Hasła na literę W

  

WADIUM

WADY OŚWIADCZENIA WOLI

WARTOŚĆ PRZEDMIOTU SPORU

WARUNEK

WARUNKOWE UMORZENIE POSTĘPOWANIA

WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE

WARUNKOWE ZAWIESZENIE KARY

WARUNKOWE ZAWIESZENIE WYKONANIA KARY ARESZTU

WEKSEL

WEZWANIE

WIERZYCIEL

WIERZYTELNOŚĆ

WIKTYMOLOGIA

WINA W PRAWIE KARNYM

WINDYKACJA SĄDOWA

WŁADZA RODZICIELSKA

WŁASNOŚĆ

WŁAŚCIWOŚĆ INSTANCYJNA W PRAWIE KARNYM

WŁAŚCIWOŚĆ MIEJSCOWA SĄDU (POSTĘPOWANIE CYWILNE)

WŁAŚCIWOŚĆ MIEJSCOWA SĄDU (POSTĘPOWANIE KARNE)

WŁAŚCIWOŚĆ MIEJSCOWA PRZEMIENNA SĄDU

WŁAŚCIWOŚĆ WYŁĄCZNA SĄDU

WŁAŚCIWOŚĆ RZECZOWA SĄDU

WŁAŚCIWOŚĆ SĄDU

WNIOSEK

WNIOSEK DOWODOWY (w postępowaniu cywilnym)

WNIOSEK DOWODOWY (w postępowaniu karnym)

WNIOSEK O WSZCZĘCIE EGZEKUCJI

WSPÓLNOŚĆ UMOWNA MAŁŻONKÓW

WSPÓLNOŚĆ USTAWOWA MAŁŻEŃSKA

WSPÓŁUCZESTNICTWO W SPORZE

WSPÓŁWŁASNOŚĆ

WPÓŁWŁASNOŚĆ ŁĄCZNA

WSPÓŁWŁASNOŚĆ UŁAMKOWA

WYBÓR

WYDATKI W SPRAWIE

WYDZIEDZICZENIE

WYGAŚNIĘCIE UMOWY O PRACĘ

WYJAŚNIENIA

WYJAWIENIE MAJĄTKU

WYJAWIENIE PRZEDMIOTÓW SPADKOWYCH

WYKŁADNIA WYROKU

WYKONAWCA TESTAMENTU

WYKONANIE KARY

WYKROCZENIE

WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI KARNEJ

WYŁĄCZENIE SĘDZIEGO

WYŁĄCZENIE JAWNOŚCI  POSTĘPOWANIA CYWILNEGO

WYŁĄCZENIE JAWNOŚCI  POSTĘPOWANIA KARNEGO

WYNAGRODZENIE

WYNAGRODZENIE ZA PRACĘ

WYNAJMUJĄCY

WYPADEK PRZY PRACY

WYPOWIEDZENIE  UMOWY O PRACĘ

WYWIAD ŚRODOWISKOWY I BADANIE OSOBY OSKARŻONEGO

WYROK

WYROK ŁĄCZNY

WYROK ZAOCZNY

WYSTĄPIENIE

WYSTĘPEK

WYSTĘPEK CHULIGAŃSKI

WYWŁASZCZENIE

WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA CYWILNEGO

WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA KARNEGO

 

 

 

WADIUM

Zgodnie z art 70 4 k.c. - w warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty – czyli wadium.

 

 

 

WADY OŚWIADCZENIA WOLI

(art. 82 i nast. k.c.) Są to szczególne stany faktyczne, które w przypadku zaistnienia skutkują pozbawieniem skuteczności czynności prawnej - oświadczenia woli.

Wada oświadczenia woli może powodować:

- bezwzględną nieważność, wówczas czynność prawna od momentu jej dokonania nie wywołuje żadnych skutków prawnych i nie ma możliwości przywrócenia jej ważności,

- nieważność względną - czyli wzruszalność czynności prawnej - czynność jest ważna i wywołuje skutki prawne, ale może zostać wzruszona.

 

Do wad oświadczeń woli zaliczamy:

- brak świadomości lub swobody - dotyczy to w szczególności złożenia woli przez osobę dotkniętą chorobą psychiczną, niedorozwojem umysłowym albo innego rodzaju, chociażby  przemijającym, zaburzeniem czynności psychicznych,

- pozorność - dotyczy złożenia oświadczenia woli pozornego, które nie ma wywołać skutków prawnych lub zrobione jest dla żartu,

- błąd – dotyczy oświadczeń woli złożonych w wyniku mylnego wyobrażenia lub braku takowego o stanie rzeczywistym np. kupno kopii obrazu od sprzedawcy, który wiedząc o tym sprzedaje go jako oryginał,

- podstęp – złożenie oświadczenia pod wpływem celowego i świadomego działania osoby trzeciej,

- groźbę – występuje, gdy wymuszono złożenie oświadczenia woli, lecz wymuszenie to musi być poważne i bezprawne.

 

 

 

WARTOŚĆ PRZEDMIOTU SPORU

Zgodnie z art. 19 § 1 k.p.c. - w sprawach o roszczenia pieniężne, podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu.

Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego.

Jeżeli powód dochodzi pozwem kilku roszczeń, zlicza się ich wartość.

W innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu, czyli np.:

- w sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi suma świadczeń za jeden rok, a jeżeli świadczenia trwają krócej niż rok - za cały czas ich trwania,

-  w sprawach o istnienie, unieważnienie albo rozwiązanie umowy najmu lub dzierżawy, o wydanie albo odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy, wartość przedmiotu sporu stanowi przy umowach zawartych na czas oznaczony - suma czynszu za czas sporny, lecz nie więcej niż za rok; przy umowach zawartych na czas nieoznaczony - suma czynszu za okres trzech miesięcy,

- w sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub rozwiązania stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi, przy umowach na czas określony - suma wynagrodzenia za pracę za okres sporny, lecz nie więcej niż za rok, a przy umowach na czas nieokreślony - za okres jednego roku,

- w sprawach o wydanie nieruchomości posiadanej bez tytułu prawnego lub na podstawie tytułu innego niż najem lub dzierżawa wartość przedmiotu sporu oblicza się przyjmując, stosownie do rodzaju nieruchomości i sposobu korzystania z niej, podaną przez powoda sumę odpowiadającą trzymiesięcznemu czynszowi najmu lub dzierżawy należnemu od danego rodzaju nieruchomości,

- w sprawach o zabezpieczenie, zastaw lub hipotekę wartość przedmiotu sporu stanowi suma wierzytelności. Jeżeli jednak przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza,

Wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia podaje się w złotych, zaokrąglając w górę do pełnego złotego.

 

 

 

WARUNEK

Zgodnie z art. 89 k.c. - powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek).

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje warunków:

zawieszający- skuteczność czynności prawnej zostaje odsunięta w czasie do momentu zaistnienia zdarzenia przyszłego niepewnego – np. jeśli skończysz studia dostaniesz darowiznę,

rozwiązujący– zaistnienie zdarzenia przyszłego niepewnego kończy skuteczność prawną czynności prawnej - jeśli wyjedziesz zagranicę nie zostaniesz uwzględniony w testamencie.

 

 

 

WARUNKOWE UMORZENIE POSTĘPOWANIA

Jeden ze środków umożliwiający poddanie sprawcy próbie. Ten i inne środki zostały zawarte w rozdziale VIII kodeksu karnego. Instytucja warunkowego umorzenia jest opisana w art. 66 § 1 wspomnianej ustawy.

Art. 66 § 1 Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

§ 2. Warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 3 lata pozbawienia wolności.

§ 3. W wypadku gdy pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, sprawca naprawił szkodę lub pokrzywdzony i sprawca uzgodnili sposób naprawienia szkody, warunkowe umorzenie może być zastosowane do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą nie przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.

 

 

 

WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE

Skazanego na karę pozbawienia wolności sąd może warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary tylko wówczas, gdy jego postawa, właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz zachowanie po jego pełnieniu i w czasie odbywania kary uzasadniają przekonanie, że skazany po zwolnieniu będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa. W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd wymierzając karę pozbawienia wolności może wyznaczyć surowsze ograniczenia do skorzystania przez skazanego z warunkowego zwolnienia niż przewidziane poniżej.

