Hasła na literę Z

 

ZABEZPIECZENIE

ZABEZPIECZENIE MAJĄTKOWE

ZABEZPIECZENIE DOWODÓW

ZABEZPIECZENIE SPADKU

ZABEZPIECZENIE POWÓDZTWA

ZACHOWEK

ZADOŚĆUCZYNIENIE

ZABEZPIECZENIE I ZAJĘCIE PRZEDMIOTÓW

ZABEZPIECZENIE MAJĄTKOWE

ZAGADNIENIE PRAWNE

ZAKAZ KONKURENCJI

ZAKŁADOWY UKŁAD ZBIOROWY PRACY

ZATARCIE SKAZANIA

ZATARCIE UKARANIA

ZATRUDNIENIE MŁODOCIANYCH

ZATRZYMANIE RZECZY

ZAKAZ PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI ZWIĄZANEJ Z WYCHOWANIEM, LECZENIEM, EDUKACJĄ MAŁOLETNICH LUB Z OPIEKĄ NAD NIMI

ZAKAZ PROWADZENIA POJAZDÓW

ZAKAZ WSTĘPU DO OŚRODKÓW GIER I UCZESTNICTWA W GRACH HAZARDOWYCH

ZAKAZ WSTĘPU NA IMPREZĘ MASOWĄ

ZAKAZ ZAJMOWANIA OKREŚLONEGO STANOWISKA, WYKONYWANIA OKREŚLONEGO ZAWODU LUB PROWADZENIA OKREŚLONEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

ZAKŁAD POPRAWCZY

ZAMIANA

ZAŁĄCZNIK DO PROTOKOŁU ROZPRAWY

ZAPIS TESTAMENTOWY ZWYKŁY I DALSZY

ZAPIS WINDYKACYJNY

ZAPROSZENIE DO ZAWARCIA UMOWY

ZAPRZECZENIE OJCOSTWA

ZARZĄD PRZYMUSOWY

ZARZĄD SPADKU NIEOBJĘTEGO

ZARZĄD ZWIĄZANY ZE WSPÓŁWŁASNOŚCIĄ I UŻYTKOWANIEM

ZARZĄDZENIE

ZARZUTY

ZARZUTY OD NAKAZU ZAPŁATY W POSTĘPOWANIU NAKAZOWYM

ZASADA HIERARCHICZNEGO PODPORZĄDKOWANIA

ZASADY WSPÓŁŻYCIA SPOŁECZNEGO

ZASPOKOJENIE POTRZEB RODZINY

ZASIEDZENIE

ZASTAW

ZASTAW NA RZECZACH RUCHOMYCH

ZASTAW  NA PRAWACH

ZASTAW REJESTROWY

ZASTAWNICZA UMOWA

ZATRZYMANIE

ZAWIESZENIE POSTĘPOWANIA

ZAWIESZENIE WYKONANIA KARY

ZAWISŁOŚĆ SPRAWY

ZAŻALENIE

ZAŻALENIE NA ZATRZYMANIE

ZBIEG PRZESTĘPSTW

ZBRODNIA

ZDOLNOŚĆ DELIKTOWA

ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH

ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH PEŁNA

ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH OGRANICZONA

ZDOLNOŚĆ PRAWNA

ZDOLNOŚĆ PROCESOWA

ZEZNANIA

ZEZWOLENIE NA ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA

ZLECENIE

ZŁA WIARA

ZŁOŻENIE PRZEDMIOTU ŚWIADCZENIA DO DEPOZYTU SĄDOWEGO

ZMIANA WYROKU

ZNIESIENIE WSPÓŁWŁASNOŚCI

ZNIESIENIE WSPÓŁWŁASNOŚCI GOSPODARSTWA ROLNEGO

ZOBOWIĄZANIE

ZOBOWIĄZANIE PRZEMIENNE

ZOBOWIĄZANIE SOLIDARNE

ZRZECZENIE SIĘ DZIEDZICZENIA

ZWOLNIENIE OD KOSZTÓW

ZWOLNIENIE CZĘŚCIOWE OD KOSZTÓW

ZWROT DEPOZYTU SĄDOWEGO

 

 

 

ZABEZPIECZENIE

Postępowanie zabezpieczające ma charakter pomocniczy w stosunku do postępowania rozpoznawczego.

W sytuacji, gdy postępowanie to poprzedza postępowanie rozpoznawcze i formalnie toczy się odrębnie, jest ono w ścisłym związku z przyszłym postępowaniem z uwagi na fakt, że skuteczność orzeczonego wówczas zabezpieczenia uzależniona jest od jego wszczęcia w krótkim terminie określonym przez sąd przy dokonaniu zabezpieczenia. Zazwyczaj zabezpieczenia sąd dokonuje w trakcie toczącego się postępowania rozpoznawczego.

Jedną z podstawowych funkcji postępowania zabezpieczającego stanowi zapewnienie wykonalności orzeczenia kończącego postępowanie rozpoznawcze.

Zabezpieczenie dopuszczalne jest w każdej sprawie cywilnej, co oznacza możliwość zabezpieczenia, praktycznie we wszystkich rodzajach spraw cywilnych, które podlegając rozpoznaniu przez sąd, a także odnosi się do aspektu podmiotowego możliwości uzyskania zabezpieczenia - możliwe jest dokonanie zabezpieczenia na rzecz wszystkich podmiotów uczestniczących w postępowaniu.

Przepisy kodeksu postępowania cywilnego wprowadzają zakaz dokonywania zabezpieczenia po zakończeniu postępowania prowadzonego przez sąd i uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego.

 

 

 

ZABEZPIECZENIE MAJĄTKOWE

Środek przymusowego wykonania czynności procesowych, gdyż pozbawia podejrzanego (oskarżonego) swobody dysponowania oznaczonymi wartościami majątkowymi. Jego celem jest zabezpieczenie na mieniu podejrzanego (oskarżonego) wykonania przyszłego orzeczenia. Dopuszcza się ustanowienie tego rodzaju zabezpieczenia od chwili wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów lub przesłuchania osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego do czasu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie sądowe.

Zabezpieczenie majątkowe z urzędu może obejmować zabezpieczenie: grzywny, przepadku przedmiotów lub obowiązku naprawienia szkody oraz nawiązki a także zabezpieczenie roszczeń o naprawienie szkody.

Zabezpieczenie grożącego przepadku przedmiotów następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator.

 

 

 

ZABEZPIECZENIE DOWODÓW

Zgodnie z art. 310 k.p.c. dowód można zabezpieczyć przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku postępowania również z urzędu, gdy zachodzi obawa, że jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.

Wniosek o zabezpieczenie dowodu należy złożyć w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy, a w wypadkach nie cierpiących zwłoki lub gdy postępowanie nie zostało jeszcze wszczęte - w sądzie rejonowym, w którego okręgu dowód ma być przeprowadzony.

Zabezpieczenie dowodu może być dopuszczone bez wezwania przeciwnika tylko w wypadkach nie cierpiących zwłoki albo gdy przeciwnik nie może być wskazany lub gdy miejsce jego pobytu nie jest znane.

 

 

 

ZABEZPIECZENIE SPADKU

Do zabezpieczenia spadku właściwy jest sąd, w którego okręgu znajdują się rzeczy będące w chwili otwarcia spadku we władaniu spadkodawcy.

Spadek należy zabezpieczyć, gdy z jakiejkolwiek przyczyny grozi naruszenie rzeczy lub praw pozostałych po spadkodawcy, zwłaszcza przez usunięcie, uszkodzenie, zniszczenie albo nie usprawiedliwione rozporządzenie.

Sąd dokonuje zabezpieczenia spadku na wniosek lub z urzędu.

Uprawnionym do złożenia wniosku jest każdy, kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą, uprawnionym do zachowku lub zapisobiercą, a ponadto wykonawca testamentu, współwłaściciel rzeczy, współuprawniony co do praw pozostałych po spadkodawcy, wierzyciel mający pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy oraz właściwy urząd skarbowy.

W sytuacji, gdy sąd poweźmie wiadomość, że spadkobierca jest nie znany, nieobecny lub nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych i nie ma ustawowego przedstawiciela zabezpieczenia spadku dokona on z urzędu.

Komornik lub inny organ na zlecenie sądu dokonuje zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza. Postanowienie o zabezpieczeniu ulega wykonaniu z chwilą jego wydania, przysługuje na nie zażalenia.

Środkami zabezpieczenia są: spisanie majątku ruchomego i oddanie go pod dozór, złożenie do depozytu, ustanowienie zarządu tymczasowego, ustanowienie dozoru nad nieruchomością. Zastosowanie jednego z tych środków nie wyłącza zastosowania innych, równocześnie lub kolejno.

 

 

 

ZABEZPIECZENIE POWÓDZTWA

W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd można żądać udzielenia zabezpieczenia. Sąd może go udzielić w każdej chwili postępowania. Główny cel udzielenia zabezpieczenia stanowi zwiększenie skuteczności postępowania cywilnego poprzez zapewnienie strony o osiągnięciu zamierzonych przez nich skutków postępowania.

Udzielenia zabezpieczenia może domagać się strona lub uczestnik postępowania, przy czym musi uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w jego udzieleniu istnieje, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd powinien uwzględnić interesy stron lub uczestników postępowania by uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.

Zabezpieczenie roszczenia nie powinno zmierzać do zaspokojenia roszczenia, jednak na przykład z charakteru roszczenia alimentacyjnego, przeznaczonego na zaspokojenie bieżących potrzeb uprawnionego wynika, że także okresowo wpłacane kwoty z tytułu zabezpieczenia powództwa alimentacyjnego zaspokajają wprost bieżące potrzeby uprawnionego.

 

 

 

ZACHOWEK

(art. 991 k.c.) Spadkobierca uprawniony do zachowku jest wierzycielem spadkobiercy. Wierzytelność z tytułu zachowku jest dziedziczna, zbywalna, może być także przeniesiona w drodze przelewu na inną osobę.

