaniu karnym - strona oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną;

- w postępowaniu cywilnym - strona, interwenient uboczny i uczestnik postępowania;

- w postępowaniu sądowo-administracyjnym - skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony;

- w postępowaniu egzekucyjnym oraz w innym postępowaniu dotyczącym wykonania orzeczenia sądowego - strona oraz inna osoba realizująca swoje uprawnienia w tym postępowaniu.

 

Sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym - właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy.

Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub Naczelnym Sądem Administracyjnym - właściwy do jej rozpoznania jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Sądem właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania dotyczącego wykonania orzeczenia sądowego jest sąd okręgowy, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja lub wykonywane są inne czynności, a gdy egzekucja lub inne postępowanie dotyczące wykonania orzeczenia sądowego prowadzone jest w dwu lub więcej okręgach - sąd, w okręgu którego dokonano pierwszej czynności.

Skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość wnosi się w toku postępowania w sprawie, składając ją do sądu, przed którym toczy się postępowanie. Skargę dotyczącą przewlekłości postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania dotyczącego wykonania orzeczenia sądowego wnosi się do sądu okręgowego, w którego okręgu prowadzone są te czynności

 

Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego a ponadto zawierać:

1) żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy;

2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.

Może także zawierać żądanie wydania sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności oraz zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej.

Skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy, a w sprawie egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego po upływie 6 miesięcy, od daty wydania przez sąd orzeczenia w sprawie przewlekłości postępowania.

 

 

 

SKARGA O STWIERDZENIE NIEZGODNOŚCI Z PRAWEM PRAWOMOCNEGO ORZECZENIA

Można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Skarga nie przysługuje od wyroków sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną, oraz od orzeczeń Sądu Najwyższego.

 

Skarga powinna zawierać:

1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części;

2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;

3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny;

4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy;

5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe;

6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem;

7) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego;

8) do skargi – oprócz jej odpisów dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom – dołącza się dwa odpisy przeznaczone do akt Sądu Najwyższego.

Skargę wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia się.

 

Sąd Najwyższy odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, wniesioną po upływie terminu, niespełniającą wymagań określonych w art. 4245 § 1, z innych przyczyn niedopuszczalną, a także jeżeli zmiana zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa

Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest oczywiście bezzasadna jak również w razie braku podstawy do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem.

Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw.

Skarga podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba że ważne względy przemawiają za wyznaczeniem rozprawy.

Uwzględniając skargę, Sąd Najwyższy stwierdza, że wyrok jest w zaskarżonym zakresie niezgodny z prawem.

 

 

 

SKARGA O WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA ZAKOŃCZONEGO PRAWOMOCNYM POSTANOWIENIEM ORZEKAJĄCYM CO DO ISTOTY SPRAWY

Uczestnik postępowania może złożyć taką skargę, jeśli postanowienie narusza jego prawa, jednak wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie kończące postępowanie może być zmienione lub uchylone.

Wznowienie postępowania nie jest możliwe w postępowaniu egzekucyjnym, zabezpieczającym, w postępowaniu w razie zaginięcia lub zniszczenia akt, postępowaniu o założenie księgi wieczystej jest niedopuszczalne, a w postępowaniu przed sądem polubownym jest ono objęte w pewnym sensie instytucją uchylenia wyroku sądu polubownego.

Skarga ta przysługuje także prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, organizacji społecznej (w sprawach, w których może ona wziąć udział).

 

Postępowanie to traktuje się jako kontynuację dotychczasowego postępowania, na zasadach podstaw skargi określonych w art. 399 k.p.c. i następne, gdyż występuje ścisłe podmiotowe i przedmiotowe powiązanie z postępowaniem prawomocnie zakończonym.

Skarga ta nie służy korygowaniu nieprawidłowych orzeczeń, lecz wzruszeniu orzeczeń wydanych w warunkach określonych w art. 401 i 403 k.p.c.

Dodatkowo służy usunięciu niesłusznych rozstrzygnięć, gdy strona w trakcie postępowania nie mogła posłużyć się środkami prawnymi zapobiegającymi wadliwości wyroku.

Z istoty tej instytucji wynika, że nie może być jej podstawą okoliczności, które przed uprawomocnieniem się wyroku były znane stronie i mogły być przez nią podniesione w zwykłym toku postępowania.

 

 

 

SKAZANY

Skazany to osoba fizyczna, która w postępowaniu karnym przed sądem, została uznana za winną popełnienia przestępstwa i prawomocnym wyrokiem lub nakazem karnym wymierzono jej karę lub środek karny.

Sprawca czynu karalnego posiada status skazanego od chwili uprawomocnienia się orzeczenia aż do zatarcia skazania. Jego karta karalności pozostaje w Krajowym Rejestrze Karnym.

 

 

 

SKŁAD SĄDU W POSTĘPOWANIU CYWILNYM

Zgodnie z art. 47 k.p.c. w pierwszej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego,  chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa zachodzi przesłanka nieważności postępowania. Stanowi o tym art. 379 k.p.c. Jest to również przesłanka do wniesienia apelacji.

 

W pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników rozpoznaje sprawy:

1) z zakresu prawa pracy o:

  1. ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy,
  2. naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane,
  3. odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu;

2) ze stosunków rodzinnych o:

  1. rozwód,
  2. separację,
  3. ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa,
  4. rozwiązanie przysposobienia.

 

Postanowienia poza rozprawą oraz zarządzenia wydaje przewodniczący.

Prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów zawodowych, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.

Ponadto w I instancji w składzie trzyosobowym (zawodowym) rozpoznawane są sprawy o: ubezwłasnowolnienie, wyłączenie sędziego, uznanie orzeczenia sądu zagranicznego oraz o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego.

 

W postępowaniu apelacyjnym sprawy rozpoznaje zawsze trzech sędziów zawodowych. Natomiast postępowania dotyczące postępowania dowodowego na posiedzeniu niejawnym wydaje sąd w składzie jednego sędziego.

 

Skład trzyosobowy jest również zasadą w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. W składzie jednego sędziego zawodowego SN rozpoznaje następujące sprawy: odrzucenie skargi kasacyjnej, rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania, rozpoznanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Skład powiększony natomiast zostaje powołany w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego (np. 7 sędziów).

 

 

 

SKŁAD SĄDU W POSTĘPOWANIU KARNYM

(art. 28 – 30 k.p.k.) Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego.

 

W sprawach o zbrodnie sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

Ze względu na szczególną zawiłość sprawy sąd pierwszej instancji może postanowić o rozpoznaniu jej w składzie trzech sędziów zawodowych.

 

W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników.

 

Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności rozpoznaje sąd w składzie pięciu sędziów.

 

Na posiedzeniu sąd rejonowy i sąd okręgowy orzeka jednoosobowo, a sąd apelacyjny i Sąd Najwyższy - w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

 

Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

 

 

 

SKŁADU UMOWA

Umowę składu regulują przepisy kodeksu cywilnego w art. 853 – 859.

Przez umowę składu przedsiębiorca składowy zobowiązuje się do przechowania, za wynagrodzeniem, oznaczonych w umowie rzeczy ruchomych. Jest on obowiązany wydać składającemu pokwitowanie, które powinno wymieniać rodzaj, ilość, oznaczenie oraz sposób opakowania rzeczy, jak też inne istotne postanowienia umowy.

Jest to zobowiązanie przedsiębiorcy składowego do przechowania rzeczy ruchomych. Obowiązkiem jest piecza (strzeżenie przed ubytkiem, uszkodzeniem, ochrona przed zniszczeniem bądź utratą) nad oddanymi na skład rzeczami i utrzymanie ich w stanie niepogorszonym a także powinien on zapewnić odpowiednie warunki przechowywania rzeczy oraz czuwania, by ich stan nie uległ pogorszeniu. Z racji tego, iż przedsiębiorca składowy jest w tym zakresie profesjonalistą, na nim spoczywa obowiązek decydowania, jakie konkretnie czynności powinny zostać podjęte w tym celu.

Obowiązek przechowania rzeczy ma charakter samoistny i podstawowy. Umowa, w której obowiązek przechowania rzeczy ma znaczenie uboczne wobec podstawowego świadczenia strony, nie jest umową składu. 

Składającym może być każdy podmiot prawa: osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, wyposażona w zdolność prawną. Może nim być również przedsiębiorca.

 

 

 

SŁUŻEBNOŚĆ

Jest to ograniczone prawo rzeczowe, obciążające nieruchomość służebną w celu zwiększenia użyteczności innej nieruchomości którą nazywa się władnącą (służebność gruntowa), albo zapewnienie zaspokojenia określonych potrzeb osoby fizycznej (służebność osobista).

Służebność ogranicza możność dysponowania obciążoną nieruchomością przez jej właściciela.

 

Przepisy kodeksu cywilnego wyróżniają trzy rodzaje służebności:

1) służebności gruntowe (art 285 - 295); obciążające cudzą nieruchomość, w celu zwiększenia użyteczności innej nieruchomości lub jej części albo zaspokojenie określonych potrzeb oznaczonej osoby fizycznej; ustanawiana na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej,

2) służebności osobiste (art 296 - 305) - obciążające nieruchomość na rzecz oznaczonej osoby fizycznej. Ich treść odpowiada treści służebności gruntowej, ponieważ może polegać np. na prawie korzystania z cudzej nieruchomości w oznaczonym zakresie: prawie przechodu, przejazdu. Ma na celu zabezpieczenie osobistych potrzeb uprawnionego, a w przypadku służebności mieszkania także pośrednio jego domowników. Jest ona niezbywalna, nie można również przenieść uprawnienia do jej wykonywania,

3) służebność przesyłu (art 3051 do 3054) - może być ustanawiana na rzecz przedsiębiorcy, który jest właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., albo który zamierza takie urządzenia wybudować. funkcja tej służebności ma oczywiście wymiar gospodarczy.

 

 

 

SOLIDARNOŚĆ DŁUŻNIKÓW (SOLIDARNOŚĆ BIERNA)

(art. 366 i nast. k.c.) Polega na tym, że kilku dłużników zobowiązanych jest w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od nich wszystkich łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.

Przedstawiona wyżej definicja wskazuje na pewne cechy:

1) istnienie wielu podmiotów po stronie długu;

2) przysługiwanie wierzycielowi jednej wierzytelności o spełnienie jednego świadczenia;

3) uprawnienie wierzyciela do żądania według swego uznania całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna;

4) zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników powoduje wygaśnięcie długu pozostałych dłużników;

5) dłużnicy pozostają zobowiązani aż do całkowitego zaspokojenia wierzyciela.