Skazanego można warunkowo zwolnić po odbyciu co najmniej połowy kary. Skazanego w warunkach recydywy można warunkowo zwolnić po odbyciu dwóch trzecich kary, natomiast skazanego w warunkach multirecydywy - po odbyciu trzech czwartych kary. Skazanego na karę 25 lat pozbawienia wolności można warunkowo zwolnić po odbyciu 15 lat kary, natomiast skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności po odbyciu 25 lat kary.

W razie warunkowego zwolnienia czas pozostały do odbycia kary stanowi okres próby, który jednak nie może być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat. U osoby skazanej w warunkach multirecydywy okres próby nie może być krótszy niż 3 lata. W razie warunkowego zwolnienia z kary 25 lat pozbawienia wolności lub dożywotniego pozbawienia wolności okres próby wynosi 10 lat.

W razie odwołania warunkowego zwolnienia ponowne warunkowe zwolnienie nie może nastąpić przed upływem roku od osadzenia skazanego w zakładzie karnym, a w wypadku kary 25 lat pozbawienia wolności lub kary dożywotniego pozbawienia wolności przed upływem 5 lat.

Jeżeli w okresie próby i w ciągu 6 miesięcy od jej zakończenia nie odwołano warunkowego zwolnienia, karę uważa się za odbytą z chwilą warunkowego zwolnienia. W wypadku objęcia wyrokiem łącznym kary, z której odbywania skazany został warunkowo zwolniony, na poczet orzeczonej kary łącznej zalicza się jedynie okres faktycznego odbywania kary.

 

 

 

WARUNKOWE ZAWIESZENIE KARY

Zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, który biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia i wynosi:

1) od 2 do 5 lat – w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności,

2) od roku do 3 lat – w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania grzywny lub kary ograniczenia wolności.

W wypadku zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności wobec sprawcy młodocianego lub recydywisty wielokrotnego, okres próby wynosi od 3 do 5 lat.

Zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może orzec grzywnę w wysokości do 270 stawek dziennych, jeżeli jej wymierzenie na innej podstawie nie jest możliwe; zawieszając wykonanie kary ograniczenia wolności, sąd może orzec grzywnę w wysokości do 135 stawek dziennych. Jednakże w razie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności, grzywna, o której mowa powyżej, nie podlega wykonaniu; kara pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności ulega skróceniu o okres odpowiadający liczbie uiszczonych stawek dziennych z zaokrągleniem do pełnego dnia.

 

Zawieszając wykonanie kary, sąd może zobowiązać skazanego do:

1) informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,

2) przeproszenia pokrzywdzonego,

3) wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,

4) wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu,

5) powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,

6) poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym,

6a) uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,

7) powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,

7a) powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób,

7b) opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,

8) innego stosownego postępowania w okresie próby, jeżeli może to zapobiec popełnieniu ponownie przestępstwa.

 

Zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może w okresie próby oddać skazanego pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym. Dozór jest obowiązkowy wobec młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, recydywisty wielokrotnego, a także wobec sprawcy przestępstwa popełnionego w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych.

Sąd zarządza wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności, a także jeżeli skazany za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.

Sąd może zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany po wydaniu wyroku, lecz przed jego uprawomocnieniem się, rażąco narusza porządek prawny, a w szczególności gdy w tym czasie popełnił przestępstwo, a także jeżeli skazany w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, albo jeżeli uchyla się od uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych. Jeżeli okoliczności te zaistnieją po udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawodowego, sąd zarządzi wykonanie kary, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy.

Zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.

 

 

 

WARUNKOWE ZAWIESZENIE WYKONANIA KARY ARESZTU

Wykonanie kary aresztu można warunkowo zawiesić, jeżeli ze względu na okoliczności popełnienia wykroczenia, właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie się po popełnieniu wykroczenia należy przypuszczać, że pomimo niewykonania kary nie popełni on nowego podobnego przestępstwa lub wykroczenia. Zawieszenie to następuje na okres próby, który nie może być krótszy niż 6 miesięcy i nie może przekroczyć roku. Okres próby biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia. Jeżeli wykroczeniem została wyrządzona szkoda w mieniu, warunkowe zawieszenie wykonania kary może być orzeczone tylko wtedy, gdy szkoda została w całości naprawiona.

Warunkowego zawieszenia wykonania kary nie stosuje się do sprawcy, który:

1) w ciągu 2 lat przed popełnieniem wykroczenia był już karany za podobne przestępstwo lub wykroczenie albo

2) popełnił wykroczenie o charakterze chuligańskim

– chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności organ orzekający uzna zawieszenie wykonania kary za celowe.

 

Sąd, który orzekł karę aresztu zarządza wykonanie kary, jeżeli ukarany w okresie próby popełnił podobne do poprzedniego przestępstwo lub wykroczenie. Sąd, który orzekł karę aresztu może zarządzić wykonanie kary, jeżeli ukarany w okresie próby popełnił inne przestępstwo lub wykroczenie niż wymienione wyżej. Jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych 2 miesięcy nie zarządzono wykonania kary, ukaranie uważa się za niebyłe. Na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary aresztu przysługuje zażalenie.

 

 

 

WEKSEL

Jest to papier wartościowy. Osoba posiadająca prawa do weksla może domagać się od dłużnika zapłaty sumy określonej w wekslu, a w razie jej nieuzyskania w sposób stosunkowo prosty i szybki, dochodzić jej na drodze sądowej a potem egzekucyjnej.

 

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje weksli:

- własne - czyli takie w których osoba, która podpisując weksel, zobowiązuje się do zapłaty.

- trasowane - czyli te, w których z weksla wynika, iż obowiązany jest do zapłaty trasat, czyli inna osoba, niż ta, która weksel podpisuje.

 


Weksel ma formę pisemną i powinien zawierać następujące elementy:

- nazwę "weksel" w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono;

- przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej;

- oznaczenie terminu płatności;

- oznaczenie miejsca płatności;

- nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana;

- oznaczenie daty i miejsca wystawienia wekslu;

- podpis wystawcy wekslu.

 

W przypadku tzw. weksla trasowanego należy w nim również zawrzeć nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasata). Aby trasat był zobowiązany do zapłaty weksla musi się na wekslu podpisać.
Prawa z weksli są przenoszone przez tzw. indos, czyli pisemne oświadczenie na wekslu. Chyba że weksel zawierać klauzulę "nie na zlecenie" lub inną równoznaczną – co oznacza to, że takiego weksla zbyć przez indos nie można.

Weksel stanowi stosunkowo wygodną i tanią formę zabezpieczenia pożyczek lub kredytów.

Roszczenia z weksla przeciwko dłużnikowi głównemu (w przypadku weksla własnego jest to wystawca i jego poręczyciel) przedawniają się z upływem 3 lat od daty płatności.

Roszczenie z weksla własnego przeciwko wystawcy oraz poręczycielom przedawnia się z upływem lat 3.

 

 

 

WEZWANIE

Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.c. o posiedzeniach jawnych (rozprawach) zawiadamia się strony i osoby zainteresowane przez wezwanie lub ogłoszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć wezwanie na następne posiedzenie. Wezwanie powinno być doręczone co najmniej na tydzień przed posiedzeniem. W wypadkach pilnych termin ten może być skrócony do trzech dni.

W wezwaniu na posiedzenie oznacza się:

1) imię, nazwisko i miejsce zamieszkania wezwanego;

2) sąd oraz miejsce i czas posiedzenia;

3) strony i przedmiot sprawy;

4) cel posiedzenia;

5) skutki niestawiennictwa.

 

 

 

WIERZYCIEL

Osoba prawna lub fizyczna uprawniona do żądania spełnienia określonego świadczenia od inne osoby (dłużnika).

Osoba, u której ktoś zaciągnął dług (zobowiązanie), czyli z którą łączy dłużnika stosunek zobowiązaniowy, a zgodnie z przepisem art. 353 k.c. – zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.

 

 

 

WIERZYTELNOŚĆ

(inaczej: dług, zobowiązanie) Uprawnienie wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia świadczenia z określonego stosunku zobowiązaniowego składającego się z jednego lub wielu roszczeń lub praw kształtujących.