Zachowek jest formą ochrony interesów osób najbliższych spadkodawcy, którym przysługuje roszczenie względem spadkobierców powołanych do dziedziczenia o zapłatę określonej sumy pieniężnej zwanej zachowkiem.

Obowiązek ten powstaje w chwili śmierci spadkodawcy i należy do długów spadkowych. Ratio legis polega tu na wyjściu z założenia, że każdy człowiek w razie śmierci ma moralny obowiązek pozostawienia choćby części majątku swym najbliższym, a może się zdarzyć, że spadkodawca sporządzając testament pominie takie osoby. Zachowek zabezpiecza interesy osób najbliższych pominiętych przez spadkodawcę w testamencie.

 

Uprawnieni do zachowku są: zstępni, małżonek, rodzice spadkodawcy (tylko, gdyby byli powołani do spadku w drodze dziedziczenia ustawowego).

 

Prawa do zachowku pozbawieni są: osoby uznane za niegodne, te które zrzekły się dziedziczenia lub odrzuciły spadek przysługujący im z mocy ustawy, małżonek wyłączony od dziedziczenia w trybie artykułu 940 k.c.

Zobowiązani z tytułu zachowku są: spadkobiercy powołani do dziedziczenia,  osoby, na rzecz których ustanowiono zapis windykacyjny, obdarowani darowizną, wchodzącą w schedę spadkową.

 

Wysokość zachowku określana jest w kwocie pieniężnej, zależnej od wartości całego spadku, wielkości udziału spadkowego, który przypadłby uprawnionej do zachowku zgodnie z dziedziczeniem ustawowym; istotna jest także osoba uprawniona - czy jest on trwale niezdolny do pracy, czy jest małoletni. W tych dwóch przypadkach uprawnionemu należy się 2/3 udziału spadkowego, który przypadałby mu zgodnie z dziedziczeniem ustawowym. Wszystkim pozostałym przysługuje 1/2 udziału spadkowego, który przypadałby im przy dziedziczeniu ustawowym.

 

 

 

ZADOŚĆUCZYNIENIE

Obok zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez poszkodowanego cel społeczny, sposób wyrównania szkody niemajątkowej.

Podstawę prawną do przyznania zadośćuczynienia stanowią przepisy art. 445 i 448 kodeksu cywilnego.

Na podstawie art. 445 k.c. zadośćuczynienia można domagać się w sytuacji uszkodzenia ciała, wywołania rozstroju zdrowia, pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. Kolejny przywołany artykuł reguluje dochodzenie zadośćuczynienia za naruszenie każdego dobra osobistego.

Ustawodawca przewidział możliwość przyznania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę również rodzinie poszkodowanego, który zmarł w wyniku uszkodzenia ciała lub wywołaniarozstroju zdrowia (art. 446 § 4 k.c.).

Funkcje zadośćuczynienia:

- funkcja kompensacyjna – pieniądze, jakie otrzymał poszkodowany z tego tytułu powinny zrekompensować mu negatywne przeżycia poprzez dostarczenie środków do realizacji jego pragnień i pełniejszego zaspokajania jego potrzeb. Podstawą stanowią ogólne zasady prawa cywilnego, które ma na celu m.in zapewnienie możliwości wyrównania doznanych szkód - wysokość zadośćuczynienia powinna odpowiadać jak najdokładniej wysokości doznanej szkody;

- funkcja prewencyjna (prewencyjno-wychowawczą) - zasądzenie zadośćuczynienia ma na celu także powstrzymanie sprawcy od dalszych naruszeń dóbr osobistych, a jednocześnie ma być  przestrogą dla innych potencjalnych sprawców;

- funkcja represyjna – uprawnienie poszkodowanego do domagania się odpowiedniej sumy pieniężnej dla siebie lub na wskazany przez siebie cel społeczny (w tym drugim przypadku zachodzi omawiana funkcja).

 

 

 

ZABEZPIECZENIE I ZAJĘCIE PRZEDMIOTÓW

(art. 48 k.p.w.) Zgodnie z ustawą - kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, policja i inne organy uprawnione do prowadzenia czynności wyjaśniających mają możliwość tymczasowego zajęcia przedmiotu, jeżeli w zakresie swego działania dowiedziały się lub ujawniły wykroczenie zagrożone przepadkiem przedmiotów, a zajęcie takie jest niezbędne dla zabezpieczenia wykonania tego przepadku.

Z czynności zajęcia sporządza się protokół.

Tymczasowe zajęcie upada, jeżeli w ciągu 7 dni od daty jego dokonania nie zostanie wydane postanowienie o zabezpieczeniu albo rozstrzygnięcie orzekające przepadek.

Postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd właściwy do rozpoznania sprawy; doręcza się je niezwłocznie osobie, u której dokonano zajęcia.

Zabezpieczenia można dokonać również na mocy postanowienia sądu po wszczęciu postępowania w sprawie o wykroczenie zagrożone przepadkiem przedmiotów, jeżeli nie dokonano tymczasowego zajęcia. Postanowienie to wykonuje policja, stosując odpowiednio przepisy o przeszukaniu i doręczając postanowienie osobie, u której dokonuje zajęcia.

Na postanowienia, o których mowa powyżej, przysługuje zażalenie osobie, której prawa zostały naruszone.

Zabezpieczenie majątkowe upada, jeżeli nie zostanie prawomocnie orzeczony przepadek przedmiotów.

 

 

 

ZABEZPIECZENIE MAJĄTKOWE

(art. 291 k.p.k.) Następuje ono na mieniu oskarżonego, można je ustanowić od chwili wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów albo przesłuchania osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego bez wydania takiego postanowienia w trybie art. 308 § 2 lub art. 325g do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie jurysdykcyjne.

Dopuszcza się jego wydanie także po przeprowadzeniu rozprawy i wydaniu wyroku skazującego w pierwszej instancji, o ile nie stał się on prawomocny.

 

Zgodnie z art. 291 k.p.k., przedmiotem zabezpieczenia majątkowego mogą być:

1)  grzywna – dopuszczalne w sytuacji, gdy oskarżonemu zarzuca się popełnienie przestępstwa, za które grozi kara grzywny, niezależnie od podstawy prawnej; może więc być to zagrożenie przewidziane w sankcji zawartej w przepisie określającym dany typ czynu zabronionego, ale także - podstawa przewidziana w części ogólnej kodeksu karnego (np. art. 71 § 1 k.k.);

2) przepadek - zabezpieczenie może nastąpić w sytuacji, gdy oskarżonemu zarzuca się popełnienie przestępstwa, za które można orzec przepadek przedmiotów (art. 44 k.k.) oraz korzyści majątkowej lub jej równowartości (art. 45 k.k.);

3) nawiązka - może nastąpić, gdy oskarżonemu zarzuca się popełnienie przestępstwa, za które można orzec nawiązkę - na podstawie art. 47 k.k., a także przepisu z części szczególnej kodeksu (np. art. 212 § 3 k.k., art. 216 § 4 k.k., art. 290 § 2 k.k.);

4) świadczenie pieniężne - zabezpieczenie może nastąpić w przypadku, gdy oskarżonemu zarzuca się popełnienie przestępstwa, za które można orzec świadczenie pieniężne na podstawie art. 49 k.k., art. 67 § 3 k.k. lub art. 72 § 2 k.k.;

5) obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę - zabezpieczenie może nastąpić, gdy oskarżonemu zarzuca się popełnienie przestępstwa, za które można orzec obowiązek naprawienia szkody - niezależnie od tego, czy miałby on zostać orzeczony jako środek karny na podstawie art. 46 k.k., jako obowiązek obok kary ograniczenia wolności na podstawie art. 36 § 2 k.k., czy jako obowiązek probacyjny na podstawie art. 67 § 3 k.k. lub art. 72 § 2 k.k.;

6) roszczenie o naprawienie szkody w razie popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu lub wyrządzenia przestępstwem szkody w mieniu - zabezpieczenie majątkowe z urzędu na podstawie art. 291 § 2 k.p.k. może mieć miejsce jeżeli istnieje możliwość zasądzenia odszkodowania z urzędu na podstawie art. 415 § 4 k.p.k.;

7) koszty sądowe w postępowaniu karnym - zabezpieczenie dopuszczalne jest w postępowaniu o każde przestępstwo, z tym że przedmiotem zabezpieczenia może być orzeczenie wyłącznie o kosztach sądowych;

8) zwrot korzyści majątkowej na podstawie art. 52 k.k. - zabezpieczenie w tym przypadku dopuszcza się dopiero z momentem wniesienia do sądu wniosku o zobowiązanie tego podmiotu do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa uzyskanej korzyści majątkowej;

9) dochodzone w procesie karnym przez powoda cywilnego roszczenie cywilne wynikające z popełnienia przestępstwa. Powództwo adhezyjne może jednak zostać zabezpieczone wyłącznie na wniosek.

Przedstawione powyżej przedmioty zabezpieczenia nie wykluczają się wzajemnie. Możliwe jest ujęcie w jednym postanowieniu więcej niż jednego ze wskazanych powyżej przedmiotów zabezpieczenia.

 

 

 

ZAGADNIENIE PRAWNE

Dotyczy wątpliwości co do rozumienia obowiązującego prawa.

Zgodnie z art. 390 k.p.c., wątpliwości te powinny być istotne i zasadnicze dla wyniku sprawy. Zagadnienia faktyczne nie podlegają ocenie.

Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powinno dotyczyć problemu prawnego ściśle związanego z apelacją rozpatrywaną przez sąd drugiej instancji, a także problemy natury proceduralnej.

Zagadnienie to nie może polegać na wątpliwościach co do samego sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy ani zagadnienie zgodności przepisu ustawy z Konstytucją.