 

Podstawą tej konstrukcji solidarności jest zamiar zwiększenia pewności zaspokojenia wierzyciela.

Do stwierdzenia solidarności dłużników nie jest konieczne, aby wszystkie wymienione cechy występowały w pełnym zakresie.

Przede wszystkim nie jest obligatoryjne, by w każdym zobowiązaniu solidarnym wierzyciel miał możliwość żądania zarówno całości, jak i części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich, jak i od każdego z osobna.

 

 

 

SOLIDARNOŚĆ WIERZYCIELI (SOLIDARNOŚĆ CZYNNA)

(art. 367 i nast. k.c.) Kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób, że dłużnik może spełnić całe świadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich.

Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. Jednakże w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk.

Zgodnie z przedstawioną definicją solidarność wierzycieli cechuje:

1) występowanie po stronie wierzyciel wielości podmiotów;

2) każdemu z wierzycieli przysługuje roszczenie o spełnienie świadczenia wobec tego samego dłużnika, przy czym dłużnika obciąża jeden dług;

3) dłużnik może spełnić świadczenie zgodnie ze swoim wyborem do rąk któregokolwiek z wierzycieli;

4) zaspokojenie przez dłużnika któregokolwiek z wierzycieli powoduje wygaśnięcie długu. Solidarność czynna głównie cechuje się więc tym, iż mimo wielości wierzycieli, każdy z nich ma możliwość realizowania wierzytelności w całości, a dłużnik ma prawo wyboru wierzyciela, na rzecz którego świadczy, przy czym spełnienie wobec niego świadczenia prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania dłużnika.

 

Istnienie instytucji solidarności wierzycieli potwierdza możliwość odstąpienia przez strony umowy od zasad ogólnych kierujących prawem zobowiązań w przypadku wielości dłużników lub wierzycieli. Skoro, w świetle komentowanej instytucji, dłużnik może spełnić całe świadczenie do rąk jednego z wierzycieli, można więc przyjąć, brak istnienia uprawnienia dłużnika do podziału świadczenia między wierzycieli a także powinność jego spełnienia w całości na rzecz wybranego wierzyciela.

 

 

 

SPADEK

(art. 924 k.c.) Ogół praw i obowiązków spadkodawcy w chwili jego śmierci, przechodzących  na jego następców prawnych (spadkobierców) poprzez dziedziczenie.

W skład spadku wchodzą prawa i obowiązki o charakterze prywatnoprawnym i majątkowym, prócz tych, ściśle powiązanych ze zmarłym a także tych, które przechodzą na określone osoby nawet jeśli nie są one spadkobiercami. Do spadku zalicza się również stany faktyczne wpływające na sytuację prawną osoby (np. posiadanie rzeczy, ekspektatywy nabycia praw).

Otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Fakt ten ustalany jest zgodnie z zasadami stosowanymi w medycynie. Dowodem śmierci jest z reguły akt zgonu, ale może nim być również postanowienie stwierdzające zgon lub orzeczenie o uznaniu za zmarłego. Chwili śmierci spadkodawcy nie jest pojęciem tożsamym z dniem śmierci. Istotne jest więc określenie nie tylko daty, ale i godziny zgonu. Osoby zmarłe w tej samej dacie, ale w różnych godzinach, dziedziczą po sobie. Następstwem otwarcia spadku jest dziedziczenie (następstwo prawne po zmarłym o charakterze sukcesji uniwersalnej).

Zgodnie ze stanem rzeczy istniejącym w tej chwili określa się:

1) spadkobierców zmarłego;

2) skład spadku (prawa i obowiązki majątkowe przechodzące na spadkobierców);

3) osoby uprawnione do zachowku po zmarłym.

 

 

 

SPADKODAWCA

(testator) Osoba fizyczna, pozostawiająca po sobie spadek w chwili śmierci.

 

 

 

SPADKOBIERCA

Osoba fizyczna lub osoba prawna uprawniona do dziedziczenia po spadkodawcy.

Jego prawo wynika z ustawy bądź też z woli spadkodawcy, jeżeli pozostawił on testament.

Jeżeli spadkodawca pozostawił testament, w którym nie pozostawił spadku osobie, która dziedziczyłaby, gdyby testamentu nie było, przysługuje jej roszczenie o zachowek od spadkobiercy testamentowego. Zachowek wynosi ¼ udziału spadkowego, który dziedziczyłby ten spadkobierca zgodnie z dziedziczeniem kodeksowym.

 

Ustawodawca przewidział istnienie kręgów spadkowych, zgodnie z którymi następuje dziedziczenie ustawowe:

1. w pierwszej kolejności uprawnionymi do dziedziczenia są dzieci i małżonek spadkodawcy, któremu przysługuje co najmniej ¼ całości spadku. W sytuacji, gdy dziecko spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku – dziedziczą jego zstępni;

2. w sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił dzieci, lub zmarły przed otwarciem spadku nie pozostawiając zstępnych – uprawnionymi do dziedziczenia są małżonek i rodzice. Udział małżonka wynosi 1/2, a każdego z rodziców  po 1/4 spadku. Jeśli jeden z rodziców nie dożył otwarcia spadku - jego udział przypada rodzeństwu spadkodawcy lub ich zstępnym.

3. w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. W sytuacji, gdy którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

4. w braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

5. w braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli nie da się go ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.

 

 

 

SPADKU NABYCIE

(art. 1025 i nast. k.c.) Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, tj. z mocy samego prawa wstępuje on w ogół praw i obowiązków zmarłego. Dotyczy to każdego spadkobiercy, ustawowego i testamentowego.

Prawo dziedziczenia nie jest prawem podmiotowym, gdyż nie powstaje za życia spadkodawcy.

Prawo podmiotowe spadkobiercy (prawo do dziedziczenia) jest skuteczne względem każdego, kto włada spadkiem lub częścią majątku spadkowego, nie będąc spadkobiercą; uprawnionemu przysługuje więc roszczenie o ochronę dziedziczenia.

Nabycie spadku jest prawem o charakterze sukcesji uniwersalnej, jest niezależne od woli, wiedzy uprawnionego, czy innych zdarzeń. Nabycie spadku w chwili jego otwarcia ma jednak charakter tymczasowy, gdyż spadkobierca może wyjawić swoją wolę odnośnie do nabycia spadku (on prawo odrzucić spadek).

Istnieją przypadki nabycia o charakterze tymczasowym, warunkowym: w przypadku dziedziczenia przez dziecko poczęte (art. 927 § 2 k.c.) a także przez fundację ustanowioną przez spadkodawcę w testamencie (art. 927 § 3 k.c.). Oznacza to, że przed ziszczeniem lub nieziszczeniem się warunku definitywne nabycie spadku przez ustalony krąg spadkobierców nie może mieć miejsca.

Skutki prawne nabycia spadku mogą być zniweczone poprzez uprawnionego, w razie odrzucenia spadku lub poprzez orzeczenie sądu, w przypadku uznania za niegodnego dziedziczenia. W powyższych sytuacjach spadkobiercę traktuje się tak, jakby nie dożył on chwili otwarcia spadku.

Od chwili nabycia spadku spadkobierca ma prawo objąć spadek we władanie, zarządzać nim i pobierać pożytki. Prawo to podlega ochronie, spadkobierca może więc żądać wydania spadku lub poszczególnych przedmiotów wchodzących w jego skład od osoby władającej spadkiem, ale spadkobiercą nie jest (art. 1029 k.c.).

Ustawodawca nie przewidział istnienia spadków bezdziedzicznych, nawet jeżeli w momencie jego otwarcia nie można ustalić spadkobiercy. Jeżeli jest on nieznany lub nie można ustalić miejsca jego pobytu, zachodzi konieczność ochrony interesów spadkobiercy. Cel ten osiąga się przez zabezpieczenie majątku spadkowego oraz zarząd spadku nieobjętego. Nie ma przeszkód do stosowania obu tych środków jednocześnie.

 

 

 

SPEDYCJA

(art. 794 k.c.) W ujęciu ekonomicznym jest to działalność zarobkowa, która polega na organizowaniu przemieszczania ładunków w zastępstwie zleceniodawcy oraz wykonywaniu związanych z tym czynności, z wyjątkiem przewozu, przeładunku i czynności dodatkowych.

W ujęciu prawniczym jest to zobowiązanie spedytora do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem za wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa.

Może on występować w imieniu własnym albo w imieniu dającego zlecenie.

Umowa spedycji należy do grupy umów o charakterze konsensualnym, kwalifikowanym, wzajemnym, odpłatnym, na podstawie której spedytor zobowiązany jest do podjęcia aktywności z jednej strony, by zabezpieczyć interes dającego zlecenie, jak i na osiągnięciu oznaczonego rezultatu. Ta aktywność spedytora to efekt różnorodności czynności, jakie może on podejmować dla jak najlepszego zaspokojenia interesu dającego zlecenie w związku z wykonywanym na jego rzecz świadczeniem przewozowym.

Spedytor obowiązany jest do dokonywania usług w ciągu całego procesu przewozowego tak, aby zleceniodawca nie poniósł szkody, a w razie jej powstania, aby można było ustalić, w jakiej fazie przewozu lub czynności spedycyjnych szkoda powstała, oraz aby umożliwić zleceniodawcy skutecznie dochodzenie odszkodowania od jej sprawcy.

 

 

 

SPIS INWENTARZA

Spis majątku spadkodawcy wraz z zaznaczeniem wartości każdego przedmiotu, a także długi spadku. Wskazuje się w nim wartość czystego spadku, z uwzględnieniem wartości rzeczy i praw spornych.

Spis inwentarza jest jednym ze środków zabezpieczenia spadku.

Spisu dokonuje sąd spadku dokonujący czynności w postępowaniu spadkowym. W sytuacji, gdy wciągnięciu do spisu podlegają rzeczy znajdujące się w okręgu innego sądu, sąd spadku ma możliwość zwrócenia się o dokonanie potrzebnych czynności do sądu rejonowego, w którego okręgu rzeczy się znajdują.

Uprawnionymi do złożenia wniosku o sporządzenie spisu inwentarza są: spadkobiercy, uprawnieni do zachowku, zapisobiercy, wykonawcy testamentu i wierzyciel mający pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy oraz Skarb Państwa - właściwy urząd skarbowy.