 

 

 

WIKTYMOLOGIA

(nazwa pochodzi od słowa łac. victima – ofiara) Nauka zajmująca się badaniem ofiar przestępstw a także ich roli w genezie przestępstwa, zwłaszcza ustaleniem czynników sprzyjających staniu się ofiarą przestępstwa a także sposobów zapobiegania temu; analizą dynamiki, struktury, uwarunkowań zjawiska pokrzywdzenia; problematyka ochrony interesów ofiar przestępstwa i innych pogwałceń praw człowieka, w tym zagadnienia naprawienia wyrządzonej ofierze szkody. Wiktymologia ograniczona do problematyki ofiar przestępstw i innych naruszonych praw człowieka zwana jest wiktymologią kryminalną.

 

 

 

WINA W PRAWIE KARNYM

Z punktu widzenia wymogów prawa karnego jest to stosunek sprawcy do realizacji czynu zabronionego. Może się on wyrażać w zamiarze popełnienia czynu zabronionego albo w lekceważeniu przez sprawcę obowiązku ostrożności, którego zachowanie miało go zabezpieczyć przed popełnieniem takiego czynu. W związku z tym rozróżnia się umyślne i nieumyślne formy winy.

Zgodnie z § 1 art. 9 kodeksu karnego czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi.

Paragraf 2. tego przepisu określa wina nieumyślną, tzn. jeżeli sprawca nie mając zamiaru popełnienia czynu zabronionego, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć.

Niedbalstwo zaś występuje w sytuacji, gdy sprawca nie przewiduje możliwości popełnienia czynu zabronionego, choć powinien i mógł tę możliwość przewidzieć.

 

 

 

WINDYKACJA SĄDOWA

Obejmuje czynności zmierzające do uzyskania przeciwko nieuczciwemu dłużnikowi tytułu egzekucyjnego (wyroku sądowego, nakazu zapłaty), a następnie opatrzenie go tzw. klauzulą wykonalności, przez co staje się on tytułem wykonawczym na podstawie którego można prowadzić egzekucje z majątku dłużnika.

 

 

 

WŁADZA RODZICIELSKA

(art. 92 i nast. k.r.o.) Uprawnienie przysługujące obojgu rodzicom do mementu uzyskania przez dziecko pełnoletności. Obejmuje ona przede wszystkim obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.

Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo, a w sprawach, w których może samodzielnie podejmować decyzje i składać oświadczenia woli, powinno wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra.

Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny.

Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.

Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

Rodzice, którzy nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych uczestniczą w sprawowaniu bieżącej pieczy nad osobą dziecka i w jego wychowaniu, chyba że sąd opiekuńczy ze względu na dobro dziecka postanowi inaczej.

Osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz sprawującym opiekę lub pieczę nad małoletnim zakazuje się stosowania kar cielesnych.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.

Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

 

 

 

WŁASNOŚĆ

(art. 140 i nast. k.c.) Prawo rzeczowe, przyznające najpełniejsze władztwo nad rzeczą; jest ono źródłem innych praw rzeczowych. Jak wszystkie prawa rzeczowe jest to prawo podmiotowe bezwzględne, skuteczne wobec wszystkich podmiotów (erga omnes) podlegających danemu prawodawstwu. Obowiązkiem każdego jest powstrzymanie się od działań, będących ingerencją w sferę cudzej własności. W razie niedozwolonego naruszenia tego prawa właścicielowi przysługuje szereg roszczeń ochronnych.

Przedmiotem własności są rzeczy (materialne części przyrody w stanie pierwotnym lub przetworzonym, wyodrębnione na tyle, by w stosunkach społecznych traktować je jako dobra samoistne). Właściciel ma prawo robić ze swoją rzeczą wszystko, co nie jest zabronione przez ustawy, zasady współżycia społecznego i co nie pozostaje w sprzeczności z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Współwłasność polega na tym, że własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom.

 

 

 

WŁAŚCIWOŚĆ INSTANCYJNA W PRAWIE KARNYM

Wskazanie sądu, przed którym będzie toczyło się postępowanie karne, w oparciu o rodzaj popełnionego przestępstwa.

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu, a dodatkowo rozpoznaje środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie.

Sąd okręgowy właściwy jest do orzekania w pierwszej instancji w sprawach:

a) o zbrodnie określone w kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych;

b) o występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140-142, art. 148 § 4, art. 149, art. 150 § 1, art. 151-154, art. 156 § 3, art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a § 2, art. 210 § 2, art. 211a, art. 252 § 3, art. 258 § 1-3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 284 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 286 § 1 w zw. z art. 294, art. 287 § 1 w zw. z art. 294, art. 296 § 3 oraz art. 299 kodeksu karnego;

c) o występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego.

 

Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.

Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach określonych w ustawie.

 

 

 

WŁAŚCIWOŚĆ MIEJSCOWA SĄDU (POSTĘPOWANIE CYWILNE)

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego - art. 27 - 30 k.p.c. – jest to podział spraw i czynności procesowych pomiędzy sądy równorzędne ze względu na ich terytorialny zakres.

Co do zasady powództwo należy wytoczyć przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania bądź w miejscu gdzie mieści się siedziba pozwanego, aczkolwiek w pewnych sprawach możliwy jest wybór właściwości sądu (przemienność) na podstawie miejsca zamieszkania powoda (np. w sprawach o ustalenie ojcostwa).

Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, ogólną właściwość oznacza się według miejsca jego stałego pobytu w Polsce, a gdy nie jest ono znane lub nie leży w Polsce - według ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce.

Powództwo przeciwko Skarbowi Państwa należy wytoczyć w miejscu siedziby państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.

Powództwo przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną wytacza się według miejsca ich siedziby.

 

 

 

WŁAŚCIWOŚĆ MIEJSCOWA SĄDU (POSTĘPOWANIE KARNE)

Wskazanie przez przepisy ustawy kodeks postępowania karnego sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy. Co do zasady właściwym sądem będzie ten, w którego okręgu popełniono przestępstwo. Jednakże, jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a generalnej zasady nie można zastosować, właściwy jest sąd macierzystego portu statku. W sytuacji, gdy przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego okręgu:

1) ujawniono przestępstwo,

2) ujęto oskarżonego,

3) oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał - zależnie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

Powyższe dotyczy sytuacji,  jeżeli przestępstwo popełniono za granicą.

Gdyby nie było możliwości ustalenia właściwości miejscowej sądu zgodnie z powyższymi wskazówkami, sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

 

W przypadku, gdy tę samą osobę oskarżono o kilka przestępstw, a sprawy należą do właściwości różnych sądów tego samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego rzędu.

 

 

 

WŁAŚCIWOŚĆ MIEJSCOWA PRZEMIENNA SĄDU

(art. 31 - 37 k.p.c.) Możliwość wniesienia powództwa do sądu zgodnie z przepisami o właściwości ogólnej, bądź przed sąd oznaczony. Wybór ten dopuszczalny jest w poniższych przypadkach:

- powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej,

- powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału,

- powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem,

- powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę,

- powództwo o zapłatę należności za prowadzenie sprawy wytoczyć można przed sąd miejsca, gdzie pełnomocnik procesowy sprawę prowadził,

- powództwo o roszczenie ze stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości wytoczyć można przed sąd miejsca położenia nieruchomości,

- powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku można wytoczyć przed sąd miejsca płatności.

 

 

 

WŁAŚCIWOŚĆ WYŁĄCZNA SĄDU

(art. 38 – 42 k.p.c.) Oznacza, że niektóre powództwa można wytoczyć wyłącznie przed sąd wskazany w przepisach kodeksu postępowania cywilnego.

Powództwo o własność lub o inne prawa rzeczowe na nieruchomości, powództwo o posiadanie nieruchomości należy wnieść wyłącznie przed sąd miejsca jej położenia. Jeżeli przedmiotem sporu jest służebność gruntowa, właściwy jest sąd rejonowy według położenia nieruchomości obciążonej.

Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Powództwo ze stosunku członkostwa spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia wnosi się jedynie według miejsca ich siedziby.

Powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.

Powództwo ze stosunku między rodzicami a dziećmi oraz między przysposabiającym a przysposobionym wytacza się wyłącznie przed sąd miejsca zamieszkania powoda, jeżeli brak jest podstaw do wytoczenia powództwa według przepisów o właściwości ogólnej.

 

 

 

WŁAŚCIWOŚĆ RZECZOWA SĄDU

(art. 16 – 18 k.p.c.) Regułą jest, że wszystkie sprawy rozpoznawane są przez sądy rejonowe z wyjątkiem spraw zastrzeżonych do właściwości innych sądów.