Instytucja ta ma na celu zapobieganie ujemnym skutkom ograniczenia dopuszczalności zaskarżania niektórych kategorii orzeczeń sądów drugiej instancji w drodze skargi kasacyjnej.

Jest to instrument, który zmierza do zapewnienia właściwej wykładni i jednolitego stosowania prawa. Uchwały SN mają zawierać ogólne wskazania dla sądów w powyższym zakresie, stąd też jeżeli zagadnienie nie ma charakteru generalnego sąd drugiej instancji powinien go rozwiązywać samodzielnie.

 

 

 

ZAKAZ KONKURENCJI

(art. 100 k.p.) Zakaz prowadzenia przez pracownika działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy oraz świadczenie pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność; zakaz ten musi zostać zastrzeżony w odrębnej umowie zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Pracodawca, który poniósł szkodę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego w umowie, uprawniony jest do dochodzenia od pracownika wyrównania tej szkody na zasadach określonych w przepisach rozdziału I w dziale piątym kodeksu pracy.

Odszkodowanie nie może być niższe od 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji; odszkodowanie może być wypłacane w miesięcznych ratach. W razie sporu o odszkodowaniu orzeka sąd pracy.

Zakaz konkurencji przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa w wyniku ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania.

Zakaz konkurencji dotyczy także sytuacji, gdy pracodawca i pracownik mający dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, zawierają umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

W umowie określa się także okres obowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy.

 

 

 

ZAKŁADOWY UKŁAD ZBIOROWY PRACY

(art. 241 k.p.) Obok kodeksu pracy i innych ustaw określających prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika, źródło prawa pracy.

Układ zakładowy, podlega wpisowi do rejestru prowadzonego dla układów zakładowych przez okręgowego inspektora pracy. Wpis następuje po zbadaniu jego zgodności z obowiązującym prawem

zasady dotyczące zawierania i funkcjonowania układów zbiorowych pracy:

a) możliwość zawierania układów na szczeblu zakładowym i ponadzakładowym;

b) jego stronami są organizacje związkowe i pracodawcy;

c) układ zawiera się w drodze rokowań;

d) może on określać sprawy związane z treścią stosunku pracy, wzajemne zobowiązania stron tego stosunku, jak również inne sprawy, których nie regulują przepisy prawa pracy w sposób bezwzględnie obowiązujący;

e) postanowienia układu zakładowego nie mogą być mniej korzystne dla pracowników, niż te wynikające z kodeksu pracy i układów ponadzakładowych.

 

 

 

ZATARCIE SKAZANIA

Zgodnie z kodeksem karnym (art. 106) z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe; wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych.

Nie podlega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15.

 

Zatarcie z mocy prawa następuje:

a) w razie skazania na karę pozbawienia wolności lub karę 25 lat pozbawienia wolności -  z upływem 10 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania;  Sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat;

b) w razie skazania na karę dożywotniego pozbawienia wolności - z upływem 10 lat od uznania jej za wykonaną, od darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania;

c) w razie skazania na grzywnę albo karę ograniczenia wolności - z upływem 5 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania; na wniosek skazanego sąd może zarządzić zatarcie skazania już po upływie 3 lat;

d) w razie odstąpienia od wymierzenia kary - z upływem roku od wydania prawomocnego orzeczenia;

e) w razie skazania przez sąd innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej -następuje zgodnie z prawem państwa, w którym to skazanie nastąpiło.

Jeżeli sprawcę skazano za dwa lub więcej nie pozostających w zbiegu przestępstw, jak również jeżeli skazany po rozpoczęciu, lecz przed upływem, okresu wymaganego do zatarcia skazania ponownie popełnił przestępstwo, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań.

 

W przedmiocie zatarcia skazania orzeka sąd, chyba że zatarcie nastąpiło z mocy prawa.  Jeżeli w pierwszej instancji wyroki wydało kilka sądów, właściwy jest sąd, który jako ostatni wydał wyrok skazujący. Jeżeli orzekały sądy różnego rzędu, właściwy jest sąd wyższego rzędu. Wniosek skazanego o zatarcie skazania, złożony przed upływem roku od wydania postanowienia odmawiającego zatarcia, można pozostawić bez rozpoznania. Na postanowienie w przedmiocie zatarcia skazania przysługuje zażalenie.

 

 

 

ZATARCIE UKARANIA

Zgodnie z kodeksem wykroczeń (art. 46) ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. 

Jeżeli ukarany przed upływem okresu przewidzianego powyżej popełnił nowe wykroczenie, za które wymierzono mu karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo od przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie.

W sytuacji, gdy orzeczono środek karny, uznanie ukarania za niebyłe nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania.

 

 

 

ZATRUDNIENIE MŁODOCIANYCH

(art. 191 k.p.) Młodocianym w rozumieniu kodeksu pracy jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Zabronione jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 16 lat.

Wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy:

1) ukończyli co najmniej gimnazjum,

2) przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu.

Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego. Pracodawca jest obowiązany zapewnić im opiekę i pomoc, niezbędną dla ich przystosowania się do właściwego wykonywania pracy, jest on także obowiązany prowadzić ewidencję pracowników młodocianych.

 

 

 

ZATRZYMANIE RZECZY

Zgodnie z regulacją kodeksu postępowania karnego przedmioty wydane lub znalezione w czasie przeszukania należy po dokonaniu oględzin, sporządzeniu spisu i opisu zabrać albo oddać na przechowanie osobie godnej zaufania ze zobowiązaniem przedstawienia na każde żądanie organu prowadzącego postępowanie (art. 228 § 1 k.p.k.).

To samo dotyczy znalezionych w czasie przeszukania przedmiotów mogących stanowić dowód innego przestępstwa, podlegającymi przepadkowi lub których posiadanie jest zabronione (art. 228 § 2 k.p.k.).

Osobie zainteresowanej wręcza się pokwitowanie stwierdzające, jakie przedmioty i przez kogo zostały zatrzymane. Z czynności zatrzymania sporządza się protokół, spełniający wymogami z art. 148 k.p.k., a także zawierający oznaczenie sprawy, której zatrzymanie rzeczy dotyczy, podanie godziny rozpoczęcia i zakończenia czynności, listę zatrzymanych rzeczy i w miarę potrzeby ich opis, a także wskazanie polecenia sądu lub prokuratora.

Jeżeli polecenie nie zostało uprzednio wydane, zamieszcza się w protokole wzmiankę o poinformowaniu osoby, u której czynność przeprowadzono, że na jej wniosek otrzyma postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia czynności (art. 229 k.p.k.).

W wypadku, gdy zatrzymanie rzeczy nastąpiło bez uprzedniego polecenia sądu lub prokuratora, a w ciągu 7 dni od dnia czynność nie została zatwierdzona, należy niezwłocznie zwrócić zatrzymane rzeczy osobie uprawnionej, chyba że nastąpiło dobrowolne wydanie, a osoba ta nie złożyła wniosku o doręczenie jej odpisu postanowienia o zatrzymaniu.

Należy również zwrócić osobie uprawnionej zatrzymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla postępowania karnego. Na postanowienie o zatrzymaniu rzeczy przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone (art. 236 k.p.k.).

 

 

 

ZAKAZ PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI ZWIĄZANEJ Z WYCHOWANIEM, LECZENIEM, EDUKACJĄ MAŁOLETNICH LUB Z OPIEKĄ NAD NIMI

Sąd może orzec zakaz (środek karny) ten na zawsze w razie skazania sprawcy na karę pozbawienia wolności za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego.

Sąd orzeka zakaz, o którym mowa powyżej, na zawsze w razie ponownego skazania sprawcy w warunkach określonych w tym przepisie.  

Sąd może orzec zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z prowadzeniem takiej działalności, jeżeli dalsze jej prowadzenie zagraża istotnym dobrom chronionym prawem.

Zakaz ten orzeka się w latach, od roku do lat 15.

 

 

 

ZAKAZ PROWADZENIA POJAZDÓW

Sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji.

Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa, o którym mowa powyżej był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia.

Sąd orzeka zakaz ten na zawsze, jeżeli sprawca spowodował katastrofę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym zagrażającą życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach, którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 § 2 k.k. lub w art. 355 § 2 k.k. był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.

Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze w razie ponownego skazania osoby prowadzącej pojazd mechaniczny w warunkach określonych powyżej.

 

 

 

ZAKAZ WSTĘPU DO OŚRODKÓW GIER I UCZESTNICTWA W GRACH HAZARDOWYCH

Sąd może orzec zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych, w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z urządzaniem gier hazardowych lub udziałem w nich.

Nie obejmuje on uczestnictwa w loteriach promocyjnych.

Orzeka się go w latach, na okres od roku do lat 10.

 

 

 

ZAKAZ WSTĘPU NA IMPREZĘ MASOWĄ

Sąd może orzec zakaz wstępu na imprezę masową, jeżeli przestępstwo zostało popełnione w związku z taką imprezą, a udział sprawcy w imprezach masowych zagraża dobrom  chronionym prawem.

 

Sąd orzeka zakaz wstępu na imprezę masową w wypadkach wskazanych w ustawie, tzn.:

a)oskarżonemu, jeżeli wnosił lub posiadał na imprezie masowej broń, w rozumieniu ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576), wyroby pirotechniczne, materiały pożarowo niebezpieczne lub inne niebezpieczne przedmioty lub materiały wybuchowe;

b) oskarżonemu, jeżeli czasie trwania masowej imprezy sportowej, w tym meczu piłki nożnej, a także imprezy masowej wdziera się na teren, na którym odbywa się to wydarzenie, albo wbrew żądaniu osoby uprawnionej miejsca takiego nie opuszcza;

c) oskarżonemu, jeżeli w czasie trwania imprezy masowej rzuca przedmiot, mogący stanowić zagrożenie dla życia, zdrowia lub bezpieczeństwa osób przebywających na terenie lub w obiekcie, gdzie odbywa się impreza masowa, albo w inny, równie niebezpieczny sposób zakłóca przebieg tej imprezy;

d) oskarżonemu, który w czasie i w miejscu trwania imprezy masowej narusza nietykalność cielesną członka służby porządkowej lub służby informacyjnej;

e) w razie ponownego skazania sprawcy za przestępstwo popełnione w związku z imprezą masową przy czym orzeka także obowiązek przebywania skazanego w czasie trwania niektórych imprez masowych objętych zakazem w określonym miejscu stałego pobytu, kontrolowany w sposób określony w przepisach o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego.