Wniosek składa się do sądu spadku. Może on zażądać uzupełnienia braków, nie wyłączając uprawdopodobnienia uprawnienia do złożenia omawianego wniosku. Sąd ten wydaje postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza.

Wniosek ten może być zgłoszony komornikowi właściwemu do wykonania postanowienia sądu spadku o sporządzeniu spisu inwentarza. W tym wypadku komornik przystąpi niezwłocznie do spisu zawiadamiając o tym sąd spadku, który wyda postanowienie o sporządzeniu spisu.

 

 

 

SPÓŁDZIELCZE WŁASNOŚCIOWE PRAWO DO LOKALU

Składa się ono przede wszystkim z dwóch praw: do korzystania z lokalu a także do rozporządzania swoim prawem (np. wynajęcia albo oddania do bezpłatnego korzystania), przy czym nie wymaga się zgody spółdzielni mieszkaniowej. Potrzebna jest ona w przypadku zmiany przeznaczenia lokalu (np. na lokal użytkowy).

Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest jednym z ograniczonych praw rzeczowych, tzw. praw na rzeczy cudzej. Pomimo wynikających z niego szerokich uprawnień właścicielem mieszkania pozostaje spółdzielnia.

Prawo to ma charakter zbywalny, przechodzi na spadkobierców, podlega egzekucji. Do zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu wymagana jest forma aktu notarialnego. Co do zasady uprawnionym do lokalu jest członek spółdzielni mieszkaniowej.

Z prawem tym związany jest obowiązek wnoszenia tzw. opłat eksploatacyjnych oraz świadczeń na wkład budowlany.

W sytuacji długotrwałych zaległości z zapłatą opłat przez uprawnionego, lub rażącego, uporczywego naruszania porządku domowego, spółdzielnia mieszkaniowa uprawniona jest do żądania, by sąd nakazał sprzedaż lokalu w drodze licytacji. Wygaśnięcie prawa może nastąpić z tych samych przyczyn co innych ograniczonych praw rzeczowych przykładowo zrzeczenia się prawa przez uprawnionego.

 

 

 

SPÓŁKA

(art. 860 k.c.) Nie istnieje definicja normatywna tego pojęcia. W doktrynie jest to prywatnoprawna forma trwałego współdziałania dwóch lub większej liczby podmiotów w realizacji określonego, najczęściej gospodarczego celu. Podmioty te z reguły wnoszą określone wartości majątkowe.

Do cech charakteryzujących spółkę zalicza się jej prywatnoprawny charakter, kształtowany przez czynność prawną wspólników (umowa założycielska), wspólny cel wszystkich wspólników, a także wola współdziałania w dążeniu do realizacji wspólnego celu oraz równoczesne istnienie tzw. wewnętrznych i zewnętrznych stosunków.

 

 

 

SPÓŁKA CICHA

Umową, w której jeden ze wspólników (wspólnik cichy) wnosi wkład majątkowy na rzecz innego kontrahenta, prowadzącego przedsiębiorstwo lub innego rodzaju działalność zarobkową. Jest stosunkiem obligacyjnym, powstałym na mocy umowy zawartej między podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo a cichym wspólnikiem. Fakt uczestniczenia wspólnika w przedsiębiorstwie nie jest ujawniany, co tłumaczy nazwę spółki jako "cichej". Jest to zatem wyłącznie wewnętrzny stosunek pomiędzy stronami owej umowy. Po każdej ze stron umowy może być więcej niż jeden podmiot. Z każdym z cichych wspólników przedsiębiorcę łączy go odrębny stosunek prawny.

Majątek spółki cichej

Wspólnik cichy wnosi do spółki wkład majątkowy, który staje się własnością przedsiębiorcy. Nie posiada on żadnych uprawnień prawodawczych. W związku z tym i sama spółka nie dąży do utworzenia jakiejkolwiek wspólności organizacyjnej lub osobowej, nie ma też wspólnego majątku. Spółka ta nie działa też pod wspólną firmą.

Własność spółki

W stosunku do osób trzecich właściciel przedsiębiorstwa jest jedynym jego właścicielem. Wobec tego wspólnik cichy nie odpowiada wobec osób trzecich za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Prawa wspólnika cichego ograniczone są do udziału w zysku przedsiębiorstwa. Jego wielkość określana jest z reguły poprzez umowę. W przypadku braku odpowiednich postanowień, udział wspólnika cichego ustalany jest w oparciu o zasadę słuszności. Strony mogą przewidzieć w umowie dodatkowe uprawnienia lub obowiązki, np. uprawnienie do kontrolowania prowadzenia przedsiębiorstwa przez wspólnika cichego, a nawet jego pełne prowadzenie. Wspólnik cichy może domagać się odpisu z rocznego bilansu oraz przeglądać księgi i dokumenty, w celu sprawdzenia ich rzetelności.

Śmierć wspólnika cichego nie prowadzi do rozwiązania spółki cichej. Spadkobiercy wspólnika, powinni jednak wskazać osobę uprawnioną do wykonywania praw zmarłego. Rozwiązanie spółki następuje jedynie w przypadku śmierci osoby prowadzącej owe przedsiębiorstwo. W przypadku rozwiązania umowy w innych powodów, cichy wspólnik uzyskuje roszczenia o zwrot włożonego majątku, w pełnej lub niepełnej wysokości.

 

 

 

SPÓŁKA CYWILNA

Powstaje w drodze umowy – art. 860 §1 k.c.: przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów – jest więc prawno-organizacyjną formą współdziałania gospodarczego osób tylko dla celów gospodarczych. Umowa stwierdzona pismem (forma dla celów dowodowych).

Spółka nie ma zdolności prawnej, działalność gospodarczą prowadzą wspólnicy, którzy są przedsiębiorcami. Mogą oni wnieść do spółki wkłady lub zobowiązać się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego poprzez działanie w inny oznaczony w umowie sposób.

Wkładami wspólników mogą być: własność i inne prawa rzeczowe, świadczenie usług. Obok dochodów spółki są one są majątkiem wspólnym wspólników (jest to współwłasność łączna). Za zobowiązania spółki wspólnicy są odpowiedzialni solidarnie. Każdy z nich jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spółki wewnątrz i na zewnątrz, jednakże w umowie wspólnicy mogą postanowić inaczej. W sytuacji, gdy czynność przekracza zakres zwykłego zarządu wymagana jest uchwała wszystkich wspólników, ale każdy z nich może bez uprzedniej uchwały wykonać czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na niepowetowane straty.

Jeżeli spółka ma cel zarobkowy wspólnicy partycypują w zyskach i stratach. Można wyłączyć wspólnika od udziału w stratach, ale nigdy w zyskach. Co do zasady udział w zyskach i stratach jest równy (chyba że umowa stanowi inaczej).

Spółkę można rozwiązać za porozumieniem wszystkich wspólników w każdym czasie, z ważnych powodów na mocy orzeczenia sądu lub też w przypadku ogłoszenia upadłości wspólnika.

Wspólnik może ze spółki wystąpić:

a) przez wypowiedzenie swojego udziału na 3 m-ce przed upływem roku obrotowego (z ważnych powodów bez zachowania terminu)

b) przez wypowiedzenie udziału ze strony wierzyciela osobistego wspólnika

 

 

 

SPÓŁKA JAWNA

(art. 22 – 85 k.s.h.) Spółka osobowa, prowadząca przedsiębiorstwo pod własną firmą, przy czym nie jest inną spółką handlową.

Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki bez ograniczeń całym majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami i spółką. Subsydiarna odpowiedzialność wspólnika polega na tym, że wierzyciel ma prawo prowadzenia egzekucji z majątku wspólnika w sytuacji, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Powództwo przeciwko wspólnikowi można wnieść zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Jednakże odpowiedzialność subsydiarna nie dotyczy zobowiązań powstałych przed wpisem do rejestru.

Jest ona odmianą spółki cywilnej; powstaje z chwilą wpisu do rejestru, wymagana jest umowa w formie pisemnej. Może ona powstać także z przekształcenia spółki cywilnej (art. 26 § 4 k.s.h.);

Majątek spółki jawnej stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia. W razie wątpliwości domniemywa się, że wkłady wspólników są równe.

 

Każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę we wszelkich czynnościach sądowych i pozasądowych, bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki. Zgoda wszystkich wspólników wymagana jest w sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności. Należy pamiętać, że wspólnik może bez uchwały wspólników wykonać czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby wyrządzić spółce poważną szkodę. Istnieje możliwość powierzenia prowadzenia spraw spółki jednemu lub kilku wspólnikom – na mocy umowy spółki bądź późniejszej uchwały wspólników. Zabronione jest powierzenie prowadzenia spraw spółki osobom trzecim z wyłączeniem wspólników. Ustanowienie prokury wymaga zgody wszystkich wspólników upoważnionych do prowadzenia spraw spółki; odwołać ją może każdy z nich samodzielnie

 

Prawa i obowiązki wspólnika prowadzącego sprawy spółki (art. 45) – ocenia się w stosunku ze spółką wg przepisów o zleceniu, a gdy wspólnik działa w imieniu spółki bez umocowania bądź przekraczając swe uprawnienia – wg przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Może on żądać podziału i wypłaty zysku z końcem roku obrotowego; jeśli wskutek poniesionej przez spółkę straty udział kapitałowy wspólnika został uszczuplony – zysk przeznacza się w pierwszej kolejności na uzupełnienie udziału wspólnika. Może on również ubiegać się corocznie odsetek (5%) od swego udziału kapitałowego. Obowiązany jest do powstrzymania się od działalności sprzecznej z interesami spółki.

 

Rozwiązanie spółki – powody:

1) przewidziane w umowie spółki - jeśli mimo przyczyn rozwiązania przewidzianych w umowie spółka prowadzi działalność za zgodą wszystkich wspólników – uważa się ją za przedłużoną na czas nieoznaczony,

2) jednomyślna uchwała wszystkich wspólników,

3) ogłoszenie upadłości spółki,

4) śmierć lub upadłość wspólnika,

5) wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika - jeśli spółka na czas nieoznaczony – wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki na 6 m-cy przed końcem roku obrotowego,

6) prawomocne orzeczenie sądu - rozwiązania może żądać każdy wspólnik z ważnych powodów.