 

Zgodnie z art. 17 k.p.c. sądy okręgowe rozpoznają sprawy:

- o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 75.000 złotych, oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami, o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym, a w postępowanie w sprawach gospodarczych – powyżej 100.000 zł,

- o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia,

- o ochronę praw autorskich i pokrewnych, jak również dotyczących wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych,

- o roszczenia wynikające z Prawa prasowego,

- o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni,

- o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji,

- o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną,

- o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem.

Ponadto do właściwości sądów okręgowych należą sprawy o ubezwłasnowolnienie.

 

Jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy w sądzie rejonowym powstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd ten może przekazać sprawę do rozpoznania sądowi okręgowemu. Postanowienie o przekazaniu sprawy wymaga uzasadnienia. Jednakże sąd okręgowy może przed pierwszą rozprawą odmówić przyjęcia sprawy do rozpoznania i zwrócić sprawę sądowi rejonowemu, jeżeli uzna, że poważne wątpliwości nie zachodzą. Postanowienie zapada na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów i wymaga uzasadnienia. Ponowne przekazanie tej samej sprawy przez sąd rejonowy nie jest dopuszczalne.

 

 

 

WŁAŚCIWOŚĆ SĄDU

Kompetencja określonego sądu do rozstrzygnięcia zawisłej przed nim sprawy. Sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy. Sąd nie może uznać, że jest niewłaściwy, jeżeli w toku postępowania stał się właściwy.

 

 

 

WNIOSEK

Formalna prośba o podjęcie określonych działań lub wykonanie określonej czynności złożona przed organem państwowym – sądem, urzędem itp..

 

 

 

WNIOSEK DOWODOWY (w postępowaniu cywilnym)

Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia danego dowodu w celu uwiarygodnienia swoich twierdzeń w postępowaniu prowadzonym przed sądem.

 

Z uwagi na to, iż zasadniczo sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego to strony same powinny dostarczyć sądowi dowody na poparcie swoich twierdzeń. W celu wskazania sądowi faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy strona musi złożyć wniosek dowodowy.

Ponadto zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

 

Wniosek dowodowy można złożyć pisemnie - w pozwie (powód) lub w przypadku strony pozwanej w odpowiedzi na pozew, oraz w pismach procesowych składanych w toku postępowania lub ustnie do protokołu sporządzanego na rozprawie.

 

Wniosek dowodowy może wnieść osoba występująca w postępowaniu w charakterze powoda lub pozwany, a także ich pełnomocnicy.

 

Wniosek dowodowy złożony na piśmie powinien spełniać wymagania stawiane pismom procesowym przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 126) czyli zawierać:

- oznaczenie sądu, do którego jest skierowane;

- imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;

- oznaczenie rodzaju pisma;

- osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;

- podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;

- wymienienie załączników.

 

Ponadto we wniosku należy obowiązkowo określić, jaki dowód powinien zostać przeprowadzony przez sąd oraz na jaką okoliczność, czyli co strona postępowania chce za pomocą tego dowodu wskazać.

 

Ogólnie stosowaną zasadą postępowania cywilnego jest tzw. ekonomika procesowa, a zatem uczestnicy postępowania mają obowiązek przytaczać wszystkie okoliczności faktyczne i dowody bez zbędnej zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko. Dlatego też sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich we właściwym czasie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.

 

Wnioski dowodowe można składać do końca postępowania w pierwszej instancji. Kiedy sprawa jest w drugiej instancji, zgłaszanie nowych dowodów jest co do zasady wykluczone. Można powołać się na nie jedynie w środku odwoławczym i pod warunkiem wykazania, iż wcześniejsze ich powołanie było niemożliwe lub że potrzeba ich powołania wynikła już w toku postępowania apelacyjnego.

 

Sąd musi uwzględnić wniosek dowodowy, chyba że uzna, że dana kwestia została już w sposób dostateczny udowodniona lub dowód zmierza jedynie do spowodowania zwłoki w postępowaniu. Podobnie niedopuszczalne jest prowadzenie dowodów na fakt, który nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

 

 

 

WNIOSEK DOWODOWY (w postępowaniu karnym)

Zgodnie z kodeksem postępowania karnego organ procesowy, prowadzący postępowanie karne dopuszcza dowody na wniosek stron albo przeprowadza je z urzędu.

Wniosek dowodowy to żądanie strony postępowania zgłoszony organowi kierującemu tym postępowaniem, w którym domaga się ona przeprowadzenia dowodu z określonego środka dowodowego na udowodnienie istotnych dla sprawy okoliczności.

W postępowaniu przygotowawczym może uprawnionym do złożenia wniosku jest: pokrzywdzony, podejrzany a także ich przedstawiciele (opiekun prawny pokrzywdzonego, jeśli jest on nieletni, obrońca).

Na etapie postępowania sądowego prawo to przysługuje oskarżonemu, jego obrońcy, prokuratorowi, pokrzywdzonemu występującemu w charakterze oskarżyciela posiłkowego, oskarżycielowi prywatnemu lub powodowi cywilnemu oraz ich przedstawicielom procesowym. Wniosek dowodowy może złożyć także podmiot zobowiązany do zwrotu uzyskanej korzyści majątkowej. Inicjatywa dowodowa przysługuje ponadto biegłym w przypadku wydawania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego.

Zainteresowany złożeniem wniosku powinien skierować go do organu prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze, a na etapie postępowania sądowego – do sądu, przed którym ono się toczy. Można go złożyć ustnie do protokołu bądź na piśmie.

Wniosek na piśmie musi spełniać wymogi formalne pisma procesowego i zawierać:

 - oznaczenie organu do którego wnoszony jest wniosek,

- oznaczenie strony, czyli osoby wnoszącej dany wniosek (wraz z podaniem jej adresu),

- oznaczenie sygnatury sprawy,

- datę i podpis wnoszącego wniosek,

- oznaczenie dowodu oraz okoliczności, które mają być udowodnione,

- może również zawierać określenie sposobu przeprowadzenia dowodu (np. poprzez przeprowadzenie eksperymentu procesowego, przesłuchania).

 

Wniosek może mieć na celu wykrycie lub ocenę właściwego dowodu (np. wniosek o dokonanie przeszukania celem ujawnienia dowodu zbrodni).

Wniosek dowodowy podlega oddaleniu gdy:

- przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne;

- okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy;

- dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności;

- dowodu nie da się przeprowadzić;

- wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.

 

Organ procesowy może oddalić wniosek dowodowy również na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić. Oddalenie wniosku dowodowego nie uniemożliwia późniejszego dopuszczeniu dowodu, chociażby nie ujawniły się nowe okoliczności w sprawie. Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie niezaskarżalnego postanowienia. Wnioski dowodowe można składać w każdym czasie, aż do zakończenia przewodu sądowego.

 

 

 

WNIOSEK O WSZCZĘCIE EGZEKUCJI

Zgodnie z art. 796 k.p.c. egzekucja może być wszczęta na wniosek wierzyciela, z urzędu lub na żądanie uprawnionego organu.

 

Legitymacja do zgłoszenia wniosku o wszczęcie egzekucji służy wierzycielowi, prokuratorowi oraz organizacji pozarządowej. Wniosek taki można złożyć osobiście, ale również przez pełnomocnika, na piśmie lub ustnie do protokołu czynności sporządzanego przez komornika.

Wniosek należy złożyć odpowiednio do sądu lub komornika sądowego według właściwości - art. 758, 759, 7591 i 7751 k.p.c..

 

Wniosek o wszczęcie egzekucji złożony na piśmie, powinien spełniać wymagania stawiane pismom procesowym przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 126) czyli zawierać:

- oznaczenie sądu, do którego jest skierowane;

- imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;

- oznaczenie rodzaju pisma;

- osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;

- podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;

- wymienienie załączników.

 

Ponadto we wniosku należy wskazać świadczenie, które ma być spełnione (może pokrywać się ze świadczeniem wskazanym w tytule wykonawczym lub stanowić tylko jego część), zarówno co do należności głównej, jak i świadczeń ubocznych. Żądając egzekucji odsetek, wierzyciel powinien podać ich wysokość oraz datę, od której należy je liczyć.

Przede wszystkim we wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel powinien wskazać sposób egzekucji.