Zakaz ten obejmuje wszelkie imprezy masowe na terytorium RP a także mecze piłki nożnej rozgrywane przez polską kadrę narodową lub polski klub sportowy poza terytorium kraju.

 

W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może orzec, że po upływie okresu, na który orzeczono obowiązek określony powyżej, skazany będzie obowiązany do stawiennictwa w czasie trwania niektórych imprez masowych objętych zakazem w jednostce organizacyjnej Policji lub w miejscu określonym przez właściwego, ze względu na miejsce zamieszkania skazanego, komendanta powiatowego, rejonowego lub miejskiego Policji.

Łączny czas stosowania wobec skazanego tych obowiązków nie może przekroczyć okresu orzeczonego wobec skazanego zakazu wstępu na imprezę masową.

Nakładając obowiązek, o którym mowa powyżej, sąd określa imprezy masowe, w czasie trwania których obowiązek ten ma być wykonywany, wskazując w szczególności nazwy dyscyplin sportowych, nazwy klubów sportowych oraz zakres terytorialny imprez, których obowiązek dotyczy.

Obowiązki orzekane na podstawie powodów wskazanych powyżej orzeka się w miesiącach i latach. Obowiązek, o którym mowa wyżej, orzeka się na okres nie krótszy niż 6 miesięcy i nie dłuższy niż 12 miesięcy, zaś obowiązek, o którym mowa pod koniec, orzeka się na okres od 6 miesięcy do lat 6, nieprzekraczający okresu, na jaki orzeczono zakaz wstępu na imprezę masową. Natomiast zakaz orzeka się w latach, od lat 2 do 6.

 

 

 

ZAKAZ ZAJMOWANIA OKREŚLONEGO STANOWISKA, WYKONYWANIA OKREŚLONEGO ZAWODU LUB PROWADZENIA OKREŚLONEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

Sąd ma możliwość jego orzeknięcia na okres od roku do lat dziesięciu, jeżeli sprawca nadużył przy popełnieniu przestępstwa stanowiska lub wykonywanego zawodu albo okazał, że dalsze zajmowanie stanowiska lub wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom chronionym prawem.

 

 

 

ZAKŁAD POPRAWCZY

Jego celem jest resocjalizacja nieletnich, która zmierza do zmiany ich postaw wobec innych w kierunku społecznie pożądanym, zapewniającym prawidłowy rozwój osobowości, hierarchię wartości oraz przestrzeganie obowiązujących norm współżycia społecznego.

W świetle przepisów art. 3, 10 i 11 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich dopuszczalne jest umieszczenie w zakładzie poprawczym nieletniego, który popełnił przestępstwo lub przestępstwo skarbowe w zakładzie poprawczym, jeżeli:

a) u nieletniego występuje wysoki stopień demoralizacji,

b) przemawiają za tym okoliczności i charakter czynu,

c) dotychczasowe wychowanie nieletniego nie przyniosło pozytywnych rezultatów,

d) dotychczas stosowane środki wychowawcze nie rokują resocjalizacji nieletniego.

 

Jednocześnie spełnionych musi być kilka innych warunków:

a) umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym ma zapobiegać jego dalszej demoralizacji a także popełnieniu przez niego nowego przestępstwa,

c) winno odpowiadać dobru nieletniego,

d) ma stworzyć warunki do powrotu nieletniego do normalnego życia,

e) ma uwzględniać interes społeczny.

Jeżeli nieletni popełnił wykroczenie nie jest dopuszczalne umieszczenie go w zakładzie poprawczym. Sąd orzekając umieszczenie w zakładzie poprawczym nieletniego, nie określa z góry czasu jego pobytu. Maksymalnym okresem jest osiągnięcie przez małoletniego 21. roku życia.

 

Wyróżnia się zakłady poprawcze:

a) resocjalizacyjne: otwarte, półotwarte, zamknięte, o wzmożonym nadzorze wychowawczym,

b) resocjalizacyjno-rewalidacyjne,

c) resocjalizacyjno-terapeutyczne: dla chłopców uzależnionych od środków odurzających i psychotropowych oraz nosicieli wirusa HIV, oraz chłopców z zaburzeniami rozwoju osobowości na tle organicznego uszkodzenia centralnego układu nerwowego i z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim.

 

 

 

ZAMIANA

(art. 603 k.c.) Polega na wymianie dóbr, bez wykorzystania w tym celu pieniądza.

Obok umowy sprzedaży, darowizny, dostawy i kontraktacji, do umów, których przedmiotem jest przeniesienie praw. Jej przedmiotem mogą być rzeczy (nieruchomości, rzeczy oznaczone co do gatunku i tożsamości) i prawa majątkowe.

Co do zasady ważność tej umowy nie jest uzależniona od zachowania formy szczególnej. Wymóg ten będzie pochodną rodzaju przedmiotu umowy, której źródłem są przepisy szczególne.

W sytuacji, gdy przedmiotem świadczenia przynajmniej jednej strony umowy zamiany będzie nieruchomość, skuteczność umowy ustawodawca uzależnia od zachowania formy aktu notarialnego.

 

 

 

ZAŁĄCZNIK DO PROTOKOŁU ROZPRAWY

Część protokołu posiedzenia, której celem jest uzupełnienie jego treści o pełniejsze przedstawienie wniosków, a także oświadczeń strony składającej załącznik.

Przede wszystkim może on obejmować doprecyzowanie tez dowodowych, wniosków przedstawionych na posiedzeniu.

Treść załącznika musi być związana z wypowiedziami autora załącznika złożonymi na posiedzeniu, którego załącznik dotyczy.

Pełni on rolę pomocnicza w stosunku do zasady ustności rozprawy.  Jego treści nie mogą stanowić oświadczenia i uzupełnienia zeznań strony złożonych w trybie art. 299 k.p.c. ani sprostowania, uzupełnienia zeznań świadków czy też biegłych. W takiej sytuacji strona uprawniona jest do złożenia wniosku o sprostowanie lub uzupełnienie protokołu.

 

 

 

ZAPIS TESTAMENTOWY ZWYKŁY I DALSZY

Rozrządzenie testamentowe, które pozwala osobie fizycznej na rozdysponowanie majątkiem na wypadek śmierci. Dlatego też można go uczynić jedynie w ważnym testamencie.

Za jego pomocą spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby - zapisobiercy (art. 968 § 1 k.c.). On także może zostać obciążony obowiązkiem wykonania zapisu zwykłego na rzecz wskazanej osoby w drodze dalszego zapisu (art. 968 § 2 k.c.). Taki uprawniony nazywany jest dalszym zapisobiercą.

Zapisobiercą może zostać każda osoba fizyczna i prawna, fundacja ustanowiona przez spadkodawcę w testamencie.

W wyniku ustanowienia zapisu zwykłego między obciążonym zapisem a zapisobiercą powstaje zobowiązaniowy stosunek prawny, w którym zapisobierca jest wierzycielem, obciążony - dłużnikiem, a przedmiotem - świadczenie majątkowe, które ustalone przez spadkodawcę w testamencie.

W związku z powyższym zapisobiercy przysługuje roszczenie o spełnienie świadczenia z tytułu zapisu zwykłego.

Z chwilą otwarcia spadku zapisobierca nie staje się właścicielem rzeczy, ma on jedynie wierzytelność (roszczenie) o przeniesienie prawa własności zapisanej rzeczy. Do przejścia prawa własności wymaga się zawarcia odrębnej umowy, która przeniesie prawo własności rzeczy na zapisobiercę.

 

 

 

ZAPIS WINDYKACYJNY

(art. 9811 k.c.) Postanowienie spadkodawcy, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku. Zapis ten jest możliwy w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego.

Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:

1) rzecz oznaczona co do tożsamości,

2) zbywalne prawo majątkowe,

3) przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne,

4) ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.

 

Zapis ten jest bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Jeżeli przedmiotem zapisu jest ustanowienie dla zapisobiercy użytkowania lub służebności, zapis jest bezskuteczny, gdy w chwili otwarcia spadku przedmiot majątkowy, który miał być obciążony użytkowaniem lub służebnością nie należy do spadku albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia.

Za nieistniejące uważa się zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu windykacyjnego. Jednak, jeśli z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie zostałby uczyniony, zapis windykacyjny jest nieważny. W sytuacji nieważności tego zapisu ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje on skutki zapisu zwykłego uczynionego pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, chyba że co innego wynika z treści testamentu lub z okoliczności.

 

 

 

ZAPROSZENIE DO ZAWARCIA UMOWY

Są to ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób.

By uznać je za ofertę, wykładnia takiego oświadczenia musi prowadzić do wniosku, że określa ono istotne postanowienia umowy a także wyraża stanowczą wolę jej zawarcia.

Jeżeli nie zostaną spełnione te przesłanki, przepis art. 71 k.c. przykazuje traktować oświadczenie jako zaproszenie do zawarcia umowy.

Oświadczenie takie jest czynnością wszczynającą procedurę, mającą na celu dojście umowy do skutku. Samo jednak nie jest ukierunkowane na wywołanie skutków prawnych, a więc nie ma charakteru oświadczenia woli. Ponadto nie wskazuje trybu, w jakim umowa miałaby zostać zawarta.

 

 

 

ZAPRZECZENIE OJCOSTWA

(art. 66 k.r.o.) Następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka.