 

 

 

SPÓŁKA KOMANDYTOWA

(art. 102 – 124 k.s.h.) Jest to spółka osobowa której celem jest prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczeń (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego jest ograniczona (komandytariusz). Firma spółki zawiera nazwisko jednego lub kilku komplementariuszy; nazwisko komandytariusza nie może być w firmie – jeśli zostanie zamieszczone, to ten komandytariusz odpowiada jak komplementariusz.

 

Spółka komandytowa powstaje z chwilą wpisu do rejestru; umowa jej zawarcia w formie sporządzona aktu notarialnego.

 

Komplementariusz – odpowiada bez ograniczeń całym swoim majątkiem, solidarnie z innymi komplementariuszami; jego pozycja zbliżona jest do wspólnika spółki jawnej. Do jego uprawnień należy reprezentowanie spółki

 

Komandytariusz – odpowiada za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli do wysokości sumy komandytowej; nie ma prawa ani obowiązku prowadzenia spraw spółki;  ma prawo żądać odpisu sprawozdania finansowego, jego kontrola dotyczy tylko rzetelności; jego śmierć nie stanowi przyczyny rozwiązania spółki

 

 

 

SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA

(art. 125 – 150 k.s.h.) Spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczeń (komplementariusz), a co najmniej jeden jest akcjonariuszem. Kapitał zakładowy spółki wynosi co najmniej 50 tys. zł. Aktem założycielskim spółki jest jej statut; wymóg aktu notarialnego; podpisy co najmniej wszystkich komplementariuszy

 

Akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki, może ją reprezentować jedynie jako pełnomocnik.

 

Komplementariusze reprezentują spółkę (prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki poza sprawami zastrzeżonymi dla rady nadzorczej)

 

Rada nadzorcza – obowiązkowa w sytuacji, gdy spółka posiada 25 lub więcej akcjonariuszy; sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki

 

Walne zgromadzenie – zwyczajne lub nadzwyczajne; prawo uczestnictwa mają akcjonariusze i komplementariusze

 

Rozwiązanie i likwidacja – zastosowanie mają przepisy spółki akcyjnej; likwidatorami są komplementariusze mający prawo reprezentowania spółki, akcjonariusz nie ma prawa wypowiedzenia umowy spółki

 

 

 

SPÓŁKA PARTNERSKA

(art. 86-101 k.s.h.) Spółka osobowa, utworzona przez wspólników w celu wykonywania wolnego zawodu w spółce prowadzącej przedsiębiorstwo pod własną firmą. Może być ona zawiązana w celu wykonywania więcej niż jednego zawodu. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu, ani za zobowiązania spółki będące następstwem działań pracowników spółki podlegających pod innych wspólników.

Prowadzenie spraw spółki do poszczególnych partnerów, chyba że umowa stanowi inaczej.

 

Spółka ulega rozwiązaniu:

a) z przyczyn przewidzianych w umowie spółki

b) poprzez jednomyślną uchwała wszystkich wspólników

c) wskutek ogłoszenia upadłości spółki

d) wskutek utraty przez wszystkich partnerów prawa wykonywania wolnego zawodu

e) poprzez prawomocne orzeczenie sądu

 

W sytuacji, gdy w spółce pozostaje jeden partner lub tylko jeden z nich ma prawo wykonywania wolnego zawodu, spółka ulega rozwiązaniu z upływem roku od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Gdy partner utraci prawo wykonywania wolnego zawodu, powinien wystąpić ze spółki najpóźniej z końcem roku obrotowego.

 

 

 

SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ

Samodzielny podmiot posiadającym osobowość prawną. Zasady jej funkcjonowania reguluje kodeksie spółek handlowych.

Spółka z o.o. może posiadać jednego lub większą liczbę wspólników, którymi mogą zostać osoby fizyczne lub osoby prawne. Po zarejestrowaniu spółki wspólnikiem może być inna jednoosobowa sp. z o.o.

Umowa musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Wspólnicy muszą wnieść wkłady na pokrycie kapitału zakładowego przed rejestracją spółki – w pieniądzu lub w naturze. Powinien wynosić co najmniej 5 000 złotych. Wartość nominalna udziału nie może być niższa niż 50 złotych.

Nazwa spółki może być obrana dowolnie; powinna jednak zawierać dodatkowe oznaczenie „spółka z ograniczoną odpowiedzialnością”. Dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu „spółka z o.o.” lub „sp. z o.o.”.

Za zobowiązania spółki odpowiada spółka całym swoim majątkiem. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania sp. z o.o.

Zarząd spółki zobowiązany jest do jej reprezentacji oraz prowadzenia jej sprawy. Składa się z jednego lub większej liczby członków. Do Zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona. Członek Zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

 

 

 

SPRAWSTWO

Jest to forma popełnia przestępstwa, której opis znajduję się w art. 18 kodeksu karnego.

Za sprawstwo odpowiada, kto wykonuje czyn zabroniony sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, ale także ten, kto kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę lub wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, poleca jej wykonanie takiego czynu.

Takim działaniem będzie np. wykorzystanie zależności finansowej jednej osoby od drugiej i zmuszenie jej do dokonania przestępstwa.

 

 

 

SPROSTOWANIE WYROKU

Instytucja służąca usunięciu niezgodności między rzeczywistą wolą i wiedzą składu orzekającego a ich wyrażeniem na piśmie.

Sąd może sprostować wydany przez siebie wyrok w każdym czasie z urzędu.

Do jego sprostowania uprawniony jest także z urzędu także sąd drugiej instancji, jeżeli dostrzegł on omyłki w czasie rozpoznawania sprawy.

Dotyczy to również niezaskarżonej części wyroku.

Wniosek o sprostowanie wyroku może złożyć strona lub innych uczestnik postępowania. Wniosek strony o sprostowanie wymaga merytorycznego rozpoznania, a gdy jest on bezzasadny podlega oddaleniu.

Od postanowienia oddalającego zażalenie na sprostowanie w orzeczeniu oczywistej omyłki nie przysługuje skarga kasacyjna

Sprostowanie nie może dotyczyć wyroku sądu zagranicznego.

Instytucja ta nie służy usuwaniu merytorycznych błędów w rozstrzygnięciu sprawy, co oznacza, że nie można sprostować nawet oczywiście błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego. Nie może więc być zmienione w drodze sprostowania orzeczenie co do istoty sprawy z powodu, dopatrzenia się przez sąd jego niezgodności z obowiązującym prawem.

Błąd pisarski polega na niewłaściwym użyciu wyrazu, mylnej pisowni, błędzie gramatycznym czy opuszczeniu słów. Omyłka rachunkowa jest błędem w działaniach arytmetycznych.

 

 

 

SPRZECIW

Żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy, w której zapadło orzeczenie sądowe podczas nieobecności strony. Sprzeciw prokuratorski to wystąpienie prokuratora przeciw niezgodnym z prawem decyzjom administracyjnym.

 

 

 

SPRZECIW OD WYROKU ZAOCZNEGO

Środek zaskarżenia, który przysługuje pozwanemu od wyroku zaocznego.

Nie ma dewolutywnego charakteru (przenoszącego rozpoznanie sprawy do wyższej instancji) z uwagi na fakt, iż rozpoznaje go sąd, który wydał wyrok zaoczny.

Należy on do tzw. restytucyjnych środków zaskarżenia, cechujących się tym, że zmierzają one przede wszystkim ku ponownemu przeprowadzeniu postępowania zakończonego zaskarżonym orzeczeniem. Środkiem zaskarżenia od wyroku zaocznego, przysługujący powodowi jest apelacja. Przyjmuje się, że pozwany nie może wnieść apelacji od wyroku zaocznego.

Termin do wniesienia tego środka zaskarżenia wynosi dwa tygodnie i jest liczony od daty doręczenia wyroku pozwanemu. Doręczenia należy dokonać na adres zamieszkania pozwanego wskazany przez powoda. Jeżeli wyrok zaoczny uprawomocnił się ze względu na fakt, iż nie zgłoszono, gdyż wyrok zaoczny został doręczony pod nieprawdziwe miejsce zamieszkania wskazane przez powoda, to następuje pozbawienie strony możności działania, które prowadzi do nieważności postępowania. Nie powoduje uprawomocnienia się tego wyroku nieprawidłowe przyjęcie przez sąd, że wyrok zaoczny został pozwanemu prawidłowo doręczony.

Sprzeciw od wyroku zaocznego musi spełniać ogólne warunki przewidziane dla pism procesowych wymienione w art. 126 k.p.c. Sprzeciw od wyroku zaocznego wydanego w postępowaniu uproszczonym powinien być wniesiony na urzędowym formularzu (art. 5052). Może on dotyczyć całego wyroku zaocznego, jak również ograniczać się do jego części, a wtedy po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu niezaskarżona część wyroku zaocznego ulega uprawomocnieniu. W tym ostatnim przypadku pozwany w sprzeciwie precyzuje zakres zaskarżenia. Jeżeli tego nie zrobi, sąd przyjmie, że wyrok został zaskarżony w całości. Nie istnieją podstawy, by wskazanie zakresu zaskarżenia uważać za formalny wymóg sprzeciwu. W tym piśmie procesowym pozwany zobowiązany jest do przytoczenia zarzutów procesowych, które należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy pod rygorem ich późniejszego pominięcia przez sąd. Dodatkowo w sprzeciwie powołuje się okoliczności faktyczne oraz dowody.

 

 

 

SPRZECIW OD NAKAZU ZAPŁATY W POSTĘPOWANIU UPOMINAWCZYM

Jest to sposób obrony pozwanego przed nakazem zapłaty, który został wydany w postępowaniu upominawczym, toczącym się do tej chwili bez jego udziału. Po jego skutecznym wniesieniu nakaz zapłaty nie ulega uprawomocnieniu się (art. 504 § 2 k.p.c.) i traci moc (art. 505 § 1 k.p.c.), a ostatecznie skutkuje przeniesieniem rozpoznania sprawy z odrębnego postępowania upominawczego do zwykłego procesu lub innego procesowego postępowania odrębnego.

Od sprzeciwu od nakazu zapłaty wymaga się zachowania formy pisemnej, co oznacza, że musi on odpowiadać ogólnym wymogom pisma procesowego, a także szczególnym wymogom wymienionym w art. 503 § 1 k.p.c.. Nie oznacza to jednak, iż wszystkie wymogi z tego przepisu przewidziane dla sprzeciwu traktowane są jako braki formalne.