Organ egzekucyjny jest związany treścią wniosku, co oznacza, że nie może egzekwować świadczenia w zakresie szerszym niż wskazany we wniosku.

 

Do wniosku lub żądania należy dołączyć tytuł wykonawczy – oryginał.

Brak spełnienia wymogów formalnych (z art. 126 oraz 797 k.p.c.) uniemożliwiający nadanie sprawie biegu powoduje, że komornik - stosując odpowiednio art. 130 - wzywa wierzyciela do uzupełnienia lub poprawienia wniosku w terminie tygodnia. Po bezskutecznym upływie tego terminu zarządza zwrot pisma.

 

 

 

WSPÓLNOŚĆ UMOWNA MAŁŻONKÓW

(art. 48 k.r.o.) Tzw. intercyza, czyli umowa małżeńska wprowadzająca odmienny aniżeli ustawowy majątkowy ustrój małżeński.

Stronami intercyzy mogą być jedynie małżonkowie lub osoby planujące zawarcie małżeństwa - nupturienci (w takim przypadku będzie ona skuteczna od momentu zawarcia małżeństwa).  

Umowę intercyzy spisuje się w formie aktu notarialnego.

 

Wyróżnia się następujące rodzaje intercyzy:

- umowa wyłączająca wspólność majątkową (wprowadzająca rozdzielność majątkową albo rozdzielność z wyrównaniem dorobków),

- umowa rozszerzająca wspólność majątkową,

- umowa ograniczająca wspólność majątkową,

- umowa przywracająca wspólność ustawową.

 

 

 

WSPÓLNOŚĆ USTAWOWA MAŁŻEŃSKA

Zgodnie z art. 31 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

 

 

 

WSPÓŁUCZESTNICTWO W SPORZE

(art. 72 i nast. k.p.c.) Kilka osób może w jednej sprawie występować w roli powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot sporu stanowią:

1) prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej (współuczestnictwo materialne);

2) roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, jeżeli ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego z roszczeń lub zobowiązań z osobna, jako też dla wszystkich wspólnie (współuczestnictwo formalne).

Natomiast jeżeli przeciwko kilku osobom sprawa może toczyć się tylko łącznie występuje współuczestnictwo konieczne.

Każdy współuczestnik działa w imieniu własnym.

W wypadku jednak, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok dotyczyć ma niepodzielnie wszystkich współuczestników (współuczestnictwo jednolite), czynności procesowe współuczestników działających są skuteczne wobec niedziałających.

 

 

 

WSPÓŁWŁASNOŚĆ

(art. 195 i nast. k.c.) Stan faktyczny, w którym własność tej samej rzeczy przysług niepodzielnie kilku osobom.

 

 

 

WPÓŁWŁASNOŚĆ ŁĄCZNA

Współwłasność, w której nie wyróżnia się udziałów, jest zawsze stosunkiem prawnym związanym z innym stosunkiem prawnym – jego prawną konsekwencją. Najlepszym przykładem współwłasności łącznej jest małżeńska wspólność majątkowa i wspólność majątku wspólników spółki cywilnej. Współwłasność łączna z mocy prawa powstaje i ustaje wraz z powstaniem i ustaniem tych stosunków prawnych. W jednym i w drugim przypadku, wbrew nazwie, w istocie nie jest to współwłasność, lecz wspólność, bowiem obejmuje nie konkretną rzecz, lecz masę majątkową.

 

 

 

WSPÓŁWŁASNOŚĆ UŁAMKOWA

Polega na tym, że każdemu współwłaścicielowi przysługuje udział w prawie własności określony ułamkiem, wobec czego żaden z nich nie ma fizycznie wydzielonej części rzeczy na swoją wyłączną własność. Każdy z współwłaścicieli ma natomiast część niepodzielonej rzeczy, czyli rachunkowy ułamek tej rzeczy, istniejący jedynie w ludzkiej wyobraźni, nazywany udziałem.

Współwłasności w częściach ułamkowych może powstać w wyniku czynności prawnej (przede wszystkim umowy), z mocy prawa (zasiedzenie, dziedziczenie i pomieszanie lub połączenie oraz na skutek orzeczenia sądu.

 

 

 

WYBÓR

Na podstawie wyboru dochodzi najczęściej do nawiązania stosunku pracy radnych, pracowników samorządowych, etatowych członków organizacji społecznych, partii, stowarzyszeń, spółek prawa handlowego, związków zawodowych. 

Stosunek pracy z wyboru powstaje poprzez uzyskanie mandatu i dlatego nie jest traktowany jako samodzielny. Rozwiązuje się on wraz z wygaśnięciem mandatu, którego czas jest na ogół określony z góry i dlatego jest on podobny do umowy zawartej na czas określony.

Do tego rodzaju stosunku pracy nie stosuje się przepisów o rozwiązaniu umowy o pracę w drodze wypowiedzenia lub bez wypowiedzenia.

 

 

 

WYDATKI W SPRAWIE

Zgodnie z art. 5 ustawy o kosztach sądowych - wydatki obejmują w szczególności:

1) koszty podróży strony zwolnionej od kosztów sądowych związane z nakazanym przez sąd jej osobistym stawiennictwem;

2) zwrot kosztów podróży i noclegu oraz utraconych zarobków lub dochodów świadków;

3) wynagrodzenie i zwrot kosztów poniesionych przez biegłych, tłumaczy oraz kuratorów ustanowionych dla strony w danej sprawie;

4) wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów;

5) koszty przeprowadzenia innych dowodów;

6) koszty przewozu zwierząt i rzeczy, utrzymywania ich lub przechowywania;

7) koszty ogłoszeń;

8) koszty osadzenia i pobytu w areszcie;

9) ryczałty należne kuratorom sądowym za przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawach: o unieważnienie małżeństwa, o rozwód oraz separację, a także za uczestniczenie przy ustalonych przez sąd kontaktach rodziców z dziećmi;

10) koszty wystawienia zaświadczenia przez lekarza sądowego.

 

 

 

WYDZIEDZICZENIE

(art. 1008 – 1011 k.c.) Ma miejsce wówczas, gdy spadkodawca w testamencie pozbawia zstępnych, małżonka i rodziców zachowku.

Może to nastąpić w sytuacji, jeżeli uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

 

Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.

Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Jednak, jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę.

 

 

 

WYGAŚNIĘCIE UMOWY O PRACĘ

Umowa o pracę wygasa:

- z dniem śmierci pracownika,

- z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, chyba że pracodawca rozwiązał wcześniej bez wypowiedzenia umowę o pracę z winy pracownika (ale: pracodawca, pomimo wygaśnięcia umowy o pracę z powodu tymczasowego aresztowania, jest obowiązany ponownie zatrudnić pracownika, jeżeli postępowanie karne zostało umorzone lub gdy zapadł wyrok uniewinniający, a pracownik zgłosił swój powrót do pracy w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia).

 

 

WYJAŚNIENIA

(art. 175 – 176 k.p.k.) Składa je podejrzany (oskarżony) podczas przesłuchania dokonywanego przez uprawnione organy i sąd. Przesłuchanie to składa się ze swobodnej wypowiedzi osoby, która składa wyjaśnienia i następnie na doprecyzowaniu jej poprzez pytania konkretyzujące osoby dokonującej czynności przesłuchania. Przed przystąpieniem do niej, należy pouczyć oskarżonego (podejrzanego) o jego uprawnieniach.

 

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego:

- oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć;

- obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego dowodu;

- w postępowaniu przygotowawczym oskarżonemu należy, na jego żądanie lub jego obrońcy, umożliwić w toku przesłuchania złożenie wyjaśnień na piśmie. Przesłuchujący podejmie w tym wypadku środki zapobiegające porozumieniu się oskarżonego z innymi osobami w czasie spisywania wyjaśnień;

- przesłuchujący może z ważnych powodów odmówić zgody na złożenie przez oskarżonego wyjaśnień na piśmie;

- pisemne wyjaśnienia oskarżonego, podpisane przez niego, z zaznaczeniem daty ich złożenia, stanowią załącznik do protokołu.