Mąż matki powinien wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje – przeciwko dziecku.

Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka  także, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.

Matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka. Powinna ona wytoczyć powództwo przeciwko mężowi i dziecku, a jeżeli mąż nie żyje – przeciwko dziecku.

Dziecko po dojściu do pełnoletności może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa męża swojej matki, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności.

Dziecko powinno wytoczyć powództwo przeciwko mężowi swojej matki i matce, a jeżeli matka nie żyje – przeciwko jej mężowi. Jeżeli mąż matki nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

 

 

 

ZARZĄD PRZYMUSOWY

Wykonuje go ustanowiony przez sąd zarządca przymusowy przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego (art 10641 i nast. k.p.c.), nieruchomości w toku egzekucji sądowej z nieruchomości (art. 931 § 2 k.p.c.) a także nieruchomości wspólnej (art. 26 ustawy o własności lokali).

 

Jak już wyżej wspomniano, ustanowienie zarządcy przymusowego wynika z potrzeby ochrony różnych celów procesowych i dlatego też powołuje się go na podstawie różnych przepisów prawnych:

a) dla zabezpieczenia powództwa (art. 747 ust. 6 k.p.c.),

b) w egzekucji z przedsiębiorstw i gospodarstw rolnych,

c) nad nieruchomością w toku egzekucji sądowej z nieruchomości (art. 931 § 2 k.p.c.),

d) na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24.06.1994 r. o własności lokali,

e) zarząd przymusowy ustanowiony w oparciu o przepisy Prawa Upadłościowego i Naprawczego (art. 40 puin),

 

Z ustawy o własności lokali wynika, iż zarządcę ustanawia sąd na wniosek właściciela lokalu (jeżeli: zarząd nie został powołany, nie wypełnia on obowiązków, narusza zasady prawidłowej gospodarki), dotychczasowego zarządcy (zarząd nie został powołany ani nie określono sposobu sprawowania zarządu w umowie notarialnej w terminie 2 lat od wyodrębnienia pierwszego lokalu, a liczba lokali jest większa niż 7, zarządca ten sprawował zarząd w dniu wyodrębnienia pierwszego lokalu i kontynuował ten zarząd przez okres minimum dwóch lat).

Sąd odwoła zarządcę w chwili ustania przyczyn jego powołania. Przy jego ustanowieniu ustala wysokość wynagrodzenia a także zakres jego obowiązków.

 

 

 

ZARZĄD SPADKU NIEOBJĘTEGO

Kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu spadku. Uprawniony jest on jedynie do sprawowania zwykłego zarządu.

Sąd spadku może nakazać sprzedaż należących do spadku rzeczy ruchomych, które są narażone na zepsucie albo których przechowanie pociąga za sobą nadmierne koszty. Sprzedaż nastąpi w sposób przewidziany dla sprzedaży nieruchomości w toku egzekucji, chyba że sąd określi inny sposób sprzedaży.

 

 

 

ZARZĄD ZWIĄZANY ZE WSPÓŁWŁASNOŚCIĄ I UŻYTKOWANIEM

Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem we współwłasności bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.

Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.

Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Każdy ze współwłaścicieli może także wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.

Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.

Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych współwłaścicieli wynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy. Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Współwłaściciel, który nie sprawuje zarządu rzeczą wspólną może żądać w odpowiednich terminach rachunku z zarządu. Uprawniony jest także do wykonywania wszelkich czynności i dochodzenia roszczeń, które zmierzających do zachowania wspólnego prawa.

Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Istnieje możliwość w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu jest jego przedłużenia na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.

Współwłaścicielowi przysługuje prawo żądania zniesienia współwłasności przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

 

 

 

ZARZĄDZENIE

W kwestiach nie wymagających postanowienia, organy uprawnione (prokurator, inny uprawniony organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący składu orzekającego, upoważniony sędzia) wydają zarządzenia.

Zgodnie z kodeksem postępowania karnego prokurator może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie stawi się ona na wezwanie w celu przeprowadzenia czynności procesowej, w inny bezprawny sposób będzie utrudniała przeprowadzenie tej czynności albo jeżeli zachodzi potrzeba niezwłocznego zastosowania środka zapobiegawczego. W tym celu wolno zarządzić przeszukanie. Przewodniczący wydaje zarządzenia, które są konieczne do utrzymania na sali sądowej spokoju i porządku.

Prezes sądu pierwszej instancji odmawia przyjęcia środka odwoławczego zarządzeniem, na które służy zażalenie. Zażalenie to rozpoznaje sąd odwoławczy.

Od zarządzeń przewodniczącego wydanych na rozprawie głównej przysługuje odwołanie do składu orzekającego, chyba że sąd orzeka jednoosobowo.

Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia wtedy, gdy podlega zaskarżeniu. Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w obliczeniu terminów w orzeczeniu lub zarządzeniu albo w ich uzasadnieniu można sprostować w każdym czasie. Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w drodze postanowienia, a sprostowanie zarządzenia w drodze zarządzenia. Na postanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w pierwszej instancji służy zażalenie.

 

 

 

ZARZUTY

1) W prawie cywilnym – uprawnienie, które polega na odmowie spełnienia roszczenia. Dopuszczalne są jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawie. Musi być on podniesiony przez uprawnionego – sąd nie może wnieść zarzutów z urzędu. W doktrynie wyróżnia się zarzuty dylatoryjne (przejściowe) – np. zwłoka – oraz peremptoryjne (trwałe) – np. przedawnienie.

2) W postępowaniu cywilnym – przesłanka procesowa, która powoduje odrzucenie lub oddalenie pozwu (wniosku); sąd weźmie ją pod uwagę jedynie po jej podniesieniu przez stronę. Zarzuty to także skrócona nazwa środka zaskarżenia – zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym albo zarzutów przeciwko planowi podziału sumy uzyskanej z egzekucji.

3) W postępowaniu karnym – przedstawia je uprawniony organ osobie podejrzanej na etapie postępowania przygotowawczego. Prokurator czyni to poprzez wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, w którym określona jest między innymi kwalifikacja prawna czynu, czas, miejsce popełnienia przez osobę przestępstwa. Od chwili przedstawienia zarzutów osoba podejrzana staje się podejrzanym, a dalsze postępowanie przygotowawcze prowadzone jest przeciwko niej.

 

 

 

ZARZUTY OD NAKAZU ZAPŁATY W POSTĘPOWANIU NAKAZOWYM

(art. 484 k.p.c.) Specjalny środek zaskarżenia, który można wnieść w pierwszym etapie postępowania nakazowego. Sąd, do którego wnosi się zarzuty jest to sąd, który wydał nakaz zapłaty.

W części, w której nie wniesiono przeciwko nakazowi zarzutów, powoduje skutki prawomocnego wyroku.

Celem zarzutów od nakazu zapłaty jest kwestionowanie zasadności żądania pozwu.

Przepisy o odpowiedzi na pozew nie mają zastosowania w postępowaniu nakazowym, dlatego też zarzuty od nakazu zapłaty pełnią funkcję zbliżoną do odpowiedzi na pozew. Wniesienie zarzutów powoduje brak prawomocności nakazu zapłaty, co otwiera kolejną fazę postępowania nakazowego, która przypomina postępowanie rozpoznawcze, charakteryzujące się jednak większym sformalizowaniem.

 

 

 

ZASADA HIERARCHICZNEGO PODPORZĄDKOWANIA

Główna zasada dotycząca organizacji prokuratury. Wedle niej (art. 8 ust. 2 ustawy o prokuraturze) prokurator jest zobowiązany do wykonywania zarządzeń, wytycznych i poleceń przełożonych, z tym że polecenia dotyczące treści czynności procesowych prokurator przełożony wydaje na piśmie, a na żądanie prokuratora - z uzasadnieniem. Polecenia dotyczące sposobu zakończenia postępowania przygotowawczego oraz postępowania przed sądem mogą być wydane jedynie przez bezpośredniego przełożonego prokuratora. Prokurator może żądać zmiany polecenia, a także wyłączenia od wykonywanych czynności lub udziału w danej sprawie.

 

 

 

ZASADY WSPÓŁŻYCIA SPOŁECZNEGO

Jest to minimum powszechnie przyjmowanych zasad poprawności i uczciwości w relacjach z innymi. To zwrot niedookreślony, który stosowany jest głównie w przepisach regulujących stosunki cywilnoprawne; można uznać je za klauzulę generalną odsyłającą do norm pozaprawnych.

Cele istnienia zasad współżycia społecznego w odniesieniu do prawa cywilnego:

a) nadanie większej elastyczności poprzez uwzględnienie zmieniających się układów stosunków społecznych a także szczególnych cech charakterystycznych stanu faktycznego;

b) jest to pojęcie nieostre, konkretyzowane przez sądy przy orzekaniu;

c) w gospodarce wolnorynkowej główną rolę odgrywają taie zasady jak: wzajemne zaufanie, uczciwość i służebność w działalności gospodarczej.

 

Obowiązują na mocy przepisów prawnych odsyłających do tych zasad - w ten sposób wpływają one na ocenę stanu faktycznego.

 

Zakres zastosowania:

- jako element, który służy do elastycznego doprecyzowania treści instytucji prawnych lub konkretnych stosunków prawnych,

- przy kwalifikacji zdarzeń tworzących stosunki cywilnoprawne,

- przy wykładni oświadczeń woli,

- jako instrument zapobiegający powstawaniu konsekwencji prawnych, które ze względu na szczególny kontekst sytuacyjny budziłyby powszechną dezaprobatę moralną.

 

 

 

ZASPOKOJENIE POTRZEB RODZINY

Zgodnie z art. 27 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.

Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

W sytuacji, gdy jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka. Nakaz ten zachowuje moc mimo ustania po jego wydaniu wspólnego pożycia małżonków. Sąd może jednak na wniosek każdego z małżonków nakaz ten zmienić albo uchylić. Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Postanowienie to może być uchylone w razie zmiany okoliczności.