Jeżeli pozew w sprawie, w której wydano nakaz zapłaty, wniesiono na urzędowym formularzu, to sprzeciw wymaga zachowania takiej samej formy. W świetle art. 503 § 1 k.p.c.  wniesienie sprzeciwu jest momentem wdania się w spór, skoro przepis ten przewiduje, że pozwany w sprzeciwie powinien przedstawić zarzuty, które powinno się zgłosić przed wdaniem się w spór pod rygorem ich utraty (są to zarzuty niewłaściwości sądu, zapisu na sąd polubowny, niewłaściwego oznaczenia wartości przedmiotu sporu).

 

 

 

SPRZEDAŻ

Zgodnie z art. 535 § 1 k.c. przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

Jej przedmiotem jest przeniesienie praw. Jest ona dwustronnie zobowiązująca, wzajemna, konsensualna, odpłatna.

Skutkiem jej zawarcia jest zobowiązanie się sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy lub prawa na kupującego oraz zobowiązanie się kupującego do zapłacenia sprzedawcy umówionej ceny. Świadczenie jednej strony jest więc odpowiednikiem świadczenia drugiej strony.

Ma ona charakter umowy konsensualnej, co oznacza, że jej ważność zależy wyłącznie od zgodnych oświadczeń woli stron, a wydanie rzeczy czy zapłata ceny są zdarzeniami będącymi przejawami jej wykonania.

Umowę tę cechuje także odpłatność - odpowiednikiem świadczenia sprzedawcy jest cena, czyli ustalona przez strony i wyrażona w pieniądzu wartość rzeczy lub prawa będących przedmiotem umowy.

Stroną może być każdy podmiot prawa cywilnego - osoba fizyczna, prawna, jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa, przyznała zdolność prawną; nie istnieją również przeszkody, aby tak po którejkolwiek ze stron występowało więcej osób.

Przedmiotem omawianej umowy mogą być rzeczy, energie: elektryczna, wysokich ciśnień, gazowa, wodna, cieplna, prawa majątkowe zbywalne bezwzględne (rzeczowe, autorskie), względne (wierzytelności, zespoły rzeczy i praw - np. przedsiębiorstwo, spadek).

Umowie sprzedaży nie mogą podlegać rzeczy wyłączone z obrotu - materiały z państwowego zasobu archiwalnego oraz z ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego, jak również pobrane od dawcy albo z ludzkich zwłok narządy, komórki i tkanki, oraz takie, których sprzedaż podlega prawnym ograniczeniom lub zależy od spełnienia dodatkowych wymagań.

Przepisów o sprzedaży nie stosuje się do sprzedaży egzekucyjnej ani do sprzedaży w postępowaniu upadłościowym.

 

 

 

SPRZEDAŻ NA PRÓBĘ

(art. 589 i nast. k.c.) Zastrzeżenie, że własność rzeczy przejdzie na kupującego po zapłaceniu całej ceny. 

Może z nim być powiązany każdy rodzaj sprzedaży, w której występuje element kredytowy (zapłata całości lub części ceny ma nastąpić w przyszłości).

Jest to możliwość sprzedawcy, by zapobiec swobodnemu rozporządzaniu rzeczą przez kupującego przed zapłatą całości ceny. Kupujący narażałby się wtedy na sankcje cywilnoprawne jak i karnoprawne za sprzeniewierzenie. Umożliwienie sprzedawcy odzyskania rzeczy już z tej przyczyny, że kupujący nie wywiązał się w terminie z obowiązku zapłaty ceny jest głównym celem zastrzeżenia przez niego własności. Jednakże wydanie rzeczy kupującemu, mimo że sprzedawca nadal jest właścicielem rzeczy, wywołuje wszelkie skutki, jakie ustawa wiąże z faktem wydania rzeczy - z chwilą wydania rzeczy na kupującego przechodzi ryzyko jej przypadkowej utraty i uszkodzenia, a także korzyści i ciężary z nią związane.

 

 

 

SPRZEDAŻ NA RATY

Szczególny rodzaj umowy sprzedaży dokonywany w zakresie działalności przedsiębiorstwa połączony z elementem kredytowym, który polega na rozłożeniu zapłaty ceny kupna na raty.

 

Powszechność zawierania umów sprzedaży na raty uzależniona jest od konkurencyjności warunków, na jakich jest ona zawierana w porównaniu z umowami leasingu.

 

By sprzedaż była sprzedażą na raty, zobowiązanie to musi spełniać łącznie przesłanki zawarte w art. 583 k.c., a mianowicie:

1) sprzedającym jest profesjonalista, który dokonuje sprzedaży w zakresie działalności przedsiębiorstwa;

2) nabywcą jest osoba fizyczna niedokonująca tej czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zazwyczaj jest to konsument;

3) przedmiot umowy stanowi rzecz ruchoma, nieprzeznaczona do dalszego rozporządzania;

4) cena powinna być rozłożona na raty;

5) wydanie rzeczy ma miejsce przed całkowitym spełnieniem świadczenia wzajemnego przez kupującego.

 

 

 

STAN WYŻSZEJ KONIECZNOŚCI

Drugi kontratyp (poza obroną koniczną) wyłączający odpowiedzialność karną sprawcy.

 

Zgodnie bowiem z treścią art. 26 kodeksu karnego, nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego.

Nie popełnia przestępstwa także ten, kto, ratując dobro chronione prawem w warunkach określonych powyżej, poświęca dobro, które nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra ratowanego.

 

W razie przekroczenia granic stanu wyższej konieczności sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jednakże nie w sytuacji, jeżeli sprawca poświęca dobro, które ma szczególny obowiązek chronić nawet z narażeniem się na niebezpieczeństwo osobiste.

 

W swej istocie polega na ratowaniu dobra wyższego rzędu przez poświęcenie dobra oczywiście mniejszej wartości, takim zdarzeniem może być np. zniszczenie drzwi by ugasić pożar lub ratować życie ludzkie.

 

 

 

STATUT

Jest to akt prawny regulujący zadania, strukturę organizacyjną i sposób działania podmiotu prawa prywatnego lub publicznego (np. spółdzielni, stowarzyszenia, fundacji).

 

 

 

STOSUNEK PRACY

Zgodnie z art. 22 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Zatrudnienie w warunkach określonych powyżej jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

 

Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy.

 

Pracownikiem może być osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat. Na warunkach określonych w dziale dziewiątym pracownikiem może być również osoba, która nie ukończyła 18 lat.

 

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego nawiązać stosunek pracy oraz dokonywać czynności prawnych, które dotyczą tego stosunku. Jednakże, gdy stosunek pracy sprzeciwia się dobru tej osoby, przedstawiciel ustawowy za zezwoleniem sądu opiekuńczego może stosunek pracy rozwiązać

 

Stosunek pracy może powstać na podstawie:

- umowy o pracę,

- powołania,

- wyboru,

- mianowania,

- spółdzielczej umowy o pracę.

 

Stosunek pracy rozwiązuje się:

1) na mocy porozumienia stron,

2) przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem),

3) przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia),

4) z upływem czasu, na który była zawarta,

5) z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta.

 

 

 

STOSUNKI PRAWNE

Stosunki prawne są jednymi z rodzajów stosunków społecznych czyli takich relacji między przynajmniej dwiema osobami, w których zachowania jednej strony (działania lub zaniechania wywołują reakcję innej strony (działanie lub zaniechanie) i podlegają kontroli norm społecznych (prawnych, moralnych, obyczajowych, wewnątrz organizacyjnych, itp.)

Elementy stosunku prawnego:

1) podmioty stosunku prawnego: osoby fizyczne, osoby prawne,

2) przedmiot stosunku prawnego treść stosunku prawnego – zazwyczaj prawa i obowiązki,

3) zdarzenia prawne (fakty prawne).

 

 

 

STOWARZYSZENIE

Dobrowolne, samorządne, trwałe zrzeszenie o celach niezarobkowych. Samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności, którą opiera na pracy społecznej członków; do prowadzenia swych spraw może zatrudniać pracowników.

 

 

 

STRONA

Podmiot mający interes prawny w wydaniu korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia będącego przedmiotem postępowania sądowego (np. cywilnego, karnego, administracyjnego). Występuje on sam w swoim imieniu. W jego imieniu i na jego rzecz może działać też inny podmiot (pełnomocnik procesowy, np. adwokat, radca prawny, kurator dla nieznanego z miejsca pobytu).

 

W postępowaniu karnym stronami są:

a) w postępowaniu sądowym: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy, oskarżyciel prywatny, powód cywilny i oskarżony;

b) w postępowaniu przygotowawczym: podejrzany i pokrzywdzony;

c) w postępowaniach szczególnych mogą występować także inne strony, charakterystyczne jedynie dla tego typu postępowania karnego;

d) w doktrynie występuje podział stron na czynne (ofensywne) – występują z żądaniem o rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności – oskarżyciele, powód cywilny, a także interwenient w procesie karnym skarbowym; oraz na strony bierne (defensywnych) – osoby, przeciwko którym żądanie jest wysuwane, a więc o odpowiedzialności których rozstrzyga sąd;

 

W postępowaniu cywilnym występuje powód (strona czynna) oraz pozwany (strona bierna). Może nią zostać osoba fizyczna, prawna, jednostka organizacyjna, niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną na podstawie odrębnych przepisów. Warunkiem jest, by podmiot ten posiadał przymioty takie jak: zdolność sądowa, zdolność procesowa i legitymacja procesowa.

 

W postępowaniu administracyjnym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc może nią być: osoba fizyczna, prawna, państwowa i samorządowa jednostka organizacyjne nieposiadająca osobowości prawnej, a także organizacja społeczna.

 

 

 

STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU 

Zgodnie z art 1015 k.c. sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę.

Ustawa zobowiązuje sąd spadku do zbadania z urzędu, kto jest spadkobiercą, w szczególności sprawdza, czy spadkobierca pozostawił testament, a także wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia.

Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.

Jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobierców nikt nie zgłosi nabycia spadku albo, zgłosiwszy je, nie udowodnił go na rozprawie, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców, których prawa zostały wykazane, a w ich braku – przez Skarb Państwa jako spadkobiercę ustawowego.

(art. 669 k.p.c.) Sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wezwany jest wnioskodawca oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi.

Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia - wydane przez Notariusza, jest spadkobiercą.