 

 

 

WYJAWIENIE MAJĄTKU

Zgodnie z art. 913 k.p.c. - jeżeli zajęty w egzekucji majątek dłużnika nie rokuje zaspokojenia egzekwowanych należności lub jeżeli wierzyciel wykaże, że na skutek prowadzonej egzekucji nie uzyskał w pełni zaspokojenia swej należności, może on żądać zobowiązania dłużnika do złożenia wykazu majątku z wymienieniem rzeczy i miejsca, gdzie się znajdują, przypadających mu wierzytelności i innych praw majątkowych oraz do złożenia przyrzeczenia według roty: "świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożony przeze mnie wykaz majątku jest prawdziwy i zupełny".

 

Wierzyciel może żądać wyjawienia majątku także przed wszczęciem egzekucji, jeżeli:

1) uprawdopodobni, że nie uzyska zaspokojenia w pełni swojej należności ze znanego mu majątku albo z przypadających dłużnikowi bieżących świadczeń periodycznych za okres sześciu miesięcy;

2) po uzyskaniu tytułu wykonawczego wezwał dłużnika do zapłaty stwierdzonej nim należności listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a dłużnik nie spełnił świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania do zapłaty.

 

Wniosek o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku składa się w sądzie właściwości ogólnej dłużnika. Do wniosku należy dołączyć odpis protokołu zajęcia lub inne dokumenty uzasadniające obowiązek wyjawienia majątku, a jeżeli wniosek złożono przed wszczęciem egzekucji, także tytuł wykonawczy.

 

 

 

WYJAWIENIE PRZEDMIOTÓW SPADKOWYCH

Zgodnie z art. 655 k.p.c. jeżeli po sporządzeniu spisu inwentarza zachodzi wątpliwość, czy zostały w nim zamieszczone wszystkie przedmioty należące do spadku lub czy zamieszczone w spisie inwentarza długi istnieją, sąd spadku z urzędu lub na wniosek spadkobiercy, wykonawcy testamentu, wierzyciela spadku albo właściwego urzędu skarbowego może nakazać spadkobiercy złożenie:

1) oświadczenia, że żadnego przedmiotu spadkowego nie zataił ani nie usunął oraz że nie podał do spisu inwentarza nieistniejących długów;

2) wykazu przedmiotów spadkowych nieujawnionych w spisie inwentarza, jeżeli mu są wiadome, z podaniem miejsca przechowania ruchomości i dokumentów dotyczących praw majątkowych, jak również z wyjaśnieniem podstawy prawnej tych praw;

3) zapewnienia, że złożone oświadczenie lub wykaz są prawidłowe i zupełne.

Wierzyciel spadku może zgłosić powyższe wnioski tylko wówczas, gdy uprawdopodobni, że ujawniony w spisie inwentarza stan czynny spadku nie wystarcza na zaspokojenie długów spadkowych.

 

 

 

WYKŁADNIA WYROKU

W sytuacji, gdy w treści orzeczenia sądowego znajdują się niejasności czy nieprecyzyjne sformułowania można zwrócić się do sądu z wnioskiem o dokonanie wykładni.

Uznaje się bowiem, że strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z niejasności wydanego przez sąd orzeczenia.

Po złożeniu takiego wniosku – zgodnie z art. 352 k.p.c. - sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści.

 

 

 

WYKONAWCA TESTAMENTU

(art. 986 i nast. k.c.) Spadkodawca może w testamencie powołać wykonawcę lub wykonawców testamentu. Wykonawcą testamentu, nie może być osoba, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych.

Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego obowiązku przyjąć, powinna złożyć odpowiednie oświadczenie przed sądem.

Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, wykonawca testamentu powinien zarządzać majątkiem spadkowym, spłacić długi spadkowe, w szczególności wykonać zapisy zwykłe i polecenia, a następnie wydać spadkobiercom majątek spadkowy zgodnie z wolą spadkodawcy i z ustawą, a w każdym razie niezwłocznie po dokonaniu działu spadku.

Wykonawca testamentu może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem. Może również pozywać w sprawach o prawa należące do spadku i być pozwany w sprawach o długi spadkowe.

 

 

 

WYKONANIE KARY

Tryb wykonania orzeczonej kary został uregulowany w ustawie: kodeks karny wykonawczy. Postępowanie wykonawcze wszczynane jest bezzwłocznie, gdy tylko orzeczenie stanie się wykonalne. Wykonalność zachodzi z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.

 

 

 

WYKROCZENIE

Czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia (kodeks wykroczeń) pod groźbą kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5000 złotych lub nagany.

 

Nie popełnia wykroczenia sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu. Wykroczenie uważa się za popełnione w czasie, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany. Wykroczenie uważa się za popełnione na miejscu, gdzie sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany, albo gdzie skutek nastąpił lub miał nastąpić. Wykroczenie można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, chyba że ustawa przewiduje odpowiedzialność tylko za wykroczenie umyślne.

Wykroczenie umyślne zachodzi wtedy, gdy sprawca ma zamiar popełnienia czynu zabronionego, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia na to się godzi. Wykroczenie nieumyślne zachodzi, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego po-pełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć.

 

 

 

WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI KARNEJ

Kodeks karny reguluje okoliczności, które wyłączają odpowiedzialność karną, należą do nich:

- bezprawność czynu (tzw. kontratypy);

- wyłączenie winy.

Do kontratypów ustawa zalicza: obronę konieczną, eksperyment, błąd co do znamion, błąd co do okoliczności wyłączającej, nieświadomość bezprawności, niepoczytalność i poczytalność ograniczona.

W sytuacji niepoczytalności sprawca czynu zabronionego nie popełnia przestępstwa z powodu wyłączenia winy. Do okoliczności wyłączających winę zalicza się przede wszystkim stan wyższej konieczności, stan niepoczytalności i poczytalności ograniczonej.

 

 

 

WYŁĄCZENIE SĘDZIEGO

(art. 48 - 54 k.p.c.) Z powodu wystąpienia okoliczności, które naruszyłyby wskazane w Konstytucji RP gwarancje bezstronnego i niezawisłego sądu stosuje się mechanizm wyłączenia sędziego. Może to nastąpić z mocy ustawy, z urzędu lub na wniosek strony.

Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy:

1) w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;

2) w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;

3) w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4) w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej ze stron;

5) w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;

6) w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu tego orzeczenia.

Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.

Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.

Aż do rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie, sędzia może wykonywać tylko czynności niecierpiące zwłoki.

Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie.

O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd (w składzie 3 sędziów zawodowych), w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony.

Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy.

Powyższe zasady stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego, ławnika, jak również innych organów sądowych (protokolanta) oraz prokuratora, referendarza sądowego oraz ławnika.

Powyższe podstawy wyłączenia są tożsame do wyłączeń w procesie karnym.

 

 

 

WYŁĄCZENIE JAWNOŚCI POSTĘPOWANIA CYWILNEGO

Zgodnie z art. 9 k.p.c. rozpoznawanie spraw cywilnych odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że posiedzenia sądowe są jawne, ale zawsze niejawne są sprawy rozwodowe.

Instytucja wyłączenia jawności postępowania określona została w  art. 153 k.p.c., zgodnie z którym:

sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraża: porządkowi publicznemu, lub moralności, lub jeżeli mogą być ujawnione okoliczności objęte ochroną informacji niejawnych. Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące tajemnicę jej przedsiębiorstwa. Sąd może ponadto zarządzić odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych na wniosek strony, jeżeli: podane przez nią przyczyny uzna za uzasadnione lub jeżeli roztrząsane być mają szczegóły życia rodzinnego. Postępowanie dotyczące tego wniosku odbywa się przy drzwiach zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza publicznie.

Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na sali: strony, interwenienci uboczni, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony.

Jednakże bez względu na wyłączenie jawności ogłoszenie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie odbywa się publicznie.

 

 

 

WYŁĄCZENIE JAWNOŚCI POSTĘPOWANIA KARNEGO

Zgodnie z art. 355 k.p.k. rozprawa karna odbywa się jawnie, ograniczenia jawności określa art. 359 i 360 k.p.k.

Według art. 359 k.p.k. zawsze niejawna jest rozprawa, która dotyczy:

1) wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i zastosowanie środka zabezpieczającego,

2) sprawy o pomówienie lub znieważenie; lecz na wniosek pokrzywdzonego rozprawa odbywa się jednak jawnie.

 

Sąd wyłącza jawność rozprawy w całości albo w części, jeżeli jawność mogłaby:

1) wywołać zakłócenie spokoju publicznego,

2) obrażać dobre obyczaje,

3) ujawnić okoliczności, które ze względu na ważny interes państwa powinny być zachowane w tajemnicy,

4) naruszyć ważny interes prywatny.