 

 

 

ZASIEDZENIE

Instytucja prowadzącą do nabycia prawa w wyniku upływu czasu.

Umożliwia ona, usunięcie niezgodności między stanem prawnym a stanem posiadania. Zasiedzenie regulują przepisy kodeksu cywilnego w art. 172-176.

Wskutek zasiedzenia, dotychczasowy uprawniony traci swoje prawo, a nabywca uzyskuje je niezależnie od niego; jest to pierwotny sposobem nabycia prawa podmiotowego.

Zasiedzeniu podlega głównie prawo własności nieruchomości ale też rzeczy ruchomych. Odmienne są przesłanki zasiedzenia co do obu rodzajów rzeczy.

Jeśli chodzi o inne prawa rzeczowe: z uwagi na fakt, że podstawową przesłanką zasiedzenia jest posiadanie, w drodze zasiedzenia można nabyć jedynie takie prawa rzeczowe, z którymi łączy się władztwo nad rzeczą.

Dopuszcza się także zasiedzenie użytkowania wieczystego, gdy prawo to zostało już wcześniej ustanowione a także udziału we współwłasności. Istnieje możliwość zasiedzenia każdej nieruchomości: gruntowej, budynkowej, lokalowej.

Do nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości należy spełnić łącznie dwie przesłanki: samoistne posiadanie i upływu czasu 20 lub 30 lat.

Dobra wiara posiadacza nie jest samodzielną przesłanką nabycia własności nieruchomości. Jej znaczenie polega na skróceniu terminu zasiedzenia z 30 do 20 lat.

 

 

 

ZASTAW

Składa się on z kilku elementów, a mianowicie: stron, ich praw i obowiązków, przedmiotu. Zastaw jest rzeczowym zabezpieczeniem wierzytelności, zaliczanym do grupy tzw. praw zastawniczych (zastaw, hipoteka).

Jego istota polega na tym, że właściciel rzeczy ruchomej lub dysponent prawa (zastawca), oddaje rzecz wierzycielowi (zastawnikowi), lub osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły.

Skutkiem ustanowienia zastawu jest obciążenie rzeczy ruchomej (prawa). Obciążenie umożliwia wierzycielowi dochodzenie zaspokojenia swojej wierzytelności z przedmiotu zastawu, przy czym nieważny jest fakt, że aktualnie stała się własnością kogoś innego i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, z wyjątkiem tych, którym przysługuje pierwszeństwo szczególne. Wygaśnięcie zastawu

Zastaw wygasa jeżeli:

- wierzytelność wygasła,

- nastąpiło przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej, bez przeniesienia zastawu (art. 323 § 1 k.c.), 

- zastawnik zwrócił rzecz zastawcy (art.325 k.c.),

- strony rozwiązały umowę zastawu.

 

Po wygaśnięciu zastawu zastawnik powinien zwrócić rzecz zastawcy.

 

 

 

ZASTAW NA RZECZACH RUCHOMYCH

(art. 306 k.c.) Przedmiotem zastawu mogą być rzeczy ruchome oznaczone co do tożsamości, a także rzeczy ruchome oznaczone co do gatunku.

Zastaw obciąża rzecz wraz z jej częściami składowymi i przynależnościami, chyba że strony umówiły się inaczej, albo gdy przepis szczególny stanowi inaczej.

Przedmiotem zastawu może być również udział we własności rzeczy ruchomej, jeżeli rzecz została wydana zastawnikowi, a pozostali współwłaściciele wyrazili na to zgodę.

Przedmiotu zastawu nie może stanowić zbiór rzeczy (universitas rerum), gdyż każda poszczególna rzecz jest przedmiotem zastawu; z wyjątkiem zastawu rejestrowego, w przypadku którego można ustanowić zastaw na pewnej masie majątkowej - zespole rzeczy lub praw.

 

 

 

ZASTAW  NA PRAWACH

(art. 327 k.c.) Istnieje możliwość ustanowienia zastawu na prawach, o ile są one zbywalne. Należy pamiętać, że nie może być on ustanowiony na tych prawach, które mogą być obciążone hipoteką.

Do zastawu na prawach stosuje się odpowiednio przepisy o zastawie na rzeczach ruchomych.

Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu tego prawa. Umowa o ustanowienie zastawu powinna być zawarta na piśmie z datą pewną, chociażby umowa o przeniesienie prawa nie wymagała takiej formy.

Jeżeli ustanowienie zastawu na wierzytelności nie następuje przez wydanie dokumentu ani przez indos, do ustanowienia zastawu potrzebne jest pisemne zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę.

Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania prawa obciążonego zastawem.

W sytuacji, gdy wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, zastawca może dokonać wypowiedzenia bez zgody zastawnika. Jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest już wymagalna, zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do wysokości wierzytelności zabezpieczonej. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zastawem zależy od wypowiedzenia przez dłużnika, wypowiedzenie powinno nastąpić także względem zastawnika.

Do odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności i zastawnik łącznie. Każdy z nich może żądać spełnienia świadczenia do rąk ich obu łącznie albo złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Jeżeli dłużnik wierzytelności obciążonej zastawem spełnia świadczenie, zanim wierzytelność zabezpieczona stała się wymagalna, zarówno zastawca, jak i zastawnik mogą żądać złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Jeżeli wierzytelność pieniężna zastawem zabezpieczona jest już wymagalna, zastawnik może żądać zamiast zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na niego wierzytelność obciążoną, jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności zabezpieczonej zastawem. Zastawnik może dochodzić przypadłej mu z tego tytułu części wierzytelności z pierwszeństwem przed częścią przysługującą zastawcy.

 

 

 

ZASTAW REJESTROWY

Jedno z ograniczonych praw rzeczowych służące zabezpieczeniu wierzytelności.

Zgodnie z ustawą o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów przedmiotem zastawu mogą być rzeczy ruchome i zbywalne prawa majątkowe, z wyjątkiem:

1) praw mogących być przedmiotem hipoteki;

2) wierzytelności na których ustanowiono hipotekę;

3) statków morskich oraz statków w budowie mogących być przedmiotem hipoteki morskiej.

 

Zastawem rejestrowym można w szczególności obciążyć:

1) rzeczy oznaczone co do tożsamości;

2) rzeczy oznaczone co do gatunku, jeżeli w umowie zastawniczej określona zostanie ich ilość oraz sposób wyodrębnienia od innych rzeczy tego samego gatunku;

3) zbiór rzeczy ruchomych lub praw, stanowiący całość gospodarczą, choćby jego skład był zmienny;

4) wierzytelności;

5) prawa na dobrach niematerialnych;

6) prawa z papierów wartościowych;

7) prawa z niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

 

Można go ustanowić także w sytuacji, gdy zastawca nabędzie przedmiot zastawu w przyszłości. Obciążanie zastawem rejestrowym takiego przedmiotu zastawu staje się skuteczne z chwilą jego nabycia przez zastawcę.

Obciążenie rzeczy zastawem rejestrowym pozostaje w mocy bez względu na zmiany, którym może ona ulegać w toku przetwarzania, a w razie połączenia lub pomieszania rzeczy obciążonej z innymi rzeczami ruchomymi w taki sposób, że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo związane z nadmiernymi trudnościami lub kosztami, zastaw rejestrowy obciąża całość rzeczy połączonych lub pomieszanych. Jeżeli rzeczy połączone lub pomieszane były obciążone zastawami rejestrowymi, zastawy te pozostają w mocy i obciążają całość rzeczy połączonych lub pomieszanych, a o pierwszeństwie tych zastawów rozstrzyga się zgodnie z art. 16 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów. Jeżeli jednak rzecz ruchoma obciążona zastawem rejestrowym stała się częścią składową nieruchomości, zastaw rejestrowy wygasa. Jeżeli rzecz ruchoma wchodząca w skład zbioru rzeczy ruchomych, obciążona zastawem rejestrowym, stała się częścią składową nieruchomości, zastaw rejestrowy wygasa w stosunku do tej rzeczy.

 

 

 

ZASTAWNICZA UMOWA

Umowa o ustanowienie zastawu między osobą uprawnioną do rozporządzania przedmiotem zastawu (zastawcą) a wierzycielem (zastawnikiem), która obok wpisu do rejestru zastawów, niezbędna jest do ustanowienia zastawu rejestrowego.

 

 

 

ZATRZYMANIE

Środek przymusu karnoprocesowego polegający na pozbawieniu wolności na okres nie dłuższy niż 48 godzin.

 

Zgodnie z art. 243 § 1 k.k., każdy ma prawo ująć osobę na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ukrycia się jej lub nie można ustalić jej tożsamości.

Po zatrzymaniu ujętą osobę należy bezzwłocznie oddać w ręce policji.

 

Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby, albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości (art. 244 k.k.).

 

Prawo zatrzymania służy również innym organom, np.  Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, finansowym organom dochodzenia w zakresie ich właściwości. Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie może zarządzić sąd lub prokurator.

 

 

 

ZAWIESZENIE POSTĘPOWANIA

W postępowaniu karnym, cywilnym i administracyjnym: wstrzymanie normalnego biegu postępowania na skutek zaistnienia zdarzeń o charakterze przejściowym, które uniemożliwiają dalszy prawidłowy bieg postępowania. W postępowaniu karnym takimi przeszkodami mogą być np. długotrwała choroba podejrzanego lub kluczowego świadka, ukrywanie się podejrzanego itp.

 

 

 

ZAWIESZENIE WYKONANIA KARY

Zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, który biegnie od uprawomocnienia

się orzeczenia i wynosi:

1) od 2 do 5 lat – w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności,

2) od roku do 3 lat – w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania grzywny lub kary ograniczenia wolności.

 

W wypadku zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności wobec sprawcy młodocianego lub recydywisty wielokrotnego, okres próby wynosi od 3 do 5 lat.

Zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może orzec grzywnę w wysokości do 270 stawek dziennych, jeżeli jej wymierzenie na innej podstawie nie jest możliwe.

Zawieszając wykonanie kary ograniczenia wolności, sąd może orzec grzywnę w wysokości do 135 stawek dziennych. Jednakże w razie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności, grzywna, o której mowa powyżej, nie podlega wykonaniu.

Kara pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności ulega skróceniu o okres odpowiadający liczbie uiszczonych stawek dziennych z zaokrągleniem do pełnego dnia.

 

Zawieszając wykonanie kary sąd może zobowiązać skazanego do:

1) informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,

2) przeproszenia pokrzywdzonego,

3) wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,

4) wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu,

5) powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,

6) poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym,

6a) uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno - edukacyjnych,

7) powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,

7a) powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób,

7b) opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,

8) innego stosownego postępowania w okresie próby, jeżeli może to zapobiec

popełnieniu ponownie przestępstwa.

 

Zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może w okresie próby oddać skazanego pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym. Dozór jest obowiązkowy wobec młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, recydywisty wielokrotnego, a także wobec sprawcy przestępstwa popełnionego w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych.

Sąd zarządza wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności, a także jeżeli skazany za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.

Sąd może zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany po wydaniu wyroku, lecz przed jego uprawomocnieniem się, rażąco narusza porządek prawny, a w szczególności gdy w tym czasie popełnił przestępstwo, a także jeżeli skazany w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, albo jeżeli uchyla się od uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych. Jeżeli okoliczności te zaistnieją po udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawodowego, sąd zarządzi wykonanie kary, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy.

Zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.

 

 

 

ZAWISŁOŚĆ SPRAWY

Następuje w momencie wniesienia aktu oskarżenia do sądu uprawnionego do rozpoznania sprawy karnej. Wyłącza ona możliwość rozpoznania sprawy o ten sam czyn i przeciw temu samemu sprawcy oskarżonemu przed innym sądem karnym.

 

 

 

ZAŻALENIE

Zwyczajny środek odwoławczy od postanowień i zarządzeń sądu lub prokuratora. Wniesienie zażalenia powoduje, że orzeczenie nie uzyskuje prawomocności i podlega kontroli sądu wyższej instancji.

Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli postanowienie podlega doręczeniu – to od dnia doręczenia. Wniesienie zażalenia nie tamuje wykonania zaskarżonego postanowienia, jednak sąd, który je wydał albo sąd odwoławczy może wstrzymać jego wykonanie.

 

 

ZAŻALENIE NA ZATRZYMANIE

Zażalenie to normuje kodeks postępowania karnego w art. 246. Zgodnie z tą regulacją każdemu zatrzymanemu przysługuje zażalenie do sądu. W zażaleniu może się on domagać zbadania zasadności, legalności oraz prawidłowości jego zatrzymania.

Zażalenie należy niezwłocznie przekazać sądowi rejonowemu miejsca zatrzymania lub prowadzenia postępowania, który również niezwłocznie je rozpoznaje. Jeżeli sąd uzna bezzasadność lub nielegalność zatrzymania, zarządzi natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego. Jeżeli sąd stwierdzi bezzasadność, nielegalność lub nieprawidłowość tej czynności, zawiadomi o tym prokuratora i organ przełożony nad organem, który dokonał zatrzymania.

 

 

 

ZBIEG PRZESTĘPSTW

Zachodzi, jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa.

 

 

 

ZBRODNIA

Czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, za popełnienie którego ustawa przewiduje karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata albo karą surowszą. Są więc nimi szczególnie ciężkie przestępstwa takie jak zabójstwo, rozbój z użyciem niebezpiecznego narzędzia, zamach stanu.

 

 

 

ZDOLNOŚĆ DELIKTOWA

(art. 425-426 k.c.) Zdolność do ponoszenia konsekwencji prawnych za dokonanie czynu niedozwolonego. Patrz ODPOWIEDZIALNOŚĆ DELIKTOWA.

 

 

 

ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH

Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna. Jednakże gdy zawarła ona umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą jej rażące pokrzywdzenie.

 

 

 

ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH PEŁNA

Jest to atrybut osoby fizycznej, trwa po uzyskaniu pełnoletności aż do jej śmierci, chyba że osoba ta zostanie ubezwłasnowolniona.

 

 

 

ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH OGRANICZONA

Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo. Mogą one bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Uprawnione są także do rozporządzania swoim zarobkiem bez zgody przedstawiciela ustawowego, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.

 

 

 

ZDOLNOŚĆ PRAWNA

Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, tj. zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych. Nie ulega ona zmianie przez całe życie człowieka, aż do jego śmierci; w tym też czasie wszystkie osobiste prawa jednostki podlegają pełnej ochronie.

 

 

 

ZDOLNOŚĆ PROCESOWA

(art. 64 i nast. k.p.c.) Zdolność do czynności procesowych, która przysługuje osobom fizycznym posiadającym pełną zdolność do czynności prawnych, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym, niebędąca osobą prawną, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Nazywana również zdolnością sądową.  

Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność procesową w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie.

Osoba fizyczna nie mająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe tylko przez swego przedstawiciela ustawowego.

Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, dokonują czynności procesowych przez swoje organy albo przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu.

Za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. W zakresie określonym odrębną ustawą za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa.

 

 

 

ZEZNANIA

Czynność procesowa, która polega na protokolarnym odebraniu oświadczenia na określony temat od świadka. Zeznania może składać tylko świadek. Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Składnie przez świadka zeznań obwarowane jest szeregiem przepisów (art. 177 - 192 k.p.k.).

Sąd przed przystąpieniem do przesłuchania świadka poucza go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, może odebrać od niego przyrzeczenie. Podejrzany (oskarżony) natomiast nie składa zeznań tylko wyjaśnienia. Przesłuchanie rozpoczyna się od odebrania od świadka jego danych: imię, nazwisko, wiek, zawód...

 

 

 

ZEZWOLENIE NA ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA

Poza wnioskodawcą uczestnikami postępowania w tej sprawie są: drugi z nupturientów a także osoby im bliskie, w sytuacji, gdy sąd uzna ich udział w sprawie za potrzebny.

Przed wydaniem postanowienia w tej sprawie sąd zobowiązany jest wysłuchać wnioskodawcę oraz osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte, a w razie potrzeby - także osoby bliskie.

Ustawa nie wymaga w tym postępowaniu przeprowadzenia rozprawy.

 

Zezwolenia na zawarcie małżeństwa kobiecie niemającej ukończonych 18 lat udziela sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce jej zamieszkania (art. 569 § 1 k.p.c.). Z wnioskiem o zezwolenie może wystąpić tylko kobieta, zamierzająca zawrzeć związek małżeński. Korzysta ona z rozszerzonej zdolności procesowej z art. 573 § 1 k.p.c.. Wniosek złożony przez przedstawiciela ustawowego małoletniej podlega oddaleniu, na posiedzeniu niejawnym. Zezwolenie to ma charakter nieodwołalny, prawomocne postanowienie o udzieleniu zezwolenia nie może być zmienione ani uchylone.

Postanowienie sądu zezwalające na zawarcie małżeństwa wiąże sąd w sprawie o unieważnienie małżeństwa i nie może być kwestionowane przez stronę w tym postępowaniu z powołaniem się na chorobę psychiczną albo niedorozwój umysłowy. W sprawie o zezwolenie na zawarcie małżeństwa przez osobę dotkniętą chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym zasięgnięcie opinii lekarza psychiatry, a jeżeli sąd uzna za konieczne - także innej specjalności, jest obowiązkowe.

Uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na zawarcie małżeństwa przy istniejącej przeszkodzie powinowactwa mają oboje powinowaci. Wniosek powinni złożyć oboje narzeczonych, z uwagi na fakt, iż przeszkoda do zawarcia małżeństwa dotyczy ich w równym stopniu łącznie. Wniosek złożony przez jednego z nich, gdy drugi takiego wniosku nie składa, podlega oddaleniu.

 

 

 

ZLECENIE

(art. 734 - 751 k.c.) Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

Jest to umowa z zakresu szeroko rozumianego pośrednictwa. Jej podstawowymi elementami są: dokonanie czynności prawnej (określonej) oraz działanie dla dającego zlecenie.

Stanowi ona konstrukcję umożliwiającą dokonywanie czynności prawnych za pomocą zastępstwa, które polega na dokonywaniu czynności prawnej dla innej osoby (dającego zlecenie), a tym samym może się wyrażać w działaniu w jego imieniu i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego, jak i w działaniu w imieniu własnym, ale na rachunek dającego zlecenie. 

Kodeks cywilny nadaje temu zobowiązaniu w szeroki zakres.

Z mocy art. 750 k.c. przepisy o zleceniu stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, nieuregulowanych innymi przepisami. Umowę tą mogą także zawrzeć strony stosunku pracy.

Stronami umowy zlecenia są dający zlecenie (zleceniodawca-mandant) i przyjmujący zlecenie (zleceniobiorca-mandatariusz).

Stroną tej umowy może być w zasadzie każdy podmiot prawa: osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, lecz mająca zdolność prawną. Każda ze stron może być przedsiębiorcą, konsumentem albo innym podmiotem uczestniczącym w obrocie.

 

 

 

ZŁA WIARA

(łac. mala fides) Świadomość, że nasze postępowanie jest niezgodne z prawem lub z zasadami współżycia społecznego. W złej wierze może być osoba wykonująca prawo lub czynność prawną. Jest to istotne przy ocenie skutków prawnych - posiadania, nabycia własności od osoby nieuprawnionej, przy określaniu podstaw prawnych odpowiedzialności kontraktowej. Zgodnie z ustawą – kodeks cywilny – domniemywa się istnienie dobrej wiary, które może być obalone.