 

 

 

 

STWIERDZENIE ZGONU

Postępowanie to wszczyna się, jeżeli obie, podane niżej przesłanki zaistnieją łącznie:

1) nie sporządzono aktu zgonu i

2) niewątpliwa jest śmierć danej osoby, co oznacza, że okoliczności danego przypadku uzasadniają przekonanie o zgonie określonej osoby, jego czas i miejsce są znane.

 

Stwierdzenie zgonu to postępowanie oparte o ogólne reguły dowodowe, w tym także na domniemaniach faktycznych.

Orzeczenie sądu w takim wypadku zastępuje akt zgonu.

 

 

 

SUMA NOMINALNA

Suma na którą opiewa świadczenie w chwili powstania zobowiązania.

Pojęcie to ściśle powiązane jest z zasadą nominalizmu oznaczającą, że wykonanie zobowiązania powinno nastąpić poprzez zapłatę sumy nominalnej, przy czym nie bierze się pod uwagę, czy między chwilą powstania a chwilą wykonania zobowiązania nastąpiło podwyższenie lub obniżenie siły nabywczej pieniądza, skutkującego zmianą wartości ekonomicznej świadczenia.

Strona pozbawiona jest więc możliwości zmienienia wysokości świadczenia, chyba że do umowy załączono klauzulę waloryzacyjną.

 

 

 

SZKODA

Brak definicji ustawowej tego pojęcia.

Uznaje się ją za podstawową przesłankę odpowiedzialności, odnosi się więc do wszelkich uszczerbków w dobrach lub interesach prawnie chronionych, których poszkodowany doznał wbrew swej woli. Zastrzeżenie takie dodano, żeby odróżnić szkodę od uszczerbków, które spowodowane są decyzją zainteresowanego. W takim przypadku szkodą nie będzie np. wyzbycie się rzeczy lub jej zużycie przez uprawnionego.

 

Rodzaje szkody:

Na dobrach osobistych - szkoda niemajątkowa; krzywda;

Na mieniu; szkoda majątkowa: rzeczywista strata; utracone korzyści.

 

Powyższe rodzaje szkody mogą występować łącznie, być spowodowane przez jedno zdarzenie.

W przypadku szkody majątkowej poszkodowanemu przysługuje odszkodowanie, zaś w przypadku szkody niemajątkowej - zadośćuczynienie.

Sposób oraz zakres naprawienia szkody uregulowane zostały w art. 361–363, 440–448 k.c.

 

 

 

ŚLEDZTWO

Forma prowadzenia postępowania przygotowawczego, toczy się w sprawach o najpoważniejsze przestępstwa. Zakres spraw kwalifikujących się do prowadzenia postępowania w formie śledztwa określa art. 309 § 1 pkt. 1 do 5 kodeksu postępowania karnego, a są to:

- zbrodnie,

- występki określone w art. 152-154, art. 156 § 1, art. 164 § 1, art. 173 § 1, art. 174 § 1, art. 189 § 2, art. 207 § 3, art. 233 § 1 i 4, art. 246, 247, 249, 250, 254 § 2, art. 258 § 3 oraz w art. 265 § 2 kodeksu karnego,

- inne występki, jeżeli ustawa zastrzega je do właściwości sądu okręgowego,

- gdy podejrzanym jest funkcjonariusz Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej lub finansowych organów dochodzenia,

- występki nie wymienione powyżej, jeżeli prokurator tak postanowi ze względu na wagę lub zawiłość sprawy.

 

Śledztwo prowadzi prokurator.Może on również powierzyć Policji przeprowadzenie śledztwa w całości albo w określonym zakresie lub dokonanie poszczególnych czynności śledztwa (przepisu tego nie stosuje się w wypadku określonym w art. 309 § 1 pkt 4 - gdy podejrzanym jest funkcjonariusz Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej lub finansowych organów dochodzenia).

Śledztwo powinno być ukończone w ciągu 3 miesięcy. W uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być przedłużony przez prokuratora nadrzędnego na dalszy czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż rok. W szczególnie uzasadnionych wypadkach właściwy prokurator apelacyjny może przedłużyć okres śledztwa na dalszy czas oznaczony.

 

 

 

ŚRODEK KARNY

Jest to dodatkowa dolegliwość wymierzana sprawcy przestępstwa lub wykroczenia obok lub niekiedy zamiast kary.

Same środki karne, odpowiednio zastosowane, są często nawet bardziej dolegliwe niż sama kara. Wszystko zależy od sprawy w jakiej zostaną zastosowane.

Środki karne są określone przy poszczególnych przestępstwach.

 

Kodeks karny przewiduje następujące środki karne:

1) pozbawienie praw publicznych,

2) zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej,

2a) zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi,

2b) obowiązek powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami, zakaz zbliżania się do określonych osób lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu,

2c)  zakaz wstępu na imprezę masową,

2d)  zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych,

2e)  nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,

3) zakaz prowadzenia pojazdów,

4) przepadek,

5) obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

6) nawiązka,

7) świadczenie pieniężne,

8) podanie wyroku do publicznej wiadomości.

 

Kodeks karny skarbowy  przewiduje następujące środki karne:

1) dobrowolne poddanie się odpowiedzialności;

2) przepadek przedmiotów;

3) ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów;

4) przepadek korzyści majątkowej;

4a) ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej;

5) zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej, wykonywania określonego zawodu lub zajmowania określonego stanowiska;

6) podanie wyroku do publicznej wiadomości;

7) pozbawienie praw publicznych;

 

Kodeks wykroczeń przewiduje następujące środki karne:

1) zakaz prowadzenia pojazdów;

2) przepadek przedmiotów;

3) nawiązka;

4) obowiązek naprawienia szkody;

5) podanie orzeczenia o ukaraniu do publicznej wiadomości w szczególny sposób;

6) inne środki karne określone przez ustawę.

 

 

 

ŚRODEK POPRAWCZY

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich zna tylko jeden środek poprawczy, a mianowicie: umieszczenie w zakładzie poprawczym.

Sąd może orzec umieszczenie w nim nieletniego, jeżeli popełnił on przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jeżeli przemawiają za tym: wysoki stopień jego demoralizacji, okoliczności i charakter czynu, zwłaszcza gdy inne środki wychowawcze okazały się nieskuteczne lub nie rokują resocjalizacji nieletniego. Sąd orzekając umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym, nie określa czasu jego pobytu. Maksymalnie może on w nim przebywać do 21 roku życia. Wyróżnia się rodzaje: resocjalizacyjne, zakłady otwarte - młodzieżowe ośrodki adaptacji społecznej, półotwarte, zamknięte, o wzmożonym nadzorze wychowawczym, resocjalizacyjno-rewalidacyjne i resocjalizacyjno-terapeutyczne. Sąd orzekając o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym ma możliwość wskazania konkretnego rodzaju zakładu. Istnieje możliwość warunkowego zawieszenia umieszczenia w zakładzie, jeżeli zachodzi pozytywna prognoza co do nieletniego. Warunkowe zawieszenie następuje na okres próby, który wynosi od roku do lat 3.

 

 

 

ŚRODKI LECZNICZE (W SPRAWACH NIELETNICH)

Sąd rodzinny ma możliwość umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym lub innym odpowiednim zakładzie leczniczym nieletniego, u którego:

- stwierdzono upośledzenie umysłowe, chorobę psychiczną lub inne zakłócenie czynności psychicznych bądź,

- nałogowe używanie alkoholu albo innych środków w celu wprowadzania się w stan odurzenia.

Rodzajem zakłócenia czynności psychicznych występujących u nieletnich przejawiających demoralizację jest upośledzenie umysłowe.

Powyższe musi zostać stwierdzone przez co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów.

Jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia nieletniemu jedynie opieki wychowawczej, sąd może orzec o umieszczeniu go "w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej", a w sytuacji gdy jest on upośledzony umysłowo w stopniu głębokim i wymaga opieki - w domu pomocy społecznej.

 

 

 

ŚRODKI OCHORNY INDYWIDUALNEJ

Zgodnie z art. 2376 k.p. pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz informować go o sposobach posługiwania się tymi środkami. Są to np. hełmy, okulary ochronne, nakolanniki, nauszniki, kombinezony ochronne itp.

Środki te powinny spełniać wymagania dotyczące oceny zgodności określone w odrębnych przepisach.

 

Natomiast do środków tych nie zalicza się:

- zwykłej odzieży roboczej i mundurów, które nie są specjalnie przeznaczone do zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracownika;

- środków ochrony indywidualnej używanych przez wojsko, Policję i inne służby utrzymania porządku publicznego;

- wyposażenia stosowanego przez służby pierwszej pomocy i ratownicze;

- środków ochrony indywidualnej stosowanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. u. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.);

- wyposażenia sportowego;

- środków służących do samoobrony lub do odstraszania;

- przenośnych urządzeń do wykrywania oraz sygnalizowania zagrożeń i naruszania porządku publicznego (§ 2 pkt 9 r.p.b.h.p.).

 

 

 

ŚRODKI ODDZIAŁYWANIA WYCHOWAWCZEGO

Zgodnie z art. 41 k.w. w stosunku do sprawcy czynu można poprzestać na zastosowaniu pozakarnych środków reakcji na wykroczenie, czyli:

- pouczeniu,

- zwróceniu uwagi,

- ostrzeżeniu

- zastosowaniu innych środków oddziaływania wychowawczego.

 

Przy zastosowaniu tych środków decydujące znaczenie ma niewielki stopień szkodliwości społecznej popełnionego wykroczenia.

Z treści art. 41 k.w. wynika, że jest on skierowany do organu ujawniającego wykroczenie (np. funkcjonariusza policji), który może poprzestać na zastosowaniu środków oddziaływania wychowawczego, jeżeli leżą one w jego kompetencji (np. pouczenie zamiast postępowania mandatowego dla kierowcy, który popełnił wykroczenie drogowe), lub wystąpić do innego właściwego podmiotu (organu) o ich zastosowanie, bez kierowania do sądu wniosku o ukaranie, czyli oskarżenia danej osoby o popełnienie wykroczenia

 

 

 

ŚRODKI ODWOŁAWCZE

Środki prawne przysługujące stronom postępowania przed sądem, prokuratorem lub innym organem, zmierzające do zmiany lub uchylenia wydanego orzeczenia. Rozróżnia się zwykłe i nadzwyczajne środki odwoławcze. Do zwykłych środków odwoławczych w postępowaniu karnym zalicza się apelację i zażalenie, zaś do nadzwyczajnych kasację i wznowienie postępowania.