 

Sąd wyłącza jawność całości lub części rozprawy także na żądanie osoby, która złożyła wniosek o ściganie. Sąd może wyłączyć jawność całości albo części rozprawy, jeżeli choćby jeden z oskarżonych jest nieletni lub na czas przesłuchania świadka, który nie ukończył 15 lat.

 

W razie wyłączenia jawności mogą być obecne na rozprawie, oprócz osób biorących udział w postępowaniu, po dwie osoby wskazane przez oskarżyciela publicznego, oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciela prywatnego i oskarżonego. Jeżeli jest kilku oskarżycieli lub oskarżonych, każdy z nich może żądać pozostawienia na sali rozpraw po jednej osobie. W razie wyłączenia jawności przewodniczący może zezwolić poszczególnym osobom na obecność na rozprawie. Bez względu na wyłączenie jawności ogłoszenie wyroku odbywa się jawnie. Jeżeli jawność rozprawy wyłączono w całości lub w części, przytoczenie powodów wyroku może nastąpić również z wyłączeniem jawności w całości lub w części.

 

 

 

WYNAGRODZENIE

Inaczej: płaca, pensja, zapłata, gratyfikacja – wypłaty pieniężne oraz wartość tzw. świadczeń w naturze (towary, materiały, usługi itp.) lub ekwiwalenty wypłacane pracownikom lub innym podmiotom przez pracodawcę za wykonaną na jego rzecz pracę.

Jego wysokość strony ustalają przy zawieraniu umowy (o pracę, dzieło lub zlecenie). Wynagrodzenie obciążone jest podatkiem dochodowym oraz składkami ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Rodzaje i składniki wynagrodzeń:

a) wynagrodzenia osobowe – wynikające z tytułu umowy o pracę, na które składają się: wynagrodzenie zasadnicze, dopłaty (m.in. premie, dodatek stażowy, dodatek funkcyjny, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop);

b) wynagrodzenia bezosobowe – wynikające z tytułu umowy o dzieło, zlecenia lub agencyjnej.

 

Do wynagrodzeń nie zalicza się w rozumieniu przepisów:

- świadczeń wypłacanych ze środków ZUS,

- ekwiwalentów (np. za odzież roboczą, używanie własnych samochodów itp.),

- kosztów podróży służbowych,

- wypłat z tytułu projektów wynalazczych i racjonalizatorskich.

 

 

 

WYNAGRODZENIE ZA PRACĘ

Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. W celu określenia wynagrodzenia za pracę ustala się wysokość oraz zasady przyznawania pracownikom stawek wynagrodzenia za pracę określonego rodzaju lub na określonym stanowisku, a także innych składników wynagrodzenia, jeżeli zostały one przewidziane z tytułu wykonywania określonej pracy.

Wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią.

Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku nie może być ono niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów. Pracodawca może na czas przestoju powierzyć pracownikowi inną odpowiednią pracę, za której wykonanie przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę, nie niższe jednak od wynagrodzenia wskazanego powyżej.

Za wadliwe wykonanie z winy pracownika produktów lub usług wynagrodzenie nie przysługuje. Jeżeli wskutek wadliwie wykonanej pracy z winy pracownika nastąpiło obniżenie jakości produktu lub usługi, wynagrodzenie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu. Jeżeli wadliwość produktu lub usługi została usunięta przez pracownika, przysługuje mu wynagrodzenie odpowiednie do jakości produktu lub usługi, z tym że za czas pracy przy usuwaniu wady wynagrodzenie nie przysługuje.

 

 

 

WYNAJMUJĄCY

Strona umowy najmu, w której zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony. Przysługuje mu zapłata umówionego czynszu przez najemcę.

 

 

WYPADEK PRZY PRACY

Zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, wypadkiem przy pracy jest nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Przy czym powyższe przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.

 

 Kategorie wypadków przy pracy:

- wypadek śmiertelny - wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć poszkodowanego w okresie 6 miesięcy od zdarzenia;

- ciężki wypadek - wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, np: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała;

- zbiorowy wypadek - wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby.

 

 

 

WYPOWIEDZENIE UMOWY O PRACĘ

Każda ze stron może rozwiązać za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą na okres próbny i czas nie określony. Rozwiązanie to następuje z upływem okresu wypowiedzenia.

Przy zawieraniu umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, strony mogą przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania tej umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Okres wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

1) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,

2) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,

3) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia umowy o pracę przez jedną z nich ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy; ustalenie takie nie zmienia trybu rozwiązania umowy o pracę.

Jeżeli wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony następuje z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników, pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do 1 miesiąca. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się pracownikowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia.

W okresie co najmniej dwutygodniowego wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez pracodawcę pracownikowi przysługuje zwolnienie na poszukiwanie pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Wymiar zwolnienia wynosi:

1) 2 dni robocze – w okresie dwutygodniowego i jednomiesięcznego wypowiedzenia,

2) 3 dni robocze – w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia.

O zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony pracodawca zawiadamia na piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy.

Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

 

 

 

WYWIAD ŚRODOWISKOWY I BADANIE OSOBY OSKARŻONEGO

W razie potrzeby, a w szczególności gdy niezbędne jest ustalenie danych co do właściwości i warunków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zarządza w stosunku do oskarżonego przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez kuratora sądowego lub inny podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach przez Policję. Przeprowadzenie wywiadu jest obowiązkowe:

1) w sprawach o zbrodnie,

2) w stosunku do oskarżonego, który w chwili czynu nie ukończył 21 roku życia, jeżeli zarzucono mu popełnienie umyślnego występku przeciwko życiu.

Wywiadu można nie przeprowadzać w stosunku do oskarżonego, który nie ma w kraju stałego miejsca zamieszkania.

Wynik wywiadu środowiskowego powinien w szczególności zawierać:

1) imię i nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad,

2) imię i nazwisko oskarżonego,

3) zwięzły opis dotychczasowego życia oskarżonego oraz dokładne informacje o środowisku oskarżonego, w tym rodzinnym, szkolnym lub zawodowym, a nadto informacje o jego stanie majątkowym i źródłach dochodów,

4) informacje dotyczące stanu zdrowia oskarżonego, a także o nadużywaniu przez niego alkoholu, środków odurzających, środków zastępczych lub substancji psychotropowych,

5) własne spostrzeżenia i konkluzje osoby przeprowadzającej wywiad, zwłaszcza dotyczące właściwości i warunków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego.

Dane o osobach, które dostarczyły informacji w ramach wywiadu środowiskowego, osoba przeprowadzająca wywiad ujawnia jedynie na żądanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym – prokuratora. Osoby te mogą być w razie potrzeby przesłuchane w charakterze świadków. W tym samym charakterze sąd może przesłuchać osobę przeprowadzającą wywiad.

Policja jest obowiązana udzielić osobie przeprowadzającej wywiad pomocy przy wykonywaniu zadań związanych z wywiadem środowiskowym w celu zapewnienia jej bezpieczeństwa. Do osoby powołanej do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stosuje się odpowiednio przepisy o wyłączeniu sędziego. Orzeka o tym sąd, a w postępowaniu przygotowawczym – prokurator.

 

 

 

WYROK

Orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie spór co do istoty sprawy, będącej przedmiotem postępowania. Wyrok kończy postępowanie w sprawie. Służy od niego apelacja (chyba, że jest to wyrok zaoczny - wtedy służy stronie sprzeciw).

W postępowaniu karnym - rozstrzygnięcie w przedmiocie winy oskarżonego, mogące zawierać również rozstrzygnięcia o karze, środkach karnych lub środkach zabezpieczających.

W postępowaniu cywilnym wyrok rozstrzyga o zasadności dochodzonego przez powoda roszczenia lub innej kwestii będącej przedmiotem postępowania.

Sentencja wyroku składa się z części wstępnej (komparycji, rubrum) oraz tenoru (formuły) rozstrzygnięcia.

 

 

 

WYROK ŁĄCZNY

Instytucja karnoprocesowa, której celem jest realizacja prawa karnego materialnego w zakresie kary łącznej wobec prawomocnie skazanego wyrokami różnych sądów na kary podlegające połączeniu wedle wskazanych w ustawie wytycznych. Zgodnie z przepisami kodeksu karnego jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, choćby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne, podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa (art. 85 kodeksu karnego).