 

 

 

ZŁOŻENIE PRZEDMIOTU ŚWIADCZENIA DO DEPOZYTU SĄDOWEGO

Postępowanie w tej sprawie wszczynane jest wyłącznie na wniosek uprawnionego. Wniosek ten powinien spełniać ogólne wymogi formalne z art. 511 k.p.c., oraz warunki szczególne określone w art. 693 k.p.c.. Jest możliwość uzupełnienia braków na podstawie art. 130 w związku z art. 13 § 2.

Uczestnikami postępowania są strony stosunku zobowiązaniowego - dłużnik i wierzyciel.

W sytuacji gdyby wynikł spór co do osoby wierzyciela, każdego, kto rości sobie prawo do uzyskania świadczenia, uważa się za zainteresowanego w sprawie i powinno się go wezwać do udziału w sprawie jako uczestnika postępowania. Także w sytuacji wątpliwości dłużnika co do osoby wierzyciela, osoby te są zainteresowanymi w sprawie i mogą do niej przystąpić albo zostać wezwane przez sąd.

W sytuacji nieznania osoby wierzyciela lub jego miejsca zamieszkania, sąd ustanawia kuratora. Wnioskodawca we wniosku o złożenie przedmiotu do depozytu sądowego powinien precyzyjnie oznaczyć podmioty, pomiędzy którymi istnieje stosunek zobowiązaniowy, przedmiot, treść tego stosunku prawnego.  

Do prawidłowego określenia przedmiotu świadczenia wymagane jest również oznaczenie tego przedmiotu w sposób, który go dokładnie indywidualizuje.

Kolejnym elementem wniosku jest wskazanie osoby, której przedmiot ma być wydany a także określenie warunków tego wydania.

Osobą uprawnioną może być wierzyciel albo jego następcy prawni.

Złożeniu do depozytu sądowego podlegają jedynie świadczenia wymagalne w chwili ich składania do tegoż depozytu.

W sytuacji, gdy dłużnik zobowiązany jest do świadczeń powtarzających się (np. renty, alimentów), a zachodzą warunki do złożenia do depozytu sądowego świadczeń już wymagalnych, sąd może zezwolić na składanie w przyszłości do depozytu dalszych świadczeń w chwili, gdy staną się wymagalne.

 

 

 

ZMIANA WYROKU

(art. 385 k.p.c.) Dotyczy sytuacji, gdy sąd drugiej instancji zmienia zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy.

Sytuacja taka nastąpi, jeżeli sąd odwoławczy odmiennie niż sąd I instancji rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Sąd ten - po rozpoznaniu sprawy w granicach zaskarżenia - orzeka reformatoryjnie na podstawie dowodów przeprowadzonych w sprawie, przy czym przyjmuje za podstawę wyroku stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy apelacyjnej.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji dopuszczalna jest tylko na korzyść skarżącego, chyba że przeciwna strona także zaskarżyła orzeczenie. Zmiana wyroku może również nastąpić na rzecz osób, które go nie zaskarżyły - są one uczestnikami sporu wespół ze skarżącym, a ich prawa lub obowiązki są wspólne.

 

 

 

ZNIESIENIE WSPÓŁWŁASNOŚCI

(art. 210 i nast. k.c.) Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. W ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.

Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.

W sytuacji, gdy rzeczy nie można podzielić, może być ona przyznana jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli przy zniesieniu współwłasności ustalono dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.

Roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.

 

 

 

ZNIESIENIE WSPÓŁWŁASNOŚCI GOSPODARSTWA ROLNEGO

Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

W sytuacji, gdy warunki te spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

Na wniosek wszystkich współwłaścicieli a także w wypadku nie wyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa, sąd zarządzi jego sprzedaż stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone.

 

Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:

1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności,

2) sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.

Obniżenie spłat nie wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty.

 

Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.

Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni – nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności. Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.

 

 

 

ZOBOWIĄZANIE

(art. 363 k.c.) Stosunek prawny łączący uprawnionego - wierzyciela i podmiot zobowiązany – dłużnika. Treścią tego stosunku są uprawnienia wierzyciela (tj. możliwość żądania od dłużnika spełnienia świadczenia) i związane z nimi obowiązki dłużnika (tj. spełnienie świadczenia, przez co zaspokoi interesy wierzyciela).

Podmiotem stosunku zobowiązaniowego może być każdy podmiot prawa cywilnego: osoba fizyczna, prawna, jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznała zdolność prawną.

Podmioty te powinny być zindywidualizowane, jednak niekoniecznie już w chwili powstania zobowiązania.

Główną składową zobowiązania stanowi wierzytelność, określoną w art. 353 k.c. Przedmiotem tego stosunku prawnego jest świadczenie, czyli zachowanie dłużnika, realizujące interes wierzyciela, zgodne z treścią zobowiązania.

Przedmiotem świadczenia są obiekty, których zachowanie dłużnika dotyczy (rzeczy, dobra niematerialne).

Spełnienie świadczenia może polegać na dokonaniu czynności prawnej (np. przeniesienie własności), a także na innej czynności, nie polegającej na składaniu oświadczeń woli (np. naprawa samochodu) – przy czym nie jest konieczne, by zachowaniu dłużnika asystował zamiar spełnienia świadczenia.

 

 

 

ZOBOWIĄZANIE PRZEMIENNE

(art. 365 k.c.) Zachodzi, jeżeli dłużnik jest zobowiązany w ten sposób, że wykonanie zobowiązania może nastąpić przez spełnienie jednego z kilku świadczeń.

Wybór świadczenia należy do dłużnika, chyba że z czynności prawnej, z ustawy lub z okoliczności wynika, iż uprawnionym do wyboru jest wierzyciel lub osoba trzecia.

Dłużnik dokonuje wyboru przez złożenie oświadczenia drugiej stronie.

Jeżeli uprawnionym do wyboru jest dłużnik, może on dokonać wyboru także przez spełnienie świadczenia.

Jeżeli jednak strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin.

Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu uprawnienie do dokonania wyboru przechodzi na stronę drugą.

 

 

 

ZOBOWIĄZANIE SOLIDARNE

O tego typu zobowiązaniu możemy mówić, gdy:

- po stronie uprawnionej lub zobowiązanej występuje więcej niż jedna osoba,

- przedmiotem zobowiązania jest tylko jedno świadczenie, którego spełnienie powoduje wygaśnięcie całego zobowiązania solidarnego.

Kodeks cywilny zobowiązanie solidarne reguluje w art. 366 - 378.

 

Wstępują zobowiązania solidarne:

- podzielne (patrz ŚWIADCZENIE PODZIELNE)

- niepodzielne (patrz ŚWIADCZENIE NIEPODZIELNE)

 

Patrz też SOLIDARNOŚĆ WIERZYCIELI lub SOLIDARNOŚĆ DŁUŻNIKÓW.

 

 

 

ZRZECZENIE SIĘ DZIEDZICZENIA

Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

 

 

 

ZWOLNIENIE OD KOSZTÓW

(art. 94 i nast. ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) strona w całości zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy nie uiszcza opłat sądowych i nie ponosi wydatków, które obciążają tymczasowo Skarb Państwa.

Zwolnienia może się domagać osoba fizyczna po złożeniu oświadczenia, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek zgłasza się na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Istnieje także możliwość złożenia wniosku przez osobę fizyczną, nie mającej miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania. Sąd przesyła wtedy niezwłocznie wniosek właściwemu sądowi.

Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych także osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie.

Do wniosku należy dołączyć oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów, które należy, w miarę możliwości, potwierdzić odpowiednimi dokumentami. Oświadczenie to sporządza się według ustalonego wzoru. Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej.

Na postanowienie odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych przysługuje zażalenie. Ten środek odwoławczy wnosi się w terminie tygodnia od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia o odmowie do sądu, który wydał to postanowienie. Sąd ten (jeżeli nie uwzględni zażalenia, lub gdy zażalenie pozbawione jest braków formalnych) przekaże je wraz z aktami sprawy sądowi drugiej instancji w celu rozpoznania.

 

 

 

ZWOLNIENIE CZĘŚCIOWE OD KOSZTÓW

Sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w części, jeżeli strona jest w stanie ponieść tylko część tych kosztów.

Częściowe zwolnienie może polegać na zwolnieniu od poniesienia albo ułamkowej lub procentowej ich części, albo określonej ich kwoty, albo niektórych opłat lub wydatków.

Może też polegać na przyznaniu zwolnienia co do pewnej części roszczenia lub co do niektórych roszczeń dochodzonych łącznie; roszczenia te lub ich części sąd oznacza w postanowieniu o przyznaniu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Strona częściowo zwolniona od kosztów sądowych obowiązana jest uiścić opłaty oraz ponieść wydatki w takiej wysokości, jaka nie jest objęta zwolnieniem przyznanym przez sąd.

 

 

 

ZWROT DEPOZYTU SĄDOWEGO

(art. 693 k.p.c.) Do zwrotu depozytu właściwy jest sąd, który zezwolił na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu i depozyt ten przyjął.

Dłużnik może odebrać przedmiot złożony do depozytu do czasu zażądania przez wierzyciela jego wydania.

Zwrot depozytu następuje na podstawie postanowienia sądu, który uwzględnia wniosek dłużnika, ale do chwili, kiedy wierzyciel nie zażądał wydania depozytu.

Wierzyciel może więc uniemożliwić wykonanie postanowienia zezwalającego na zwrot depozytu, jeżeli przed jego dokonaniem w sposób skuteczny złoży wniosek o wydanie depozytu. W takiej sytuacji sąd postanowi wydać depozyt wierzycielowi.

Nastąpi to także wtedy, gdy do sądu wpłyną równocześnie wnioski od wierzyciela i dłużnika.     

Wniosek o zwrot depozytu rozpoznawany jest przez sąd na posiedzeniu niejawnym, jednak, uznając to za potrzebne, może wyznaczyć rozprawę, wysłuchać uczestników na posiedzeniu sądowym lub zażądać od nich oświadczeń na piśmie.