 

 

 

ŚRODKI PRZYMUSU

Czynności organów procesowych w prawie karnym określone w dziale VI kodeksu postępowania karnego, zmierzające do wymuszenia spełnienia obowiązków procesowych lub zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Należą do nich: zatrzymanie, środki zapobiegawcze, kary porządkowe, zabezpieczenia majątkowe.

 

 

 

ŚRODKI TYMCZASOWE

Środki, które mogą być stosowane wobec nieletniego w toku postępowania. Artykuł 26 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich przewiduje w pierwszej kolejności środki tymczasowe (zabezpieczające):

- nadzór organizacji młodzieżowej,

- nadzór innej organizacji społecznej,

- nadzór zakładu pracy,

- nadzór kuratora (sądowego),

- nadzór innej osoby godnej zaufania.

Jeżeli powyżej wymienione środki okazałyby się niewystarczające, możliwe jest zastosowanie następujących środków tymczasowych:

- umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym,

- umieszczenie w młodzieżowym ośrodku socjoterapii,

- umieszczenie w ośrodku szkolno-wychowawczym,

- zastosowanie środków leczniczo-wychowawczych.

 

Środki te są jedynymi środkami o charakterze izolacyjnym, przewidzianymi w omawianym przepisie.

Zastosowanie ich następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Jednak nie wstrzymuje ono wykonania postanowienia. Postanowienie o zastosowaniu środków tymczasowych doręcza się stronom. Środki te mogą być stosowane w toku całego postępowania przez sędziego rodzinnego, jak i sąd rodzinny w postępowaniach rozpoznawczych. Środków tych nie stosuje prokurator, który może wystąpić do sądu rodzinnego z wnioskiem o ich zastosowanie (art. 16 § 3 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich). Zastosowany środek tymczasowy trwa do czasu przystąpienia do wykonania orzeczenia, chyba że sąd postanowi inaczej (por. art. 74 § 1 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich).

 

 

 

ŚRODKI WYCHOWAWCZE

Zgodnie z art. 6 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich środkami wychowawczymi są:

1) udzielenie upomnienia;

2) zobowiązanie do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody, do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności lokalnej, do przeproszenia pokrzywdzonego, do podjęcia nauki lub pracy, do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan odurzenia;

3) ustanowienie nadzoru odpowiedzialnego rodziców lub opiekuna;

4) ustanowienie nadzoru organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu pracy albo osoby godnej zaufania - udzielających poręczenia za nieletniego;

5) zastosowanie nadzór kuratora;

6) skierowanie do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją;

7) zakaz prowadzenia pojazdów;

8) przepadek rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego;

9) umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w rodzinie zastępczej zawodowej, która ukończyła szkolenie przygotowujące do sprawowania opieki nad nieletnim;

10) umieszczenie w zakładzie poprawczym;

11) zastosowanie innych środków zastrzeżonych w ustawie do właściwości sądu rodzinnego, jak również zastosowanie środków przewidzianych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, z wyłączeniem umieszczenia w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, placówce wsparcia dziennego, placówce opiekuńczo-wychowawczej i regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej.

 

Środki te mają charakter nieizolacyjny lub izolacyjny (np. umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym czy zakładzie poprawczym). Te ostatnie określa się także jako stacjonarne. Powyżej wymienione środki mogą być stosowane wobec nieletnich, przejawiających cechy demoralizacji oraz tych, którzy dopuścili się czynu karalnego. Istnieje możliwość ich zmiany lub uchylenia w wyniku postępowania odwoławczego lub w trakcie postępowania wykonawczego, co oznacza, że nie ma w tym przypadku zastosowania zasada zakazu reformationis in peius.

Wykonywanie środków, o których mowa w art. 6 pkt 2, 3, 6, 7 i 8, oraz umieszczenie w rodzinie zastępczej lub młodzieżowym ośrodku wychowawczym, w młodzieżowym ośrodku socjoterapii, w ośrodku szkolno-wychowawczym lub w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej albo domu pomocy społecznej ustaje z mocy prawa z chwilą ukończenia przez nieletniego 18 lat. Wykonywanie pozostałych środków ustaje z chwilą ukończenia przez nieletniego 21 lat. Jeżeli jednak środki wychowawcze zastosowano na podstawie art. 10 § 4 k.k. lub art. 5 § 2 k.k.s. - ich wykonywanie ustaje z mocy prawa z chwilą ukończenia przez sprawcę 21 lat (art. 73 § 1 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich).

Zastosowanie środków wychowawczych, następuje w formie postanowienia, na które stronom przysługuje apelacja. O udzieleniu upomnienia sporządza się wzmiankę w protokole z postępowania rozpoznawczego.

 

 

 

ŚRODKI ZABEZPIECZAJĄCE

(art. 93 – 100 k.k.) Środki zabezpieczające stosuje się zamiast kary, wobec sprawcy, który nie podlega odpowiedzialności karnej z powodu niepoczytalności albo zaburzeń psychicznych, które wpłynęły na popełnienie przez niego przestępstwa i niejako wyłączają jego winę.

Celem zastosowania środków zabezpieczających jest ochrona społeczeństwa przed niebezpiecznymi zachowaniami ze strony osób, które popełniają czyny zabronione w związku z chorobą psychiczną, zaburzeniami preferencji seksualnych, upośledzeniem umysłowym lub uzależnieniem od alkoholu czy innego środka odurzającego.

Orzeczenie środka zabezpieczającego nie ma na celu potępienia sprawcy czynu, nie jest karą w rozumieniu przepisów kodeksu karnego, więc nie ma na celu wymierzenie dolegliwości sprawcy, ale środkiem o charakterze prewencyjnym.

 

Środki zabezpieczające dzielą się na:

1) środki o charakterze leczniczo rehabilitacyjnym (tzw. środki izolacyjne) związane z popełnieniem przestępstwa w stanie niepoczytalności albo poczytalności ograniczonej określonej w art. 31 § 1 i 2 lub związane z popełnieniem przestępstwa w związku z uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego (art. 93 – 98 k.k.), tj.:

- umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym (art. 94 k.k.),

- umieszczenie w zakładzie karnym, w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne (art. 95 k.k.),

- umieszczenie w zakładzie zamkniętym albo skierowanie na leczenie ambulatoryjne po odbyciu kary (art. 95 a k.k.),

- umieszczenie w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego (art. 96 k.k.),

- skierowanie na leczenie ambulatoryjne lub rehabilitację w placówce leczniczo-rehabilitacyjnej (art. 97 k.k.);

2) środki o charakterze administracyjnym (art. 99 – 100 k.k.), tj.:

- orzeczenie zakazu lub obowiązku (art. 99 § 1 k.k.), np.: zakaz zajmowania określonego stanowiska, zakaz wykonywania określonego zawodu, zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej,  zakaz prowadzenia pojazdów),

- orzeczenie przepadku (art. 99 § 1 k.k. albo art. 100 k.k.).

 

Orzekając środek zabezpieczający sąd nie określa terminu jego obowiązywania, a podlega on uchyleniu, jeśli tylko ustaje przyczyna jego stosowania. Jednakże w skrajnych przypadkach może być wykonywany do końca życia sprawcy.

 

W prawie wykroczeniowym tytułem środka zabezpieczającego można orzec tylko przepadek przedmiotów służących lub przeznaczonych do popełnienia wykroczenia, albo bezpośrednio z niego pochodzących.

 

 

 

ŚRODKI ZAPOBIEGAWCZE

(art. 249 - 277 k.p.k.) Środki zapobiegawcze można stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa.

Można je stosować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.

 

W postępowaniu przygotowawczym można użyć środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów.

 

Przed zastosowaniem środka zapobiegawczego sąd albo prokurator stosujący środek przesłuchuje oskarżonego, chyba że jest to niemożliwe z powodu jego ukrywania się lub jego nieobecności w kraju. Należy dopuścić do udziału w przesłuchaniu ustanowionego obrońcę, jeżeli się stawi. Zawiadomienie obrońcy o terminie przesłuchania nie jest obowiązkowe, chyba że oskarżony o to wnosi, a nie utrudni to przeprowadzenia czynności. O terminie przesłuchania sąd zawiadamia prokuratora.

 

Środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do chwili rozpoczęcia wykonania kary.

Środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchylić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek których został on zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie albo zmianę.

Zastosowany przez sąd środek zapobiegawczy może być w postępowaniu przygotowawczym uchylony lub zmieniony na łagodniejszy również przez prokuratora.

 

Najsurowszym środkiem zapobiegawczym jest tymczasowe aresztowanie. Pozostałe środki zapobiegawcze wymienione w kodeksie postępowania karnego to:

- poręczenie majątkowe (tzw. kaucja) - polega na złożeniu przez uprawnioną osobę rękojmi w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki, które ulegają (mogą ulec) przepadkowi albo ściągnięciu w wypadku ucieczki lub ukrycia się podejrzanego (oskarżonego), bądź utrudniania w inny sposób postępowania karnego,

- poręczenie niemajątkowe społeczne - polega na złożeniu przez kierownictwo zakładu pracy, szkołę lub uczelnię, których podejrzany (oskarżony) jest pracownikiem, uczniem lub studentem, zespół, w którym wymieniony uczy się lub pracuje, albo organizację społeczną, której jest członkiem, zapewnienia, że stawi się on na każde wezwanie i nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postępowania karnego,

- poręczenie niemajątkowe osobiste (indywidualne) - zapewnienie, o którym mowa wyżej składana przez osobę uznaną za godną zaufania, np posła,

- dozór Policji - oddany pod dozór ma obowiązek stosowania się do obowiązków zawartych w postanowieniu sądu lub prokuratora. Obowiązki te mogą polegać na zakazie wydalania się z określonego miejsca pobytu, zgłaszaniu się do organu sprawującego dozór w określonych odstępach czasu, zawiadamianiu go o zamierzonym wyjeździe oraz o terminie powrotu, a także o innych ograniczeniach jego swobody w zakresie niezbędnym do spełnienia celu tego środka,
- nakazy i zakazy zachowania się; polegają na: zawieszeniu oskarżonego w czynnościach służbowych, a nawet wykonywaniu zawodu (np. lekarza), powstrzymaniu się od określonej działalności (np. prowadzenia działalności gospodarczej), powstrzymaniu się od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów,

- zakaz opuszczania przez podejrzanego (oskarżonego) kraju - zakaz ten może być połączony z zatrzymaniem mu paszportu lub innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy albo z zakazem wydania takiego dokumentu.