W momencie uprawomocnienia się wyroku łącznego, wyroki podlegające połączeniu nie ulegają wykonaniu w zakresie objętym wyrokiem łącznym.

Z reguły połączeniu podlegają kary jednorodne (tego samego rodzaju), ale istnieje też możliwość połączenia ze sobą:

a) kary ograniczenia wolności z karą pozbawienia wolności,

b) kary pozbawienia wolności z karą dożywotniego pozbawienia wolności lub inną karą, 

c) kary 25 lat pozbawienia wolności z karą pozbawienia wolności lub inną karą,

d) kary 25 lat pozbawienia wolności z karą dożywotniego pozbawienia wolności,

e) kary orzeczonej bez warunkowego zawieszenia jej wykonania z karą tego samego rodzaju orzeczoną z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

 

Nie można łączyć ze sobą:

a) kary pozbawienia wolności z karą grzywny (poza wypadkiem wskazanym w art. 88 k.k. - 25 lat lub dożywotnie pozbawienie wolności),

b) kary ograniczenia wolności z karą grzywny.

 

 

 

WYROK ZAOCZNY

Zgodnie z art. 339 k.p.c. - sąd wydaje wyrok zaoczny jeżeli pozwany nie stawił się na wyznaczone posiedzenie lub rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie.

W tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Pozwany, przeciwko któremu zapadł wyrok zaoczny, może złożyć sprzeciw w ciągu dwóch tygodni od doręczenia mu wyroku.

 

 

 

WYSTĄPIENIE

Publiczne zabranie głosu, przemówienie.

Zgodnie z art. 27 ustawy o prokuraturze, gdy postępowanie przygotowawcze ujawni istnienie okoliczności, które sprzyjały popełnianiu przestępstw lub utrudniały ich ujawnienie, prokurator zobowiązany jest do skierowania wystąpienia do odpowiedniego organu, w którym może żądać przeprowadzenia kontroli, wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub innego przewidzianego w przepisach dotyczących stosunku pracy. Podstawą do zawiadomienia organu nadzoru lub organu kontroli w wypadku stwierdzenia poważnych uchybień w działaniu instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej jest także art. 19 kodeksu postępowania karnego.

 

 

 

WYSTĘPEK

Czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc. Można go popełnić także nieumyślnie, jeżeli kodeks karny tak stanowi.

 

 

 

WYSTĘPEK CHULIGAŃSKI

Kodeks karny reguluje ten rodzaj występku w art. 115 § 21, zgodnie z którym polega on na umyślnym zamachu na zdrowie, wolność, cześć lub nietykalność cielesną, bezpieczeństwo powszechne, działalność instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego, porządek publiczny albo na umyślnym niszczeniu, uszkodzeniu lub czynieniu niezdatną do użytku cudzej rzeczy sprawcy, który działa publicznie i bez powodu albo z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego. Z definicji tej wynika szczególne napiętnowanie sprawcy, co odzwierciedla się a art. 57a k.k., a mianowicie :

§ 1. Skazując za występek o charakterze chuligańskim, sąd wymierza karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości nie niższej od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

§ 2. W wypadku określonym w § 1 sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, chyba że orzeka obowiązek naprawienia szkody, obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązkę na podstawie art. 46. Jeżeli pokrzywdzony nie został ustalony, sąd może orzec nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

 

 

 

WYWŁASZCZENIE

Pozbawienie lub ograniczenie prawa rzeczowego na nieruchomości (np. prawa własności, prawa użytkowania wieczystego czy prawa rzeczowego ograniczonego, jak służebność, zastaw, hipoteka) określonej osoby fizycznej lub prawne, na mocy indywidualnego aktu prawnego wyłącznie w celach publicznych.

Na akt wywłaszczenia składają się trzy podstawowe elementy:

- odebranie prawa podmiotowego;

- działanie z mocy przymusu państwowego:

a) w drodze aktu indywidualnego (decyzja administracyjna o charakterze konstytutywnym);

b) w drodze aktu ogólnego (ustawa, rozporządzenie z mocą ustawy, rozporządzenie wykonawcze);

- przejęcie własności za odszkodowaniem.

 

Efektem wywłaszczenia jest przeniesienie prawa rzeczowego do nieruchomości na rzecz jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Stanowi najdalej idącą ingerencję Państwa w prawo rzeczowe jednostek.

 

 

 

WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA CYWILNEGO

(art. 399 – 416 k.p.c.) Nadzwyczajny środek zaskarżenia; skarga, która przysługuje w szczególnych wypadkach, a jej celem jest wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem i ponowne rozpoznanie sprawy.

Wyróżniamy następujące przyczyny wznowienia postępowania:

I. Przyczyny nieważności postępowania – ich wystąpienie powoduje uchylenie wyroku, niezależnie od tego, czy nieważność wpłynęła w jakiejkolwiek formie na sposób rozstrzygnięcia sprawy:

1) jeżeli w składzie sądu wystąpiła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia;

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

II. Przyczyny restytucyjne - uzasadniające wznowienie postępowania ze względu na wpływ, jaki wywarły na treść rozstrzygnięcia - konieczne jest wykazanie związku przyczynowego między treścią orzeczenia sądu a przytaczaną podstawą wznowienia. Uwzględnienie tych wcześniej nieznanych okoliczności powoduje, iż prawomocny wyrok jest niezasadny. Zatem wznowienia postępowania możemy żądać gdy:

1) wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;

2) wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa.

Istnieje możliwość domagania się wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, mogących wpłynąć na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Można żądać wznowienia, także, gdy na treść wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, uchylone lub zmienione zgodnie z art. 416k.p.c.

Skargę o wznowienie należy wnieść w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Wniesienie skargi o wznowienie nie tamuje wykonania zaskarżonego wyroku.

 

 

 

WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA KARNEGO

Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli:

1) w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia,

2) po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody nie znane przedtem sądowi, wskazujące na to, że:

  1. skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze,
  2. skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary,
  3. sąd umorzył lub warunkowo umorzył postępowanie karne błędnie przyjmując popełnienie przez oskarżonego zarzucanego mu czynu.

Postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie; wznowienie nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego.

Na korzyść oskarżonego postępowanie podlega wznowieniu, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską.

 

Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem można wznowić, jeżeli:

1) skazany, do którego zastosowano przepis art. 60 § 3 lub 4 k.k. lub art. 36 § 3 k.k.s., nie potwierdził w postępowaniu karnym ujawnionych przez siebie informacji,

2) zachodzi okoliczność określona w art. 11 § 3 k.p.k.

 

Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem można wznowić na wniosek oskarżonego, złożony w terminie zawitym miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o zapadłym wobec niego orzeczeniu, jeżeli:

1) sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, któremu nie doręczono zawiadomienia o terminie posiedzenia lub rozprawy albo doręczono je w inny sposób niż osobiście, gdy wykaże on, że nie wiedział o terminie oraz o możliwości wydania orzeczenia pod jego nieobecność,

2) orzeczenia, o którym mowa w art. 100 § 2 i 3 k.p.k., wydanego pod nieobecność skazanego oraz orzeczenia, o którym mowa w art. 479 § 1 k.p.k., nie doręczono skazanemu albo doręczono w inny sposób niż osobiście, gdy wykaże on, że nie wiedział o jego treści oraz o przysługującym mu prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.

 

Wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu. Wniosek o wznowienie na korzyść złożyć może w razie śmierci skazanego osoba najbliższa. Postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.. Niedopuszczalne jest wznowienie postępowania z urzędu na niekorzyść oskarżonego po upływie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia.

Wznowienie postępowania, ograniczone wyłącznie do orzeczenia o roszczeniach majątkowych wynikających z przestępstwa, może nastąpić tylko przez sąd właściwy do orzekania w sprawach cywilnych. Do wznowienia oraz dalszego postępowania po wznowieniu sąd właściwy do orzekania w sprawach cywilnych stosuje odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

W kwestii wznowienia postępowania orzeka sąd okręgowy, zaś w kwestii wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem sądu okręgowego – sąd apelacyjny. Sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W kwestii wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego orzeka Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów. W kwestii wznowienia postępowania sąd orzeka na posiedzeniu bez udziału stron, chyba że prezes sądu lub sąd postanowi inaczej.