 

 

 

ŚRODKI ZWIĄZANE Z PODDANIEM SPRAWCY PRÓBIE (ŚRODKI PROBACYJNE)

(art. 66 – 84 a k.k.) Istota i założenie do stosowania środków probacyjnych tkwi w założeniu, iż efekt resocjalizacyjny wobec sprawcy przestępstwa, który nie wykazuje cech głębokiej demoralizacji, można osiągnąć w warunkach kontrolowanej wolności, poprzez nałożenie na niego stosownych obowiązków i poddaniu dozorowi kuratora. Mają one skłonić sprawcę, aby do przestępstwa nie powrócił, zrezygnował z dotychczasowego destrukcyjnego modelu życia, mają dać mu szansę na resocjalizację. 

Środki te mogą być stosowane na różnych etapach postępowania jednak wszystkie bazują na pozytywnej diagnozie wobec sprawcy.

W kodeksie karnym ustawodawca przewidział możliwość stosowania trzech środków tj.:

- warunkowego umorzenia postępowania,

- warunkowego zawieszenia wykonania kary,

- warunkowego przedterminowego zwolnienia od odbycia części kary pozbawienia wolności.

 

 

 

ŚWIADCZENIE

Zachowanie się dłużnika zgodne z treścią zobowiązania. Może ono polegać na działaniu (czynność faktyczna lub prawna) jak również na zaniechaniu.

W doktrynie występuje kilka rodzajów świadczeń:

- główne – decyduje o rodzaju zobowiązania. Jeśli wynika z umowy, to jest to element przedmiotowo istotny całego stosunku zobowiązaniowego,

- uboczne – np. odsetki. Jeżeli głównym zobowiązaniem sprzedawcy jest wydanie towaru kupującemu, to ubocznym może być np. określony sposób opakowania jego towaru, dostarczenie w konkretne miejsce,

- jednorazowe – spełnione jednorazowo,

- okresowe – przedmiotem świadczenia są pieniądze lub rzeczy oznaczone rodzajowo, w ramach jednego stosunku prawnego dłużnik spełnia wiele świadczeń jednorazowych; spełnienie ich następuje w określonych regularnych odstępach czasu, świadczenia te nie składają się na pewną z góry określoną całość. Jest to np. obowiązek uiszczania czynszu z tytułu dzierżawy, najmu, dożywotniej renty. Świadczenia płatne w ratach nie są świadczeniami okresowymi,

- ciągłe – charakteryzuje się stałym zachowaniem dłużnika w czasie trwania stosunku obligacyjnego. Stałość zachowania oznacza niemożność wyodrębnienia powtarzających się czynności dłużnika. Są to przede wszystkim świadczenia polegające na zaniechaniu, określone umowami o korzystanie z rzeczy (np. najem, dzierżawa) oraz umowami o świadczenie usług (np. zlecenie, agencja, przechowanie, skład). Dzieli się te świadczenia na terminowe (termin końcowy określony jest z góry – w ustawie, w treści czynności prawnej) oraz bezterminowe (jeżeli ustawa lub czynność prawna nie przewidują wygaśnięcia zobowiązania w razie zaistnienia jakiegoś zdarzenia pewnego),

- podzielne – występuje, gdy może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu, bądź wartości,

- niepodzielne –nie może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości, Świadczenie rzeczy oznaczonej co do tożsamości, Niepodzielne są także świadczenia, których przedmiotem są istoty żywe. Charakter niepodzielny ma z reguły także świadczenie polegające na zaniechaniu,

- częściowe –powoduje, utrzymanie zobowiązania się w części, w jakiej wierzyciel nie został jeszcze zaspokojony; zachowanie dłużnika w części odpowiadające treści zobowiązania, może polega np. na dostarczeniu tylko części towaru, gdy umowa przewiduje dostarczenie w tym czasie całej partii towaru. Dopuszczalne jest spełnienie częściowe świadczenia, gdy wypełnione zostaną przesłanki: świadczenie, będące przedmiotem zobowiązania musi być podzielne a dług, który spełnia dłużnik, musi być wymagalny

- nienależne –ten, kto je spełnił, nie był zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, a także jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia,

- wzajemne – zachowanie strony umowy, które jest odpowiednikiem świadczenia jej kontrahenta. W umowie sprzedaży świadczeniami wzajemnymi są wydanie rzeczy oraz zapłata ceny. Świadczenia wzajemne mogą być: ekwiwalentne (świadczenia o równej, lub porównywalnej wielkości/wartości) lub nieekwiwalentne (jedno ze świadczeń przynosi dużo większą korzyść przyjmującemu niż świadczenie zwrotne),

- indywidualne –przedmiot świadczenia jest od początku określony według cech indywidualnych, wskazuje konkretny przedmiot, np. oznaczony worek z worków mąki,

- rodzajowe – przedmiot określony przez wskazanie jego cech gatunkowych. Określenie cech przedmiotu następuje zazwyczaj przy użyciu wskazań wielkości, miary, wagi, np. tona węgla,

- niemożliwe – zachowanie, do którego zobowiązał się dłużnik, a które nie może zostać spełnione. Niemożność świadczenia ma charakter obiektywny (nikt nie może spełnić świadczenia) albo subiektywny (leży tylko po stronie dłużnika). Za ten rodzaj świadczenia traktuje się także takie świadczenia, których spełnienie jest możliwe, ale oczywiście nieopłacalne ekonomicznie. Umowa ta w chwili jej zawarcia jest nieważna. Jeżeli okoliczność niemożliwości spełnienia świadczenia wynikła po powstaniu zobowiązania, wygasa ono, chyba że jej niemożliwość spowodowana została okolicznościami, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. W takim wypadku wierzyciel może domagać się odszkodowania.

 

 

 

ŚWIADCZENIE ALIMENTACYJNE – ALIMENTY

Podstawą istnienia świadczeń alimentacyjnych jest więź rodzinnoprawna lub inne więzy prawne, z którymi przepisy wiążą obowiązek; istniejąca aktualnie lub w przeszłości między wierzycielem a dłużnikiem (pokrewieństwo, przysposobienie, powinowactwo, małżeństwo,  a także relacja z art. 141 § 1 k.r.o.).

By doszło do powstania obowiązku wypłaty świadczeń alimentacyjnych muszą zaistnieć dodatkowe przesłanki związane z ich sytuacją ekonomiczną.

Rodzice mają możliwość uchylenia się od alimentowania dorosłego dziecka twierdząc, iż jest to dla nich połączone z nadmiernym uszczerbkiem, mogą również kwestionować roszczenie dziecka, wskazując na sprzeczność tego roszczenia z zasadami współżycia społecznego.

Za rodziców uważa się: ojca dziecka i jego matkę, osoby, które dziecko przysposobiły, mężczyznę, który uznał swe ojcostwo lub którego ojcostwo ustalone zostało przez sąd.

 

Obowiązek alimentacyjny spoczywa na obojgu rodzicach, chyba że któreś z nich nie ma możliwości wywiązania się z tego obowiązku.

W § 2 art. 132 k.r.o. stwierdzono, że poza przypadkiem wskazanym w § 1 tego przepisu, uprawnionym do alimentacji jest ten, kto znajduje się w niedostatku.

 

Świadczenia te przysługują dzieciom od rodziców, jeśli nie są one w stanie utrzymać się samodzielnie.

Fakt osiągnięcia pełnoletniości przez dzieci nie decyduje o wygaśnięciu spoczywającego na rodzicach obowiązku łożenia na utrzymanie i wychowanie dziecka. Jeżeli są dorosłe, ich uprawnienie zależy od sytuacji ekonomicznej rodziców i od czynienia przez dziecko starań, i dążeń do usamodzielnienia się..

 

 

 

ŚWIADEK

Każda osoba fizyczna, która została wezwana przez uprawniony organ państwa (np. sąd, prokuraturę) do stawiennictwa i złożenia zeznania.

 

W procesie karnym świadkiem jest osoba, która faktycznie była obecna przy jakimś zdarzeniu, a swoje obserwacje może zrelacjonować.

 

W postępowaniu cywilnym jest to osoba składająca zeznanie co do okoliczności sprawy. Według polskiego prawa, nikt nie może odmówić zeznań w charakterze świadka. Od zasady tej są jednak wyjątki, m.in. nie wolno przesłuchiwać np. duchownych o faktach ujawnionych podczas spowiedzi lub adwokatów o faktach ujawnionych im w trakcie prowadzenia sprawy.

 

Do obowiązków świadka należy: stawienie się na wezwanie uprawnionego organu, złożenie zeznań zgodnych ze swoją najlepszą wiedzą. Celem wyegzekwowania obowiązków świadka organ wzywający może skazać go na grzywnę lub zarządzić przymusowe jego sprowadzenie.

 

 

 

ŚWIADEK IN COGNITO

Świadek, którego dane osobowe, z uwagi na zagrożenie dla jego życia, zdrowia, wolności oraz mienia lub osoby dla niego najbliższej, pozostają wyłącznie do wiadomości sądu i prokuratora, a w niektórych wypadkach również funkcjonariusza policji.

 

 

 

ŚWIADEK KORONNY

Świadkiem koronnym jest podejrzany, który został dopuszczony do składania zeznań w charakterze świadka na zasadach określonych ustawą z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (Dz.U. Nr 114, poz. 738).

Dowód z zeznań świadka koronnego można dopuścić, jeżeli do chwili wniesienia aktu oskarżenia do sądu jako podejrzany w swoich wyjaśnieniach przekazał on organowi prowadzącemu postępowanie informacje, które mogą przyczynić się do ujawnienia okoliczności przestępstwa, wykrycia pozostałych sprawców, ujawnienia dalszych przestępstw lub zapobieżenia im, a także jeżeli zobowiązał się do złożenia przed sądem wyczerpujących zeznań dotyczących osób uczestniczących w przestępstwie oraz pozostałych okoliczności w zakresie przestępstw wymienionych w art. 1 ustawy o świadku koronnym.

W razie zagrożenia życia lub zdrowia świadka koronnego lub osoby dla niego najbliższej, może on być objęty ochroną osobistą, a także uzyskać pomoc w zakresie zmiany miejsca pobytu i zatrudnienia, a w szczególnych wypadkach można mu wydać dokumenty umożliwiające używanie innych niż własne danych osobowych.